RTSH.al

Arnavut kültürünün çok yönlü ustası: Mitrush Kuteli

Arnavutluk Bilimler Akademisi, bugün doğumunun 119. yıl dönümünde, edebiyatta Mitrush Kuteli mahlasıyla tanınan yazar, çevirmen, ekonomist ve araştırmacı Dhimitër Pasko’yu andı.

Mitrush Kuteli, 13 Eylül 1907’de Pogradec’te doğdu. Edebiyat, gazetecilik, folklor, edebiyat eleştirisi, ekonomi ve finans alanlarındaki katkılarıyla öne çıktı.

1926 yılında, henüz 19 yaşındayken Kuteli, Selanik’teki Arnavut Öğrenciler Derneği’nin kurucuları ve yöneticileri arasında yer aldı. Dhimitër’in önerisiyle derneğe “Kostandin Kristoforidhi” adı verildi.

1924 yılından itibaren Romanya’nın Köstence kentinde yayımlanan “Shqipëria e Re” ve “Kosova” gazetelerinde yazıları yayımlanmaya başladı. Bu yıllarda Kuteli, edebiyat eleştirisi alanındaki ilk yazılarını kaleme aldı; değerlendirmeler, izlenimler, analizler, yazarlar ve eserler hakkında bilgiler yayımladı. Bunun yanı sıra para birimi, tarım meselesi ve ekonomik sorunlara ilişkin mesleki yazılar da yazdı.

Arnavutluk’taki bankaların yönetimine yönelik eleştirileri nedeniyle Arnavutluk devleti, lisans eğitimine Paris’te devam edebilmesi için yaptığı burs başvurusunu reddetti. Oysa lise eğitimini üstün başarıyla tamamlamış ve son iki sınıfı bir yılda bitirmişti. Kuteli 1928’de Bükreş’e giderek Yüksek Ekonomi Bilimleri Akademisi’nde eğitimine başladı ve aynı zamanda muhasebeci olarak çalıştı.

Bununla birlikte edebiyat, eleştiri ve folklor gibi alanlarda da dersler aldı. Fransızca, Romence, İtalyanca, Latince ve Yunanca eserler okudu. Romanya Arnavut Öğrenciler Derneği’nin üyesi oldu; daha sonra sekreterliğine ve 1931-1934 yılları arasında başkanlığına seçildi. 1928-1933 yılları arasında Köstence’de yayımlanan “Shqipëria e Re” gazetesini yönetti ve 1929 yılında gazetenin sayfalarında “Edebiyat Notları” adlı köşeyi başlattı.

1931’de mezun oldu ve Şubat 1934’te bankacılık ve para bilimleri alanında en yüksek derece olan “Diplomam Magnam cum Laudæ” derecesiyle doktorasını tamamladı. Romanya’da bulunduğu dönemde Maliye Bakanlığı’nda üst düzey memur olarak çalıştı ve Çernăuți Bankası’nı yönetti. Kuteli, ülke ekonomisini desteklemeyi sürdürdü; ancak daha sonra askere alınarak Stalingrad cephesine gönderildi. Eylül 1942’de Pogradec’e ulaşmayı başardı.

Mitrush Kuteli, büyülü gerçekçiliğin ustası, başarılı bir yeniden yaratım ve uyarlama yazarı ve dünya edebiyatının seçkin eserlerinin çevirmeni olarak tanındı. Aynı zamanda Arnavutluk Merkez Bankası’nın kuruluşuna ve ulusal para biriminin geliştirilmesine önemli katkılar sağlayan bir araştırmacı ve finansçıydı.

Ekonomist ve öykü yazarı, şair ve folklor araştırmacısı, gazeteci, masal anlatıcısı ve edebiyat eleştirmeni olan Kuteli, yaşamı boyunca Arnavut kültürüne ve düşünce dünyasına 10’dan fazla edebi eser ile çoğunlukla ekonomi ve finans alanında olmak üzere Romence 16 kitap ve broşür bıraktı. Bunların yanı sıra folklor çalışmaları ve polemik yazıları da yayımladı.

Kuteli, edebi faaliyetlerinin yanı sıra Arnavutluk ekonomisinin ve finans sisteminin gelişimine, özellikle ulusal para birimi alanına ve Arnavutluk Merkez Bankası’nın kuruluşuna önemli katkılarda bulundu.

Mitrush Kuteli, 4 Mayıs 1967’de Tiran’da hayatını kaybetti. Arnavut kültürüne ve düşünce dünyasına yaptığı seçkin katkılardan dolayı kendisine “Bilimler Akademisi Onuru” unvanı verildi.

/ Bora Meco /

Benzerleri