Arnavutluk, bahçecilik sektörünün hızlı gelişimi, seracılığa yönelik özel yatırımlar ve tarımsal ihracatın genişlemesi sayesinde tarım-gıda pazarlarındaki konumunu güçlendiriyor. 2016-2024 döneminde ülkenin tarımsal ihracatı yıllık ortalama yaklaşık yüzde 15 arttı. Dünya Bankası’nın Batı Balkanlar ve Moldova’daki tarım-gıda sektörünün rekabet gücünü değerlendiren yeni raporunda, “Tarladan Pazara: Batı Balkanlar ve Moldova’da Tarım-Gıda Sektörünün Rekabet Gücünün Değerlendirilmesi” başlığı altında bu gelişme bölgedeki başarılı örneklerden biri olarak gösterildi.

Rapora göre Arnavutluk’un ihracatındaki artış; sebze, turunçgiller, zeytin ile tıbbi ve aromatik bitki üretimindeki dinamik değer zincirlerinden kaynaklandı. Seracılık, hasat sonrası altyapı, tüccar ve ihracatçı ağlarına yapılan yatırımların, tarımsal üretim için elverişli koşullarla birleşmesi, Arnavutluk ürünlerinin rekabet gücünü artırma fırsatları yarattı.

Dünya Bankası, Arnavutluk’un bahçecilik sektörünü, bölge ülkelerinin daha rekabetçi, katma değeri yüksek ve pazara yönelik bir tarım modeline geçiş potansiyelini ortaya koyan örneklerden biri olarak değerlendiriyor. Rapora göre bu model, yatırımların ve değer zincirlerinin geliştirilmesinin geleneksel üretimin ötesinde yeni fırsatlar yaratabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte raporda, Arnavutluk’un sel, kuraklık ve orman yangınları gibi iklim risklerine karşı hâlâ savunmasız olduğu vurgulanıyor. Bu risklerin tarımsal üretim ve sektörün sürdürülebilirliği açısından giderek artan bir tehdit oluşturduğu belirtiliyor.

Olumlu büyüme ivmesini korumak ve rekabet gücünü daha da artırmak amacıyla Dünya Bankası; yatırımlar için daha öngörülebilir bir ortam oluşturulmasını, gıda güvenliği sistemlerinin güçlendirilmesini ve değer zincirlerinin daha iyi organize edilmesini tavsiye ediyor.

Bu önlemlerin ürünlerin katma değerini artırmaya, iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı güçlendirmeye ve daha fazla çiftçinin bölgesel pazarlara ve Avrupa Birliği (AB) pazarına erişimini sağlamaya katkıda bulunacağı belirtiliyor.

Avrupa Komisyonu için Dünya Bankası Grubu’nun çok bağışçılı “FoodSystems 2030” Güven Fonu aracılığıyla hazırlanan rapor, Avrupa bütünleşme süreci kapsamında Batı Balkan ülkeleri ve Moldova’nın daha rekabetçi ve sürdürülebilir tarım-gıda sektörleri geliştirme potansiyelini değerlendiriyor.

Bölgesel analizde; meyve, sebze, orman meyveleri, tahıl, yağlı tohumlar, şarap ve işlenmiş ürünlerin ihracatında olumlu sonuçlar elde edilmesine rağmen, tarım-gıda sektörünün mevcut potansiyelinin henüz tam olarak değerlendirilemediğine dikkat çekiliyor.

Tarım işletmelerinin ve değer zincirlerinin parçalı yapısı, gıda güvenliği ve pazar altyapısındaki eksiklikler ile iklim riskleri, bölgenin karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında gösteriliyor.

Dünya Bankası, tarım-gıda sektörünün rekabet gücünü artırmak ve Avrupa’nın bütünleşik pazarının sunduğu fırsatlardan yararlanmak için stratejik yatırımların, inovasyonun, üretimin modernizasyonunun ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarının hayati önem taşıdığını vurguluyor.

/ Aida Vishko /