{"id":67922,"date":"2026-11-22T20:30:09","date_gmt":"2026-11-22T19:30:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/?p=67922"},"modified":"2026-11-22T20:36:45","modified_gmt":"2026-11-22T19:36:45","slug":"rama-manastirdaki-arnavut-alfabesi-muze-evinde-arnavutlarin-birbirlerine-nasil-yazacaklarina-burada-karar-verildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/rama-manastirdaki-arnavut-alfabesi-muze-evinde-arnavutlarin-birbirlerine-nasil-yazacaklarina-burada-karar-verildi\/","title":{"rendered":"Rama, Manast\u0131r\u2019daki Arnavut Alfabesi M\u00fcze-Evi\u2019nde: Arnavutlar\u0131n birbirlerine nas\u0131l yazacaklar\u0131na burada karar verildi"},"content":{"rendered":"<p class=\"x12ofw9d\">Arnavutluk Ba\u015fbakan\u0131 Edi Rama, bug\u00fcn Kuzey Makedonya\u2019n\u0131n Manast\u0131r kentinde bulunan Arnavut Alfabesi M\u00fcze-Evi\u2019ni ziyaret etti. Arnavut dilinin ortak alfabesinin temellerinin 118 y\u0131l \u00f6nce at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu tarihi \u015fehirde ger\u00e7ekle\u015fen ziyarette Rama, Manast\u0131r Kongresi\u2019nin Arnavutlar\u0131n kimli\u011fi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ulusal birli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6neme dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Rama, m\u00fcze-evden yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Balkan tarihinde sava\u015flar\u0131n, s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve kan davalar\u0131n\u0131n konu\u015fuldu\u011fu pek \u00e7ok tarihi ev bulundu\u011funu, ancak bu evin farkl\u0131 bir anlam ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cBalkan tarihinde \u00f6nemli ya da daha az \u00f6nemli ki\u015filerin bir \u015f\u00f6mine etraf\u0131nda toplanarak sava\u015f, s\u0131n\u0131r veya al\u0131nan ya da affedilen bir kan davas\u0131 hakk\u0131nda karar verdikleri pek \u00e7ok ev vard\u0131r. Oysa bu evde, 118 y\u0131l \u00f6nce insanlar bir masa etraf\u0131nda oturarak Manast\u0131r\u2019dan \u0130\u015fkodra\u2019ya, Pri\u015ftine\u2019den Vlora\u2019ya, D\u0131ra\u00e7\u2019tan Kor\u00e7a\u2019ya kadar birbirlerine nas\u0131l yazacaklar\u0131na karar verdiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes Arnavut\u00e7ay\u0131 farkl\u0131 harflerle yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olabilirdi\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Ba\u015fbakan, ortak bir alfabenin bulunmamas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca Arnavutlar aras\u0131ndaki ileti\u015fimi de\u011fil, e\u011fitim ve ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fimini de olumsuz etkiledi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201c\u0130ki bilginin birbirlerine mektup yazmak istemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum bir sorun te\u015fkil ediyorsa, okullar\u0131, kitaplar\u0131 ve ortak kaderini ifade edebilece\u011fi ortak bir yaz\u0131 dili bulunmayan bir millet i\u00e7in bunun nas\u0131l b\u00fcy\u00fck bir engel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u201d dedi.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Rama, Manast\u0131r Kongresi\u2019ne Arnavutlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 b\u00f6lgelerden, da\u011flardan, vadilerden ve deniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndan temsilcilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Farkl\u0131 din\u00ee inan\u00e7lara, konu\u015fma bi\u00e7imlerine ve alfabe tercihlerine sahip olmalar\u0131na ra\u011fmen ortak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fczerinde uzla\u015fmay\u0131 ba\u015fard\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cBu g\u00fcnlerde buraya da\u011flardan, vadilerden ve deniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndan insanlar geldi. Farkl\u0131 \u015fekillerde ibadet ediyor, Arnavut\u00e7ay\u0131 farkl\u0131 bi\u00e7imlerde konu\u015fuyor ve alfabe s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6ncelik verilmesini istedikleri harfler konusunda birbirlerinden tamamen farkl\u0131 tercihlere sahiptiler\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Ba\u015fbakan, Kongre\u2019de al\u0131nan kararlar\u0131n Arnavut dilinin ortak bir yaz\u0131 sistemine kavu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu karar\u0131n bug\u00fcn de Arnavut milletini bir arada tutan \u00f6nemli bir katk\u0131 oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Kongre\u2019nin \u00f6nemli isimleri aras\u0131nda yer alan Parashqevi Qiriazi\u2019yi de \u00f6zellikle anan Rama, onun Arnavut e\u011fitimi ve diline yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lara dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cBu kongrenin erkek \u00fcyeleri aras\u0131nda, bu \u015fehirden gen\u00e7 bir kad\u0131n da vard\u0131: Parashqevi Qiriazi. Kendisi Kor\u00e7a\u2019daki K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019ndan geliyordu ve bir y\u0131l sonra kendi alfabesini yay\u0131mlad\u0131. Tarihi yapanlardan s\u00f6z etti\u011fimizde, kongrenin sona ermesinin hemen ard\u0131ndan oturup bir kitap yazmaya ba\u015flayan bu kad\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaktan ho\u015flan\u0131yorum. Y\u0131llar sonra Parashqevi Qiriazi, Kosova h\u00fck\u00fcmetiyle birlikte Ortak Arnavut\u00e7a Alfabesi Kitab\u0131\u2019n\u0131 kabul etti\u011fimiz d\u00f6nemde de bize ilham kayna\u011f\u0131 oldu\u201d dedi.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Rama, Arnavut dilinin korunmas\u0131 konusunda bug\u00fcnk\u00fc neslin sorumlulu\u011funa da de\u011finerek \u00f6zellikle yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Arnavut \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ana dillerini \u00f6\u011frenmesinin \u00f6nemini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cGe\u00e7mi\u015fte dilimiz i\u00e7in b\u00fcy\u00fck i\u015fler yapanlar\u0131 bug\u00fcn alk\u0131\u015flamak kolay. Ancak biraz daha zor olan soru \u015fu: Peki, bizim yapmam\u0131z gereken nedir?\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Ba\u015fbakan, diasporada ya\u015fayan Arnavut \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ana dilleriyle ilgili ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklara da \u00f6rnek verdi:<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cBug\u00fcn \u00f6yle bir Arnavut \u00e7ocuk var ki, b\u00fcy\u00fckannesinin telefonda s\u00f6yledi\u011fi her kelimeyi anl\u0131yor. Ancak okulda ba\u015f\u0131na gelenleri anlatmak istedi\u011finde annesinden yard\u0131m istiyor.\u201d<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Arnavut\u00e7an\u0131n, dijital teknolojilerin h\u00e2kim oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerin dilleri gibi b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 alt\u0131nda oldu\u011funu belirten Rama, dilin korunmas\u0131 i\u00e7in uzun vadeli ve ortak bir proje geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Bu kapsamda Arnavutluk ve Kosova h\u00fck\u00fcmetlerinin yan\u0131 s\u0131ra b\u00f6lgedeki t\u00fcm Arnavut kurumlar\u0131n\u0131n ortak hareket etmesi gerekti\u011fini vurgulayan Rama, ortak alfabe kitab\u0131 ve uzaktan Arnavut\u00e7a e\u011fitimine y\u00f6nelik haz\u0131rlanan ders materyallerinin \u00fczerine yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar in\u015fa edilmesini \u00f6nerdi.