Arnavutluk’un güneyindeki Vlora kıyıları, ülkenin zengin folklorik mirasının önemli merkezlerinden biridir. Himara ve çevresindeki köylerde deniz, dağ ve insan sesinin buluştuğu özgün bir müzik kültürü yüzyıllar boyunca varlığını korumuştur.

Bölgenin müzikal kimliğinin temel unsurlarından biri, Arnavutluk’un güneyine özgü Labe iso-polifonisidir. Himara’nın yanı sıra Pilur, Kudhës, Qeparo ve Dhërmi gibi köylerde icra edilen bu çok sesli müzik, bayram, düğün ve diğer özel günlerde toplumsal yaşamın bir parçası olmayı sürdürmektedir.

Labe polifonisinin en belirgin özelliği, farklı seslerin birbirini tamamlayan görevler üstlenmesidir. Marrësi şarkıyı başlatır; kthyesi ona yanıt vererek melodiyi geliştirir. Hedhësi belirli bölümlerde ezgiye katılırken, diğer sesler iso adı verilen temel ses yapısını sürdürür.

Iso, bu müzik biçiminin ayırt edici unsurlarından biridir. Seslerin bütünleşmesini sağlayan bu yapı, eserin karakteristik çok sesliliğini oluşturur. UNESCO’nun değerlendirmesine göre Labe geleneğinde iso, ritmik biçimde de icra edilebilmekte ve şarkının sözleriyle doğrudan ilişki kurabilmektedir.

Repertuvar, aşk ve lirik eserlerden tarihî ve epik ezgilere kadar geniş bir çeşitlilik gösterir. Şarkılarda doğa, sevgi, özlem, kahramanlık ve geçmişte yaşanan önemli olaylar, bölge halkının yaşamıyla iç içe anlatılır.

Himara’nın en tanınmış eserlerinden biri “Vajza e Valëve”, Türkçesiyle “Dalgaların Kızı”dır. Bölgedeki polifonik gruplar, bu ve benzeri eserleri uzun yıllardır folklor festivallerinde ve ulusal ve uluslararası etkinliklerde seslendirmektedir.

Arnavut iso-polifonisi, 2005 yılında UNESCO tarafından sözlü ve somut olmayan kültürel mirasın başyapıtlarından biri olarak ilan edilmiş, 2008 yılında ise İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi’ne dahil edilmiştir.

Bu uluslararası tanınma, Arnavutluk’un çok sesli müzik mirasının dünya çapında bilinirliğini artırırken, korunması ve gelecek nesillere aktarılması yönündeki çalışmalara da katkı sağlamıştır.

Bugün Himara ve Vlora çevresinde faaliyet gösteren folklor grupları ve sanatçılar, bu mirası yaşatmaya devam etmektedir. Polifonik ezgilerde bölgenin coğrafyası, tarihî hafızası ve kültürel kimliği bir araya gelerek Arnavutluk’un özgün müzik mirasının güçlü bir ifadesine dönüşmektedir.

/ Bora Meco /