Avrupa Birliği: Arnavutluk, seçim reformunda AGİT/ODIHR tavsiyelerinin tamamını uygulamalı

Avrupa Birliği, Arnavutluk’taki siyasi sınıftan, bugüne kadar yapılmış tüm AGİT/ODIHR tavsiyelerini yeni seçim reformuna dahil etmelerini ve tarafların bu süreci 2026 yılına kadar tamamlamaya dair verdikleri taahhüde sadık kalmalarını bekliyor.

RTSH’de yayınlanan “Ekspres” programına verdiği röportajda, Arnavutluk’taki AB Büyükelçisi Silvio Gonzato, bunun Arnavutluk’un AB üyeliği sürecindeki açık bir taahhüdü olması gerektiğini vurguladı. Gonzato’ya göre bu reformda geliştirilmesi gereken temel unsurlar; seçim kampanyalarının finansmanında şeffaflık, dijital medyanın düzenlenmesi ve kamu kaynaklarının kötüye kullanımının önlenmesi gibi konularla ilgilidir.

“ODIHR’in bu dönemki tespitleri, 2021’de ortaya konan aynı sorunları teyit ediyor. Bu sorunlar çözülmelidir. Bu nedenle Yüksek Temsilci Kaja Kallas ve Komisyon Üyesi Kos’un açıklamasında, AGİT gözlem misyonunun tespitlerine ve vurguladığı eksikliklere atıfta bulunduk. Yapılması gereken, bugüne kadar sunulan ve bu seçimler kapsamında sunulacak olan tüm tavsiyeleri kapsayan bir seçim reformudur. Hangi konuların gündemde olduğunu biliyoruz: finansal şeffaflık, dijital medyanın düzenlenmesi, kamu kaynaklarının suistimali vb. Tüm bu başlıklar, Arnavutluk’un üyelik sürecinde taahhüt ettiği reformda ele alınmalıdır. Hukukun üstünlüğü için bir yol haritası var ve bu reformun 2026’ya kadar yapılmasını açıkça şart koşuyor,” dedi AB büyükelçisi.

11 Mayıs seçimlerine ilişkin olarak Gonzato, AB’nin AGİT/ODIHR’in ön raporundaki bulguların arkasında durduğunu belirterek, bu konuda “kasıtlı ya da seçici şekilde yanlış aktarıldığını” ifade etti.

“AB’nin 11 Mayıs seçimlerine bakış açısını tekrar etmek istiyorum çünkü sözlerim kasıtlı veya seçici şekilde çarpıtıldı. 1 Aralık 2023’te Tiran’a geldiğimde, bana yöneltilen ilk sorulardan biri seçim reformuna dair duruşumdu. Cevabım, ‘AGİT/ODIHR’in tavsiyelerine bağlıyız’ olmuştu. Sonraki aylarda da bu çağrımı yineledim: seçim reformu, bu tavsiyeleri yansıtmalı. Şimdi tekrar ediyorum: ODIHR analizinin arkasındayız. Herkesin erişebildiği ön bulgular mevcut ve bu bulgular, oyun alanının eşit olmadığını ve AGİT gözlemcileri tarafından ciddi sorunların tespit edildiğini net biçimde ortaya koyuyor. Nihai rapor da bu seçimlerle ilgili tavsiyeleri içerecek,” dedi AB Delegasyonu Başkanı.

Gonzato, reformların siyasi diyalogla, özellikle muhalefet de dahil edilerek yürütülmesi gerektiğini belirtti. AB üyeliğinin tüm ülkeyi ilgilendiren bir hedef olduğunu ve siyasi çıkarlara alet edilmemesi gerektiğini vurguladı.