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Rama, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda ya\u015fayan Arnavut \u00e7ocuklar\u0131 ve \u00f6\u011fretmenlerinin kullan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k, kapsaml\u0131 bir dijital k\u00fct\u00fcphane kurulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cBug\u00fcn Tiran ve Pri\u015ftine&#8217;nin, \u00e7evremizdeki di\u011fer kurumlarla birlikte, Arnavut\u00e7an\u0131n ge\u00e7mi\u015fte sahip olmad\u0131\u011f\u0131 haklara kavu\u015ftu\u011fu bu co\u011frafyada ortakla\u015fa b\u00fcy\u00fck bir dijital k\u00fct\u00fcphane kurma sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmemesi, tarih kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekten affedilemez olurdu.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Bu k\u00fct\u00fcphane d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki Arnavut \u00e7ocuklar\u0131na ve \u00f6\u011fretmenlerine a\u00e7\u0131k olmal\u0131. \u0130\u00e7inde okunabilen veya dinlenebilen kitaplar, Arnavut\u00e7a g\u00fczel bir dille anlat\u0131lan bilim i\u00e7erikleri ve her ya\u015f grubuna hitap eden edebiyat eserleri bulunmal\u0131\u201d \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Ba\u015fbakan, bu giri\u015fimin Tiran, Pri\u015ftine, Tetova ve Ulcinj&#8217;den \u00f6\u011fretmenlerin yan\u0131 s\u0131ra Atina ve Z\u00fcrih&#8217;te cumartesi g\u00fcnleri Arnavut\u00e7a ders veren \u00f6\u011fretmenlerin de kat\u0131laca\u011f\u0131 ortak bir toplant\u0131yla hayata ge\u00e7irilebilece\u011fini s\u00f6yledi. \u00d6\u011fretmenlerin bir araya gelerek s\u0131n\u0131flarda nelerin eksik oldu\u011funu ve hangi ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Rama, 22 Kas\u0131m&#8217;\u0131n yaln\u0131zca resm\u00ee bir bayram olarak kutlanmamas\u0131, ayn\u0131 zamanda Arnavut dilinin geli\u015fiminin de\u011ferlendirildi\u011fi bir hesap verme ve de\u011ferlendirme g\u00fcn\u00fc olmas\u0131 gerekti\u011fini de belirtti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">\u201cYeni ka\u00e7 kitap \u00e7ocuklara ula\u015ft\u0131? S\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ka\u00e7 \u00f6\u011fretmene destek olduk? Ge\u00e7en y\u0131l Arnavut\u00e7ay\u0131 anlayabilen ka\u00e7 \u00e7ocuk, bu y\u0131l art\u0131k ba\u015ftan sona bir hik\u00e2ye okuyabiliyor?\u201d sorular\u0131n\u0131 y\u00f6neltti.<\/p>\n<p class=\"x12ofw9d\">Ba\u015fbakan Edi Rama, konu\u015fmas\u0131n\u0131n sonunda Arnavut tarihinin bu \u00f6nemli mek\u00e2n\u0131n\u0131 ayakta tutan ve ya\u015fatan herkese te\u015fekk\u00fcr ederek, \u201cTarihimizin bu kutsal evini ayakta tutan ve ya\u015fatan herkese minnettar\u0131m\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><em>\/ Aida Vishko \/\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arnavutluk Ba\u015fbakan\u0131 Edi Rama, bug\u00fcn Kuzey Makedonya\u2019n\u0131n Manast\u0131r kentinde bulunan Arnavut Alfabesi M\u00fcze-Evi\u2019ni ziyaret etti. Arnavut dilinin ortak alfabesinin temellerinin 118 y\u0131l \u00f6nce at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu tarihi \u015fehirde ger\u00e7ekle\u015fen ziyarette Rama, Manast\u0131r Kongresi\u2019nin Arnavutlar\u0131n kimli\u011fi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ulusal birli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6neme dikkat \u00e7ekti. Rama, m\u00fcze-evden yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Balkan tarihinde sava\u015flar\u0131n, s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve kan davalar\u0131n\u0131n konu\u015fuldu\u011fu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":67923,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-67922","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67922","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67922"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67924,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67922\/revisions\/67924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rtsh.al\/rti\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}