Dünya Bankası’nın Avrupa ve Orta Asya birimi WorldBankECA, Arnavutluk’un güneyinde turizm yatırımlarının ekonomik ve sosyal dönüşümü hızlandırdığını belirtti. Kurumun değerlendirmesine göre turizm, uzun yıllar göç ve nüfus kaybıyla karşı karşıya kalan kentlerde yeni iş ve yatırım fırsatları yaratırken, yurtdışına göç eden bazı Arnavutların da ülkelerine dönmesini teşvik ediyor.

Dünya Bankası’na göre özellikle Berat, Gjirokastër, Përmet ve Sarandë ile çevre bölgelerinde tarihi ve doğal zenginliklerin turizm potansiyeline dönüştürülmesi, yerel ekonomiye önemli katkı sağladı.

Tarihi mirasa turizm yatırımı

Arnavutluk hükümetiyle iş birliği içinde yürütülen Entegre Kentsel ve Turizm Geliştirme Projesi (PIUTD) kapsamında tarihi anıtların restorasyonu, çevre altyapısının iyileştirilmesi ve turizm hizmetlerinin geliştirilmesi için yatırımlar yapıldı.

Proje kapsamında aralarında Qafa e Pazarit, Sarandë sahil yürüyüş yolu ile Berat, Borsh, Gjirokastër ve Kaninë kalelerinin de bulunduğu 12 önemli turizm noktası restore edildi veya iyileştirildi.

Yaklaşık 200 bin metrekarelik kamusal alan yenilenirken; taş döşeli yollar, meydanlar, kaldırımlar, aydınlatma sistemleri, yürüyüş parkurları, banklar, rampalar ve turist bilgi noktaları da projeye dahil edildi.

Turist sayısında büyük artış

INSTAT verilerine göre Arnavutluk, 2024 yılında 2019’a kıyasla turist girişlerinde %82 artış kaydetti.

Güney Arnavutluk’ta ise artış daha yüksek oldu. Berat’ta turist sayısı aynı dönemde yaklaşık dört katına, Gjirokastër’de ise altı katına çıktı.

Dünya Bankası, kamu yatırımlarının desteklediği bu turizm büyümesinin özel sektör yatırımlarını da beraberinde getirdiğini belirtti.

Yerel işletmeler büyüyor

Bölgedeki aileler tarihi evlerini konukevlerine dönüştürürken, gastronomi ve kültür odaklı yeni deneyimler sunmaya başladı. Bunun yanı sıra yürüyüş ve bisiklet parkurları, elektrikli otobüsler, tekneler ve zipline gibi yeni turizm altyapılarına yönelik yatırımlar da artıyor.

Dünya Bankası verilerine göre PIUTD’nin uygulanmaya başlamasından bu yana, projenin desteklediği bölgelerde turizmle bağlantılı işletmelerin sayısı iki kattan fazla arttı.

Bu gelişmenin turizm sezonunu yılın tamamına yaydığı ve bölge halkının gelir kaynaklarını çeşitlendirdiği belirtiliyor. Sarandë’de turizm sektöründe faaliyet gösteren Rudina Liçaj da geçmişte turistlerin ağırlıklı olarak temmuz ve ağustos aylarında geldiğini, artık ise kentte yıl boyunca turizm hareketliliği yaşandığını ifade etti.

Göç eden Arnavutlar geri dönüyor

Turizm sektöründeki gelişme, yurtdışına göç eden bazı Arnavutların ülkelerine dönerek yatırım yapmasına da katkı sağlıyor.

Almanya ve Avusturya’da 15 yıl yaşadıktan sonra Sarandë’ye dönen Kristi Magllara, ailesinin turizm işletmesini yönetmeye başladı. Magllara, ülkedeki turizmin hızlı büyümesinin kendisini geri dönmeye ve aile işletmesini geliştirmeye teşvik ettiğini söyledi.

Gjirokastër’deki Aqueduct Inn otelinin yöneticisi Hajdar Ceribashi de yıllar önce kente geri dönmeyi düşünmediğini, ancak şehirde gerçekleştirilen altyapı ve diğer yatırımların kararını değiştirdiğini belirtti. Ceribashi, tüm birikimini çocukluğunun geçtiği evde konaklama sektörüne yatırım yapmak için kullandığını ifade etti.

Sürdürülebilir kalkınma modeli

Dünya Bankası, PIUTD’nin yalnızca turizmi geliştirmeyi değil, aynı zamanda Arnavutluk’un doğal ve kültürel mirasını koruyarak sürdürülebilir ekonomik büyümeyi desteklemeyi amaçladığını vurguladı.

Gjirokastër Kalesi’nin restorasyonundan kamu altyapısına, ekoturizmden ziyaretçi hizmetlerine kadar birçok alanda sürdürülebilirlik projenin temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Berat Belediye Başkan Vekili Ervin Ceca ise yürütülen çalışmaların yalnızca yol, meydan ve bina cephelerinin yenilenmesinden ibaret olmadığını belirterek, doğayı, kültürü ve yerel toplumu merkeze alan yeni bir kalkınma modeli oluşturulduğunu söyledi.