Ekonomi, sağlık, eğitim ve savunma gibi kilit alanlarda Türkiye’nin Arnavutluk’a verdiği destek, son dönemde giderek yoğunlaşan ikili ilişkilerin temel taşlarından biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı ve eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’a göre, iki ülke arasındaki ilişkiler tüm öncelikli sektörlerde yeni bir seviyeye taşınacak.

Fuat Oktay, “Türkiye ile Arnavutluk arasındaki ilişkiler çok güçlü bir stratejik ortaklık çerçevesinde gelişmektedir ve özellikle son yıllarda daha derin, daha kapsamlı bir boyut kazanmıştır. Hem Balkanlardaki bölgesel meseleler ve fırsatlar açısından, hem de ikili ilişkiler ve tüm bölgeyi ilgilendiren konular bakımından oldukça yoğun bir fikir alışverişi ve iş birliği süreci yaşanıyor. Bu kapsamda, iki ülke arasında açık bir iletişim kanalı oluşturulmuş durumda. Siyasi, ticari ve toplumsal tüm alanlarda iş birliği en üst düzeyde sürdürülüyor. Cumhurbaşkanları, başbakanlar ve ilgili bakanlıklar arasındaki yakın ilişkiler, bu bağları daha da ileri bir noktaya taşıdı. Burada bulunmamızın amacı, hükümetin dün ve bugün yürüttüğü çalışmalara ek olarak, bu sürece parlamenter düzeyde de katkı sunmaktır. Ekonomik ilişkilere baktığımızda, şu anda yaklaşık 1 milyar dolarlık bir ticaret hacmi görüyoruz. Ancak Arnavutluk ve Türkiye’nin sahip olduğu potansiyel göz önüne alındığında, bu rakam 2 milyar dolara ulaşabilir, hatta bu seviyeyi de aşabilir. Sağlık sektöründe, Türkiye’nin inşa ettiği ve desteklediği kurumlara teknoloji transferi süreci devam ediyor. Bu iş birliğini tüm sağlık sektörüne yaymak istiyoruz. İnşaat ve altyapı alanlarında güçlü iş birliklerimiz var. Ayrıca teknoloji, yeşil enerji ve dijital ekonomi alanlarında da çok önemli fırsatlar mevcut. Savunma sanayii alanında da iki ülke arasında oldukça ileri düzeyde bir iletişim ve iş birliği söz konusu. Ortak yatırımlar ve üretim açısından büyük potansiyel olduğuna inanıyoruz’’ dedi.

Oktay, ”Bölgesel meseleler de büyük önem taşıyor. Arnavutluk, etnik ve dini açıdan çeşitli bir yapıya sahip olmasına rağmen bu çeşitliliği barış içinde korumayı başarmış ve kalkınmaya odaklanmış bir ülke. Bu durum, Arnavutluk’u Balkanlar için çok önemli bir örnek haline getiriyor. Sadece Arnavutluk içindeki meseleleri değil, aynı zamanda bölgedeki gelişmeleri de değerlendirme fırsatımız oldu. Bunlardan biri Kosova’dır. NATO bünyesindeki KFOR Komutanlığı bir dönem bizim elimizdeydi, devrettik ama sonbaharda tekrar devralacağız. Kosova ziyaretimde, hem toplum düzeyinde hem de komuta kademesinde çok güçlü bir iş birliği ve güven ortamının olduğunu gördüm. İnsanlar kendilerini daha güvende hissediyor,” dedi.

Röportaj sırasında, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı, Arnavutluk ve Kosova’nın Avrupa Birliği’ne üyelik sürecine ve diğer uluslararası kuruluşlardaki iş birliklerine Türkiye’nin desteğini vurguladı. İnşaat ve altyapı alanlarında güçlü iş birliklerimiz var. Ayrıca teknoloji, yeşil enerji ve dijital ekonomi alanlarında da çok önemli fırsatlar mevcut. Savunma sanayii alanında da iki ülke arasında oldukça ileri düzeyde bir iletişim ve iş birliği söz konusu. Ortak yatırımlar ve üretim açısından büyük potansiyel olduğuna inanıyoruz’’ dedi.

Röportaj sırasında, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı, ” Biz, Kosova ve Arnavutluk’un Avrupa Birliği’ne entegrasyonunu destekliyoruz. Kosova ile NATO çerçevesinde iş birliğimiz mevcut. Arnavutluk ile de bu yönde bir ortaklığımız var. NATO Zirvesi gelecek yıl Türkiye’de, ardından da Arnavutluk’ta yapılacak. Bu da iş birliğimizin çok boyutlu ve istikrarlı olduğunu gösteriyor. Kosova’nın kurumsal yapısının oluşturulması ve ekonomik kalkınması sürecini desteklemeye devam edeceğiz ”dedi.

Oktay, ” Arnavutluk’ta aktif olarak faaliyet gösteren 800’den fazla Türk şirketi var ve Türkiye, yatırım büyüklüğü bakımından 5. sırada yer alıyor. Türk iş insanları, 3,5 milyar doları aşan yatırımlar gerçekleştirdi. İş birliğine dair yeni fırsatları ve mevcut sorunları değerlendireceğiz. Türkiye, iki ülkenin girişimcileri arasındaki iş birliğinin artırılmasını ve ticaret hacmi ile yatırımların genişletilmesini güçlü şekilde teşvik etmektedir ”dedi.

Oktay, ” Başbakan Edi Rama ile, Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevimdeyken çok yakın bir iş birliğimiz oldu. Türkiye ile Arnavutluk arasındaki iş birliği potansiyelini iyi biliyorum. Bu yüzden burada, Dışişleri Komisyonu olarak bulunuyoruz; bu iş birliğini parlamenter düzeyde de daha ileri taşımak ve varsa yasal engelleri ortadan kaldırmak istiyoruz. Arnavutluk’taki Türk üniversitesini de ziyaret ettik. Bu üniversite, Maarif Vakfı bünyesinde faaliyet gösteriyor ve yaklaşık 2500 öğrencisi var. Okuldan mezun olan 14 öğrenci, üniversite giriş sınavlarında birinci oldu. Bu gerçekten gurur verici bir sonuç. Arnavutluk dili, Türkiye’de seçmeli ders olarak okutuluyor ve akredite durumda. Aynı şekilde Türkçenin de Arnavutluk’taki okullarda seçmeli ders olarak sunulması için çalışmalar sürüyor ”dedi.

Oktay, ” TİKA, Arnavutluk’ta 600’ün üzerinde proje gerçekleştirdi. Bu projeler, kültürel mirası yeniden canlandırmış ve ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı sağlamıştır. Aynı zamanda turizm alanında da güçlü bir iş birliği mevcut.
Arnavutluk, doğası, iklimi ve olağanüstü plajlarıyla harika bir ülke. Türkiye 2024 yılında 64 milyon turist ağırladı ve turizmden 60 milyar doların üzerinde gelir elde etti. Arnavutluk da bu alanda hızlı adımlarla ilerliyor; turist sayısını ve turizm gelirlerini katlayarak artırıyor. Kültürel açıdan da pek çok ortak değerimiz var. Her ne kadar bu benim Arnavutluk’a ilk ziyaretim olsa da, kendimi yabancı gibi hissetmedim. Sanki Türkiye’deymişim gibi hissediyorum. Aynı duyguyu Arnavut dostlarımız da Türkiye’yi ziyaret ettiklerinde yaşıyor. Bu da ortak tarih ve kültür paylaşımının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Biz bu iş birliğini tüm alanlarda – siyasi, ekonomik, askeri ve sosyal – daha da güçlendireceğiz” dedi.

/ Aida Vishko /