Zyrtarë amerikanë dhe iranianë pritet të takohen në Gjenevë të enjten për raundin e tretë të bisedimeve indirekte, të cilat shihen si vendimtare për të shmangur një konflikt.

Presidenti Donald Trump ka kërcënuar se do ta godasë Iranin nëse nuk arrihet një marrëveshje bërthamore. Diskutimet zhvillohen në një kohë kur SHBA ka ndërmarrë grumbullimin më të madh ushtarak në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003, ndërsa Irani ka premtuar se do t’i përgjigjet çdo sulmi me forcë.

Bisedimet shihen si një përpjekje e fundit për të parandaluar konfliktin, por shanset për një marrëveshje mbeten të paqarta.

Megjithëse Trump ka thënë se preferon ta zgjidhë krizën përmes diplomacisë, ai ka deklaruar gjithashtu se po shqyrton një sulm të kufizuar ndaj Iranit për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e tij që të pranojnë një marrëveshje. Presidenti, megjithatë, ka bërë pak për të shpjeguar se çfarë kërkon saktësisht në negociata dhe pse mund të nevojitet veprim ushtarak tani, tetë muaj pasi SHBA bombardoi objektet bërthamore iraniane gjatë një lufte midis Izraelit dhe Iranit.

Irani ka refuzuar kërkesën e SHBA-së për të ndaluar pasurimin e uraniumit në territorin e tij, por ka sinjale se është i gatshëm të ofrojë disa lëshime lidhur me programin e tij bërthamor.

Ashtu si në dy raundet e mëparshme të diskutimeve, të ndërmjetësuara nga Omani më herët këtë muaj, delegacioni iranian do të drejtohet nga ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, ndërsa SHBA do të përfaqësohet nga i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump-it, Jared Kushner.

Në javët e fundit, SHBA ka dërguar mijëra trupa dhe atë që Trump e ka përshkruar si një “armadë” në rajon, përfshirë dy aeroplanmbajtëse, anije të tjera luftarake, avionë luftarakë dhe avionë furnizimi me karburant.

Trump fillimisht kërcënoi të bombardojë Iranin muajin e kaluar, ndërsa forcat e sigurisë shtypën brutalisht protestat kundër qeverisë, duke vrarë mijëra njerëz. Që atëherë, fokusi i tij është përqendruar te programi bërthamor i Iranit, i cili ka qenë në qendër të një mosmarrëveshjeje të gjatë me Perëndimin.

Për dekada, SHBA dhe Izraeli kanë akuzuar Iranin se po përpiqet të zhvillojë fshehurazi një armë bërthamore. Irani këmbëngul se programi i tij është vetëm për qëllime paqësore, megjithëse është i vetmi shtet pa armë bërthamore që ka pasuruar uranium në nivele afër atyre të nevojshme për armë.

Në fjalimin e tij para Kongresit, Trump foli shkurt dhe në mënyrë të paqartë për tensionet me Iranin, pa paraqitur qartë arsyetimin për sulme. Ai tha se Irani po punon për të ndërtuar raketa që “së shpejti” do të jenë në gjendje të arrijnë SHBA-në, pa dhënë detaje.

Ai gjithashtu akuzoi vendin se po përpiqet të “nisë nga e para” me një program armësh bërthamore pas sulmeve të vitit të kaluar dhe tha se nuk mund të lejojë që “sponsori numër një i terrorizmit në botë” të ketë armë bërthamore.

SHBA goditi tre objekte bërthamore në Iran qershorin e kaluar, duke iu bashkuar fushatës së bombardimeve të Izraelit. Në atë kohë, Trump tha se objektet ishin “shkatërruar plotësisht”.

Irani thotë se aktiviteti i pasurimit u ndal pas sulmeve, megjithëse nuk ka lejuar inspektorët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike të kenë qasje në objektet e dëmtuara.

“Duhet të bëjnë një marrëveshje,” tha Trump, “por ne ende nuk kemi dëgjuar ato fjalë sekrete: ‘Ne kurrë nuk do të kemi një armë bërthamore’.”

Disa orë para fjalimit, ministri i Jashtëm iranian deklaroi në rrjetet sociale se Irani “në asnjë rrethanë nuk do të zhvillojë një armë bërthamore”. Ai shtoi se ekziston një “mundësi historike për të arritur një marrëveshje të paprecedentë që adreson shqetësimet dhe interesat e ndërsjella”.

Megjithatë, mbetet e paqartë se cilat kushte do të konsideronte të pranueshme Trump për një marrëveshje. Irani tashmë ka refuzuar të diskutojë kufizime mbi programin e tij të raketave balistike dhe përfundimin e mbështetjes për aleatët e tij rajonalë.

Ndërkohë, Irani ka kërcënuar se do t’i përgjigjet çdo sulmi duke goditur asetet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme dhe Izraelin.

Vendet aleate të SHBA-së në rajon janë të shqetësuara se një sulm ndaj Iranit mund të çojë në një konflikt më të gjerë, ndërsa kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka paralajmëruar kundër një marrëveshjeje që nuk përfshin raketat balistike të Iranit dhe aleatët e tij rajonalë.

/rtsh.al/