At Zef Pllumi (1924-2007), doğumunun 102. yıl dönümünde, bugün Arnavutluk’ta manevi direnişin ve insan onurunun sembolü olarak anılıyor.

Arnavutluk Ulusal Tarih Müzesi, bu özel günde At Zef Pllumi’nin yaşamını ve faaliyetlerini şekillendiren önemli anlardan bazılarını paylaştı. Pllumi, “susmayan bir ses, kırılmayan bir zihin ve yalnızca anlatmak için yaşayan bir ruh” olarak anılıyor.

28 Ağustos 1924’te, İşkodra’nın Shëngjin kentindeki Renci (Lorenci) Dağı’nda Fransisken din adamı ve yazar At Zef Pllumi dünyaya geldi.

At Anton Harapi’den etkilenen ve “Hylli i Dritës” dergisinin kültürel ortamında yetişen At Zef Pllumi, daha genç yaşlarda bilgiye, kültüre ve edebiyata ilgi duymaya başladı.

Onun manevi yolculuğu, komünist rejim tarafından zorla kesintiye uğratıldı. 14 Aralık 1946’da, henüz 22 yaşındayken ilk kez tutuklandı ve üç yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını İşkodra’daki “Büyük Hapishane”de, Myzeqe’deki Beden kamplarında ve Korça’nın Maliq bölgesindeki Orman-Pojan kampında çekti.

Serbest bırakılmasının ardından Fransisken Manastırı’na döndü. 1956 yılında Dukagjin’de rahip olarak atanmasının ardından, 1967’de yeniden tutuklandı. Toplamda 26 yılını hapishanelerde ve sürgün kamplarında geçirdi. Spaç, Reps, Vlora’da Skrofotinë, Ballsh, Zejmen-Shënkoll ve Tiran’da cezaevleri ve kamplarda kaldı. 1989 yılında serbest bırakıldı.

Komünist rejimin yıkılmasının ardından edebi ve gazetecilik faaliyetlerine yeniden döndü. 1993-1997 yılları arasında “Hylli i Dritës” dergisini yeniden yayımladı. En tanınmış eseri olan “Rrno vetëm për me tregue”  ( Anlatmak için yaşa ) üçlemesi, komünist diktatörlük dönemindeki zulüm, acılar ve direniş üzerine güçlü bir insani ve tarihî tanıklık niteliği taşıyor.

2006 yılında Arnavutluk Cumhurbaşkanı tarafından “Ulusun Onuru” nişanıyla ödüllendirildi. Aynı yıl Kültür Bakanlığı tarafından “Rrno vetëm për me tregue” üçlemesiyle “Altın Kalem” edebiyat ödülüne layık görüldü.

At Zef Pllumi, 25 Eylül 2007’de hayatını kaybetti ve İşkodra’da toprağa verildi.

/ Bora Meco /