Sylvia e Léo Delibes – kur muzika i jep jetë mitologjisë dhe vallëzimit

Sonte, ora 21:00 | Radio Tirana Klasik

I kompozuar nga Léo Delibes, baleti Sylvia zë një vend të rëndësishëm në repertorin e baletit romantik të shekullit XIX. I mbështetur në një histori me burime mitologjike, ai ndërthur botën e antikitetit me një gjuhë muzikore të pasur, ku eleganca melodike, ngjyrat orkestrale dhe ritmi krijojnë një univers skenik plot jetë.

Premiera e baletit u mbajt më 14 qershor 1876, në Palais Garnier të Parisit, me koreografi të Louis Mérante. Libretin, të mbështetur në poemën dramatike Aminta të Torquato Tassos, e përgatitën Jules Barbier dhe Jacques de Reinach. Megjithëse në fillim nuk arriti të fitonte menjëherë popullaritetin e veprave të tjera të kohës, Sylvia u vlerësua gjithnjë e më shumë për cilësinë e muzikës dhe mundësitë shprehëse që i ofron vallëzimit.

Në qendër të ngjarjes është Sylvia, një nimfë gjahtare e lidhur me botën e perëndeshës Diana. Ajo përfaqëson pavarësinë, forcën dhe vendosmërinë, e ndërsa nga ana tjeter, dashuria e Amintas për të, vendos në lëvizje konfliktin dramatik të baletit. Përmes ndërthurjes së mitologjisë, dashurisë dhe aventurës, vepra zhvillon një rrëfim ku ndjenjat njerëzore përballen me betimet dhe idealet që personazhet përpiqen të mbrojnë.

Muzika e Delibes është një nga arsyet kryesore pse Sylvia zë një vend të veçantë në historinë e baletit. Kompozitori tregon një zotërim të spikatur të orkestracionit, duke krijuar kontraste mes episodeve lirike, pasazheve ritmike dhe momenteve të shkëlqimit virtuo­zik. Meloditë e dallueshme dhe ndërtimi i qartë i frazave muzikore i japin koreografisë hapësirë për të zhvilluar karakterin dhe lëvizjen e personazheve.

Një nga pjesët më të njohura të veprës është Pizzicato, nga akti i tretë, një episod me karakter të lehtë dhe elegant, ku përdorimi i pizzicato-s te sektori i harqeve krijon një efekt të veçantë tingullor. Kjo pjesë është bërë ndër fragmentet më të identifikueshme të repertorit të baletit dhe dëshmon aftësinë e Delibes për të krijuar muzikë skenike me karakter të dallueshëm, pa humbur finesën dhe qartësinë e saj.

Rëndësia e Sylvia-s qëndron edhe në ndikimin që muzika e Delibes pati në zhvillimin e baletit si formë artistike. Pyotr Ilyich Tchaikovsky, i cili e vlerësonte shume këtë vepër, shprehu admirimin e tij për cilësinë e muzikës së saj. Partitura dëshmon se muzika e baletit mund të ketë një strukturë dhe një identitet artistik më vete, duke mos mbetur thjesht një shoqërim i lëvizjes skenike.

Në këtë portret muzikor, Sylvia na fton të dëgjojmë përtej rrëfimit skenik: të ndjekim mënyrën se si orkestra ndërton atmosferën, si ritmi përcakton karakterin e vallëzimit dhe si melodia shndërrohet në një mjet të fuqishëm shprehjeje.

Sonte, në orën 21:00, në Radio Tirana Klasik, Santana Xheladini, nëpërmjet kësaj analize muzikologjike, ju fton të njihni nga afër botën muzikore të Sylvia-s, baletit ku Léo Delibes ndërthur finesën melodike me shkëlqimin orkestral dhe elegancën e lëvizjes skenike.

Tashmë programet e radios mund t’i ndiqni përmes aplikacionit RTSH TANI, dhe nëse humbisni njërin syresh mund të riktheheni deri në një javë më pas.