12 Ekim 1879’da, Arnavutların haklarını savunmak amacıyla kurulan Merkez Komitesi’nin girişimiyle İstanbul’da “Arnavut Harflerini Basma Cemiyeti” kuruldu. Cemiyetin temel amacı, Arnavutça kitapların basılması ve dağıtılması yoluyla ana dilin yazılı kullanımını yaygınlaştırmaktı. Dönemin Arnavut aydınları, bir milletin kendi diliyle ve kendi alfabesiyle yazmasının ilerleme ve aydınlanma için vazgeçilmez olduğunu savunuyordu.

Sami Frashëri’nin başkanlığında, Arnavutluk’un farklı bölgelerinden gelen 28 Rilindja dönemi aydını bu amaç etrafında bir araya geldi. Vaso Pasha, Abdyl Frashëri, Pandeli Sotiri, Jani Vreto ve Mehmet Vrioni de bu isimler arasındaydı. Cemiyetin çalışmaları sonucunda, “İstanbul Alfabesi” olarak bilinen Arnavut alfabesi oluşturuldu ve uzun yıllar kitaplarda ve basılı yayınlarda kullanıldı.

Osmanlı yönetiminin cemiyetin faaliyetlerini yasaklamasının ardından çalışmalar Bükreş’e taşındı. Burada 1886’da bir matbaa kuruldu. Sami Frashëri’nin kaleme aldığı Arnavutça Alfabe, Arnavutça Dilbilgisi ve Coğrafya gibi eserler bu dönemde yayımlandı. Bu yayınlar, Arnavut ulusal bilincinin gelişmesine ve ülkenin bağımsızlığı düşüncesinin yayılmasına önemli katkı sağladı.

/ Bora Meco /