Tiran Tarih Müzesi bugün, Arnavut Ulusal Rönesansı’nın ideologu Sami Frashëri’yi ölüm yıldönümünde anıyor. Sami Frashëri veya Şemseddin Sami ( Türkiye’de tanınındığı gibi), Arnavut alfabesiyle yayımlanan materyaller derneğinin kurucusu idi ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde Arnavut ulusal haklarının korunmasında önemli bir rol oynadı.

Şemseddin Sami, 1 Haziran 1850’de Yanya vilayetinin Ergiri (Gjirokastra) sancağına bağlı Frashëri köyünde doğdu. Sami’nin babası Hâlid Bey ve büyük babası Durmuş Bey, Berat’tan köye göç etmiş timar beyleriydi. Annesi Emine Hanım ise İstanbul’un ileri gelen ailelerinden İmrahor İlyas Bey’in soyundandı.

Eğitimine Frashëri’de başlayan Sami, Kalkandelenli Mahmud Efendi’den Arapça ve Farsça dersleri aldı. Babasını kaybettikten sonra ağabeyi Abdül Fraşiri’nin yanına gitti ve Yanya’da Zosimea Rum Lisesi’nde eğitimini tamamladı. Burada Latince, Rumca, İtalyanca ve Fransızca öğrendi, Arapça ve Farsça’sını geliştirdi.

1872’de İstanbul’a taşınarak Matbuat Kalemi’nde çalışmaya başladı ve Hadîka gazetesinde yazılar yazdı. Türk edebiyatının ilk telif romanı sayılan “Taaşşuk-ı Tal‘at ve Fitnat”ı yayımladı. Gazetecilik kariyerinde Sirâc ve Sabah gazetelerinde de yer aldı. Ayrıca tiyatro eserleri kaleme aldı. Daha sonra Trablusgarp gazetesinin başyazarlığını üstlendi.

Osmanlı-Rus Savaşı sırasında askeri komisyonlarda görev aldıktan sonra Tercümân-ı Şark gazetesinin başyazarlığına getirildi. 1880’lerde Cep Kütüphanesi’ni kurarak ansiklopedik bilgiler içeren eserler yayımladı. II. Abdülhamid’in iradesiyle saraya alındı ve Teftîş-i Askerî Komisyonu’nda çalıştı.

Sözlük ve ansiklopedi yazarı olarak tanınan Sami’nin en önemli eseri “Kāmûs-ı Türkî”dir. Türk dilinin ilk modern sözlüğünü hazırlayan Sami, dilin sadeleşmesi ve Türkçe’nin diğer dillerden ayrışması konusunda önemli katkılarda bulundu.

Şemseddin Sami, dil bilimci, gazeteci, yazar ve ansiklopedist olarak Arnavut ve Türk kültür hayatına derin izler bırakmış bir entelektüeldir. 18 Haziran 1904’te İstanbul’da vefat etmiştir.  Eserleri:  Roman:  Taaşşuk-ı Tal‘at ve Fitnat   Oyun: Besâ yahut Ahde Vefâ, Seydi Yahya, Gâve    Sözlük ve Ansiklopedi:  Kāmûs-ı Fransevî (Fransızca’dan Türkçe’ye),  Kāmûs-ı Fransevî (Türkçe’den Fransızca’ya), Küçük Kāmûs-ı Fransevî (Fransızca’dan Türkçe’ye),  Kāmûsü’l-a‘lâm (I-VI), Kāmûs-ı Arabî (Arapça’dan Türkçe’ye, cîm harfinin sonuna kadar),  Kāmûs-ı Türkî (I-II) Tercüme: Târîh-i Mücmel-i Fransa (Saint-Ouen’den), İhtiyar Onbaşı (Dumanoir-Ennery’den beş perdelik trajedi), Galatée (Florian’dan mitolojiye ait manzum bir oyun), Şeytanın Yâdigârları (F. Soulié’den macera romanı), Sefiller, Robinson (Daniel de Foe’dan).                                                    Cep Kütüphanesi Serisi: Medeniyyet-i İslâmiyye, Esâtîr, Kadınlar, Gök, Yer, İnsan, Emsâl, Letâif, Yine İnsan, Lisan, Usûl-i Tenkît ve Tertîb    Öğretici Eserleri: Arnavutça Alfabe, Küçük Elifbâ, Arnavutça Gramer, Tasrîfât-ı Arabiyye, Yeni Usûl Elifbâ-yı Türkî, Nev Usûl Sarf-ı Türkî, Kavâid-i Sarfiyye-i Arabiyye, Kavâid-i Nahviyye-i Arabiyye, Usûl-i Cedîd Kavâid-i Arabiyye. Diğer Eserleri: Himmetü’l-hümâm fî neşri’l-İslâm, Hurdeçîn, Bâkî’nin Eş‘âr-ı Müntehabesi, Ali b. Ebî Tâlib Efendimizin Eş‘âr-ı Müntehabeleri ve Şerh ve Tercümesi, “Arnavutluk neydi, şimdi nedir, gelecekte ne olacak?”