“Üyelik süreci söz konusu olduğunda her zaman bu tür diyalog çağrısı yaptım. AB’ye üyelik hedefi, tüm partilerin ortak görüşüdür ve halkın büyük çoğunluğu tarafından desteklenmektedir. Bu, partisel değil ulusal bir hedeftir. Tüm siyasi aktörlerle – muhalefet dahil – yaptığım görüşmelerde, AB açısından bu sürece dahil olmalarının önemini vurguladım. Reformların hangi standartlara uyması gerektiği bellidir; ancak bu standartların uygulanma biçimi farklılık gösterebilir. İhtiyaç sahibi bazı kesimlerin menfaatleri göz ardı edilebilir. Bu nedenle farklı görüşlerin dâhil edilmesi ve siyasi diyalog şarttır ki reformlar halkın yararına olsun,” dedi Gonzato.

Seçim süreci, adalet ve kurumsal işbirliği

Programda seçim sürecine de değinen Gonzato, seçimlerin Merkez Seçim Komisyonu (KQZ) tarafından profesyonel şekilde yönetildiğini ve KQZ’nin, Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SPAK) ile Başsavcılıkla olan işbirliğini övdü. Ayrıca, yargı üzerindeki siyasi baskıları kınadı.

“Seçimler profesyonel bir biçimde yönetildi. KQZ’nin çalışmalarını ve SPAK ile Başsavcılıkla olan yakın işbirliğini destekliyorum. Olası sahtekârlıkların veya suçların soruşturulması için birlikte çalışmaları son derece önemliydi. SPAK kendi görevini yapıyor. Ancak asıl odaklanmamız gereken konu önleyici tedbirlerdir; yolsuzluğun gelişebileceği boşlukları kapatmak gerek.

Bazı siyasetçilere yönelik soruşturmalar, Arnavutluk’un doğru yolda olduğunu gösteriyor. Yeni yargı sistemine yönelik eleştiriler kabul edilemez ve yargının bağımsızlığına saygı duyulmalıdır. Bu tür siyasi baskılar hoş karşılanmaz ve Arnavutluk’un üyelik sürecinde üstlendiği yükümlülüklere aykırıdır. Yargı bağımsızlığını savunuyorum. Adalet daha etkili olmalı, vatandaşlara sonuç sunmalı. Usuller modernleşmeli, süreler kısaltılmalı ki insanlar hak ettikleri adaleti zamanında alabilsin,” dedi Gonzato.

AB üyeliği hedefi ve toplumsal reform süreci

Gonzato, Arnavutluk’un 2027 yılına kadar müzakereleri tamamlayabileceğine inandığını belirterek, reformların toplumun tüm kesimlerini kapsaması gerektiğini söyledi.

“Önümüzde bir fırsat penceresi var. Hem Tiran’da hem Brüksel’de olumlu bir dinamizm söz konusu. AB üye devletleri, Arnavutluk’la daha fazla angajmana hazır. Bu fırsat eşsiz. Farklı etkenlerin bir araya geldiği bu anı değerlendirmeliyiz. Hedefi gerçekleştirmek için reformlara devam etmeliyiz. Bu hedefi desteklemek istiyoruz. Ancak bu sadece bize değil, aynı zamanda Arnavut hükümetine ve kurumlarına da bağlı. Onların reformları uygulaması ve kriterleri yerine getirmesi gerekiyor. 2027’ye kadar müzakereleri tamamlamak için bu reform temposunu korumalıyız.”

Gonzato’ya göre başarılı bir üyelik süreci sadece hükümetin değil, tüm toplumun katılımını gerektirir:

“Müzakereler kapsayıcı ve şeffaf olmalı. Toplumun her kesimi, AB üyeliğinin ne anlama geldiğini bilmeli; yalnızca avantajlarını değil, aynı zamanda sorumlulukları ve yapılması gerekenleri de anlamalı. 2030 yılında tam üyelik mümkündür, ancak Avrupalıların Arnavutluk’un bugünkü halini tanıması gerekiyor. Bu bir tanışma süreci” dedi Büyükelçi Gonzato.

/ Aida Vishko /