Shkencëtarët amerikanë, për herë të parë, kanë krijuar embrione njerëzore në fazën e hershme duke manipuluar ADN-në e marrë nga qelizat e lëkurës së njerëzve dhe më pas duke e fekonduar atë me spermë.

Teknika mund të kapërcejë infertilitetin për shkak të moshës ose sëmundjeve, duke përdorur pothuajse çdo qelizë në trup si pikënisje për jetën.

Metoda kërkon përsosje të konsiderueshme, e cila mund të zgjasë një dekadë, përpara se një klinikë fertiliteti të mund të konsiderojë përdorimin e saj.

Ekspertët thanë se ishte një zbulim mbresëlënës, por duhej të ketë një diskutim të hapur me publikun për atë që shkenca po bën të mundur.

Riprodhimi dikur ishte një histori e thjeshtë e spermës së burrit që takohet me vezën e gruas. Ata shkrihen për të bërë një embrion dhe nëntë muaj më vonë lind një fëmijë.

Tani shkencëtarët po ndryshojnë rregullat. Ky eksperiment i fundit fillon me lëkurën e njeriut.

Teknika e ekipit kërkimor të Universitetit të Shëndetit dhe Shkencës së Oregonit nxjerr bërthamën, e cila strehon një kopje të të gjithë kodit gjenetik të nevojshëm për të ndërtuar trupin, nga një qelizë lëkure. Kjo më pas vendoset brenda një veze dhuruese që është zhveshur nga udhëzimet e saj gjenetike.

Deri më tani, teknika është si ajo e përdorur për të krijuar Dolly the Sheep, gjitari i parë i klonuar në botë, i lindur në vitin 1996. Megjithatë, kjo vezë nuk është gati për t’u fekonduar nga spermatozoidët pasi tashmë përmban një grup të plotë kromozomesh.

Pra, faza tjetër është të bindësh vezën të heqë gjysmën e kromozomeve të saj në një proces që studiuesit e kanë quajtur “mitomejozë”, një shkrirje e mitozës dhe mejozës, dy mënyrat se si qelizat ndahen. Studimi, i botuar në revistën Nature Communications, tregoi se u bënë 82 vezë funksionale. Këto u fekonduan me spermë dhe disa përparuan në fazat e hershme të zhvillimit të embrioneve. Asnjë nuk u zhvillua përtej fazës gjashtë-ditore.

“Ne arritëm diçka që mendohej të ishte e pamundur,” tha Prof Shoukhrat Mitalipov, drejtor i qendrës së Universitetit të Shëndetit dhe Shkencës së Oregonit për terapinë e qelizave embrionale dhe gjenetike.

Ekziston gjithashtu një shkallë e dobët suksesi (rreth 9%) dhe kromozomet humbasin një proces të rëndësishëm ku ata riorganizojnë ADN-në e tyre, të quajtur kryqëzim.

Prof Mitalipov, një pionier me famë botërore në këtë fushë, më tha: “Ne duhet ta përsosim atë”.

“Përfundimisht, unë mendoj se kjo do të jetë e ardhmja sepse ka gjithnjë e më shumë pacientë që nuk mund të kenë fëmijë”, shtoi ai.

Kjo teknologji është pjesë e një fushe në rritje që synon të prodhojë spermë dhe vezë jashtë trupit, e njohur si gametogjeneza in vitro.

Qasja është ende në nivelin e zbulimit shkencor dhe jo të përdorimit klinik, por vizioni është të ndihmojë çiftet që nuk mund të përfitojnë nga IVF (fekondimi in vitro) sepse nuk kanë spermën ose vezët për t’u përdorur.

Mund të ndihmojë gratë e mëdha në moshë që nuk kanë më vezë të qëndrueshme, burrat që nuk prodhojnë mjaftueshëm spermë ose njerëzit, trajtimi i kancerit të të cilëve i ka lënë ato infertil./ BBC

/rtsh.al/