Arnavut Telgraf Ajansı ile Arşivler Genel Müdürlüğü’nün (DPA) ortaklaşa düzenlediği “ATSH – Arnavut Haber Tarihinde Bir Yolculuk” adlı fotoğraf ve belgesel sergisi, Tiran Kalesi’nde kapılarını açtı. Sergi, Arnavutluk’ta bilginin ve haberin gelişim sürecini ortaya koyarken, haberin kamu iletişimi, kurumsal yapı ve ulusal hafıza açısından taşıdığı önemi gözler önüne seriyor.

Açılış törenine Başbakan Yardımcısı Albana Koçiu, Ajans Genel Müdürü Valbona Zhupa, Görsel-İşitsel Medya Otoritesi Başkanı Armela Krasniqi, Arşivler Genel Müdür Yardımcısı Endrit Musaj, tarihçi ve araştırmacı Afrim Krasniqi ile çok sayıda gazeteci ve medya profesyoneli katıldı.

Tarihçi Afrim Krasniqi konuşmasında, arşivlerin Arnavutluk’un çağdaş tarihini anlamak açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi. Krasniqi, “1991 yılına ait Arnavutluk materyallerini yalnızca Ajans arşivlerinde bulabildim. Bunları Amerika’nın Sesi arşivlerinde bile bulamadım. Bu durum, Arnavutluk’taki hafızanın ve arşivlerin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.

Krasniqi, devletin yalnızca siyasi kurumlardan oluşmadığını belirterek, “Devlet aynı zamanda hafıza ve kalıcı kurumsal yapıdır. Bilgi unsuru bir devlet için hayati öneme sahiptir” ifadelerini kullandı.

Ajansın ülke için büyük bir arşiv hazinesi olduğunu vurgulayan Krasniqi, “Bir devletin gelişimini, hatalarını ve başarılarını; ürettiği belgeleri, haberleri ve anlatıları incelemeden anlayamayız” diye konuştu.

Gazetecilik alanına da değinen Krasniqi, bugün Arnavutluk’ta aktif olan birçok gazetecinin Ajans’ta yetiştiğini belirterek, “Ajans insanlara haberleri kısa, hızlı ve profesyonel şekilde yazmayı öğreten teknik bir okul işlevi gördü” dedi.

Dijital çağdaki bilgi krizine dikkat çeken Krasniqi, “İnternet çağında yaşıyoruz ancak bu dönem aynı zamanda büyük bir haber krizi dönemi. Devlet belgelerine ve güvenilir referanslara ulaşmak giderek zorlaşıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Arşivler Genel Müdür Yardımcısı Endrit Musaj ise arşivler ve medyanın ulusal hafızayı koruyan iki temel kurum olduğunu vurgulayarak, “Arşiv ve medya, bilginin ve ulusal hafızanın korunmasını sağlar. Bu sergi, gelecekte de devam edecek iş birliğimizin ilk aşamasıdır” dedi.

Musaj, Ajansın Arnavutluk’taki toplumsal, kültürel ve siyasi gelişmeleri belgeleyen özel bir role sahip olduğunu belirterek, serginin ülkenin medya tarihine ışık tuttuğunu kaydetti.

Ajans Genel Müdürü Valbona Zhupa ise serginin yalnızca geçmişe dönüş olmadığını, aynı zamanda Arnavutluk’ta kamuoyunun nasıl şekillendiğini anlamaya yönelik bir girişim olduğunu ifade etti.

Zhupa, “Bu sergiyle yalnızca olayları değil, farklı dönemlerin atmosferini de yeniden canlandırmak istedik. İlk yayın makineleri, siyah beyaz fotoğraflar, eski radyo istasyonları, telgraflar, kameralar ve haberin arkasındaki insanları ziyaretçilere sunuyoruz” dedi.

Ajans ve Arşivler Genel Müdürlüğü iş birliğiyle daha önce yayımlanmamış belge ve fotoğrafların sergilendiğini belirten Zhupa, “Bu sergi, Arnavutluk’ta bilginin tarihini belge ve fotoğraflarla gözler önüne seriyor” diye konuştu.

Zhupa ayrıca Ajans arşivlerinin dijitalleştirme sürecinin başladığını açıklayarak, “300 binden fazla fotoğraf ve film negatifinden oluşan bu arşiv, gelecek nesiller için korunuyor ve dijital ortama aktarılıyor” ifadelerini kullandı.

Başbakan Yardımcısı Albana Koçiu da sergiyi, tarihle geleceğe dair düşünceyi bir araya getiren önemli bir girişim olarak değerlendirdi. Koçiu, dezenformasyon ve teknolojik dönüşümün medya alanını doğrudan etkilediği bir dönemde güvenilir bilginin öneminin arttığını söyledi.

Başbakan Yardımcısı Koçiu, “Medya özgürlüğü, bilginin doğruluğu, resmi kaynakların güvenilirliği ve vatandaşlarla açık iletişim kurabilme kapasitesi Avrupa değerlerinin ayrılmaz bir parçasıdır” dedi.

Serginin Avrupa Günü’ne denk gelmesinin sembolik önem taşıdığını ifade eden Başbakan Yardımcısı Koçiu, Ajansın 100 yılı aşkın tarihine dikkat çekerek, “Bugün Ajansın yüz yılı aşkın tarihini anlatıyoruz. Yakın gelecekte ise bugün yazdığımız tarihin anlatıldığı yeni bir bölümün oluşacağına inanıyorum” diye konuştu.

Arnavutluk’un bugün bilgi alanında büyük zorluklarla karşı karşıya olduğunu belirten Başbakan Yardımcısı Koçiu, Eurobarometer verilerine göre vatandaşların yüzde 73’ünün dezenformasyonu günlük bir tehdit olarak gördüğünü, yüzde 86’sının ise bunu demokrasi için risk kabul ettiğini söyledi.

Başbakan Yardımcısı Koçiu, “Yapay zekâ ve ileri teknolojinin çağında bilgiyi doğrulamak giderek zorlaşıyor. Bu nedenle güvenilir resmi kurumlar, doğru ve güvenilir bilgi sağlamak açısından hayati öneme sahiptir” ifadelerini kullandı.

Hükümetin Ajansa desteğinin süreceğini vurgulayan Başbakan Yardımcısı Koçiu, “Bu kurumun daha üst seviyeye taşınması için hükümet desteği devam edecek. Ajans, doğru bilginin güçlendirilmesi açısından temel ve güçlü kurumlardan biridir” dedi.

Sergi, 1920’li yıllardaki ilk haber iletim yöntemlerinden radyo yayıncılığına, geleneksel gazetecilikten dijital medya çağındaki teknolojik dönüşüme kadar Arnavutluk’taki haber ve bilgi tarihine geniş bir perspektif sunuyor. Ayrıca Ajansın, ülkenin kamuoyunu şekillendiren ve ulusal hafızayı belgeleyen en önemli kurumlardan biri olarak oynadığı rolü ortaya koyuyor.

/ Bora Meco /