Noti, një nga hobet më të vjetra të njerëzimit, ofron përfitime të shumta shëndetësore, por pishinat publike – dhe ato private – mund të bëhen vatra infeksioni nëse nuk mirëmbahen siç duhet. Edhe pse klori na mbron nga shumë rreziqe, është e rëndësishme të kuptojmë se çfarë tjetër mund të ndodhë në ujë.

Baktere dhe parazitë në ujin e pishinave

Gjatë 25 viteve të fundit, pishinat kanë qenë vendi më i zakonshëm për shpërthimet e sëmundjeve infektive të zorrëve të transmetueshme nga uji në Angli dhe Uells. Fajtori kryesor është Cryptosporidium, një parazit që mund të shkaktojë infeksion në stomak me simptoma si diarre, të vjella dhe dhimbje barku, të cilat mund të zgjasin deri në dy javë.

Jackie Knee, profesoreshë asistente në Shkollën e Mjekësisë Tropikale në Londër, shpjegon se njerëzit mund të infektohen me kriptosporidium kur një person i infektuar pëson një aksident fekal në pishinë ose nga gëlltitja e mbetjeve të feçeve. Ky parazit është rezistent ndaj niveleve normale të klorit, duke e bërë atë një sfidë të veçantë për mirëmbajtjen e pishinave.

Por Cryptosporidium nuk është i vetmi shqetësim. Stuart Khan, profesor në Universitetin e Sidneit, thekson se infeksione nga baktere oportuniste si stafilokoku mund të infektojnë lëkurën. Gjithashtu, ekziston mundësia për të marrë infeksione kërpudhore në dhomat e zhveshjes, pasi këta patogjenë mbijetojnë më gjatë në mjedise të ngrohta dhe të lagështa.

Një tjetër infeksion i zakonshëm bakterial është veshi i notarit, zakonisht i shkaktuar nga uji që qëndron në kanalin e veshit të jashtëm. Ndërsa e pazakontë, acanthamoeba, një grup parazitësh që jetojnë në ujë, mund të shkaktojnë infeksione shumë serioze të syve që mund të çojnë në verbëri.

Përveç kësaj, Legionella, një bakter që mund të jetë i pranishëm në pishina, kur thithet nëpërmjet pikave të ajrit, mund të shkaktojë infeksion të mushkërive, i njohur si sëmundja e legjionarëve. Megjithatë, shpërthimet e shumicës së sëmundjeve infektive të lidhura me pishinat janë të rralla, falë dezinfektimit me klor.

Si mbahen nën kontroll bakteret? Roli i klorit dhe kloraminave

Përpara viteve 1900, pishinat nuk kishin dezinfektues kimikë. Që nga futja e klorit në fillim të viteve 1900, ai ka qenë arma kryesore kundër patogjenëve. Klori është efektiv kundër shumicës së baktereve si Campylobacter, Shigella dhe Salmonella, si dhe viruseve si norovirusi.

Megjithatë, për të ruajtur efektivitetin e klorit, uji i pishinës duhet të monitorohet rregullisht për pH-in dhe alkalinitetin e duhur. Sasia e klorit të nevojshëm varet gjithashtu nga numri i njerëzve në pishinë në çdo kohë të caktuar – sa më shumë njerëz, aq më shumë klor nevojitet.

Aroma e “klorit” që ne ndjejmë në pishina nuk është klor i pastër. Kjo erë vjen nga kloramina, e cila formohet kur klori reagon me amoniakun e pranishëm në urinë dhe djersë. Kjo do të thotë se prania e erës tregon që në pishinë ka lëngje trupore. Këto kloramina mund të qëndrojnë pezull mbi sipërfaqen e ujit dhe thithja e tyre mund të shkaktojë irritim të fytit dhe syve. Ekspozimi i vazhdueshëm ndaj kloraminës, si tek mësuesit e notit dhe rojet bregdetare, mund të lidhet me një rrezik në rritje për të zhvilluar astmë.

Këshilla për notarët dhe operatorët e pishinave

Për të minimizuar rrezikun e infeksionit dhe formimin e kloraminave, ekspertët ofrojnë këshilla të thjeshta por thelbësore:

Bëni dush para se të hyni në pishinë: Kjo ndihmon në larjen e materieve fekale dhe djersës nga trupi, duke ulur sasinë e amoniakut në ujë dhe duke parandaluar formimin e kloraminave.

Shmangni gëlltitjen e ujit të pishinës: Patogjenët që shkaktojnë diarre transmetohen kryesisht nëpërmjet gëlltitjes së ujit të kontaminuar.

Njoftoni menjëherë operatorët e pishinave për incidente: Në rast të ndotjes së ujit (p.sh., aksident fekal), është thelbësore të njoftohet stafi i pishinës menjëherë dhe të dilni nga uji.

Siguroni ventilim të mirë: Një sistem i mirë ventilimi ndihmon në largimin e kloraminave nga ajri mbi pishinë.

Për operatorët e pishinave, CDC sugjeron kullimin dhe zëvendësimin e rregullt të ujit, mirëmbajtjen e niveleve të klorit dhe pH-it brenda intervaleve të caktuara, dhe fërkimin e sipërfaqeve të pishinës për të hequr çdo llum.

Pavarësisht rreziqeve të përmendura, ekspertët Jackie Knee dhe Stuart Khan bien dakord se përfitimet shëndetësore dhe sociale të notit tejkalojnë rrezikun e infeksionit, veçanërisht në pishina të mirëmbajtura siç duhet. BBC

/rtsh.al/