Avrupa Birliği’nin Arnavutluk’a yönelik mali desteği, başta enerji ve altyapı geliştirme olmak üzere çeşitli sektörlere yayılıyor.

Avrupa Komisyonu’nun ağustos ayı sonunda güncellenen “Enerji Bilgi Notu – Arnavutluk” verilerine göre AB, 2021’den bu yana “Global Gateway” girişimi kapsamında 588 milyon avro sağladı.

Bu finansmanların, özellikle Batı Balkanlar Yatırım Çerçevesi (WBIF) aracılığıyla toplamda yaklaşık 1,5 milyar avroluk yatırımın harekete geçirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Enerji, bu desteğin somut projeler aracılığıyla hayata geçirildiği sektörlerden biri. Avrupa Komisyonu, Belsh’teki 50 MW kapasiteli fotovoltaik santrali ve Vau i Dejës rezervuarındaki yüzer fotovoltaik tesisi örnek olarak gösteriyor.

2021-2027 dönemi için AB ayrıca IPA III kapsamında Arnavutluk’a yaklaşık 680 milyon avroluk mali ve teknik yardım taahhüt etti. Bu paket içerisinde, 2023 yılında onaylanan ve kırılganarındaydı. Böylece Reform ve Büyüme Kolaylığı aracılığıyla Arnavutluk’a yapılan toplam ödeme 212,8 milyon avımları için serbestçe kullanılabilecek bir fon nit durumdaki haneler ile küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik Enerji Destek Paketi için 80 milyon avro, yenilenebilir enerji ve binalarda enerji verimliliği için ise 50 milyon avro bulunuyor.

Bir diğer mali destek aracı ise Reform ve Büyüme Kolaylığı (RGF). Bu mekanizma kapsamında Arnavutluk’a 2024-2027 dönemi için toplam 922,1 milyon avro tahsis edildi. Mayıs 2026 itibarıyla bu kaynaktan 212,8 milyon avro ödeme gerçekleştirildi.

Reform Gündemi verilerine göre, bu portföyün 127,9 milyon avroluk kısmı enerji sektörüyle bağlantılı.

Yalnızca Mayıs 2026’da onaylanan ödeme 49 milyon avro tutarındaydı. Böylece Reform ve Büyüme Kolaylığı aracılığıyla Arnavutluk’a yapılan toplam ödeme 212,8 milyon avroya ulaştı.

Bu mekanizma kapsamındaki ödemeler, AB ile üzerinde anlaşmaya varılan reformların gerçekleştirilmesine bağlıdır ve enerji yatırımları için serbestçe kullanılabilecek bir fon niteliğinde değildir. Kaynaklar; iş ortamı, enerji, insan sermayesi, dijitalleşme ve hukukun üstünlüğü dahil olmak üzere çeşitli alanlarda belirlenen reform adımlarının yerine getirilmesine bağlıdır.

Enerji sektöründe Avrupa araçları aracılığıyla desteklenen somut projelerden biri, 50 MW kapasiteli Belsh fotovoltaik parkıdır. Projenin toplam değeri yaklaşık 42 milyon avro olup bunun 30 milyon avrosu Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) kredisi, geri kalanı ise WBIF aracılığıyla sağlanan AB katkısından oluşmaktadır.

Bu parkın amacı, Arnavutluk’un güneş enerjisinden yerli elektrik üretimini artırmak ve elektrik üretim kaynaklarını çeşitlendirmektir. Böylece enerji sisteminin hidroelektrik üretimindeki dalgalanmalara olan bağımlılığının azaltılması hedeflenmektedir.

Bir diğer yatırım ise Vau i Dejës’teki 12,9 MW kapasiteli yüzer fotovoltaik tesistir. WBIF verilerine göre projenin toplam yatırım değeri yaklaşık 12,1 milyon avrodur. Bunun yaklaşık 2,7 milyon avrosu hibe, 7,48 milyon avrosu EBRD kredisi ve yaklaşık 1,89 milyon avrosu ulusal katkıdır.

Tesisin yılda 18 GWh’den fazla elektrik üretmesi ve yıllık yaklaşık 8.700 ton CO₂ emisyonunu önlemesi beklenmektedir.

/ Aida Vishko /