Pas 18 vitesh përpjekjesh të dështuara për të pasur një fëmijë, një grua është tani shtatzënë falë një teknologjie të re novatore që përdor Inteligjencën Artificiale (IA). Kjo arritje shënon një përparim të rëndësishëm në fushën e kujdesit për fertilitetin dhe ofron shpresë për çiftet e tjera që përballen me infertilitetin mashkullor.

Gruaja, e cila preferon të mbetet anonime, kishte provuar disa raunde të Fertilizimit In Vitro (IVF) në qendra të ndryshme fertiliteti anembanë botës. Megjithatë, përpjekjet e saj ishin të pasuksesshme për shkak të azoospermisë, një gjendje e rrallë ku nuk ka spermë të matshme në spermën e partnerit mashkull, duke çuar në infertilitet. Për burrat me azoospermi, numri i spermatozoideve është aq i ulët sa që është thuajse e pamundur të gjenden, edhe pas orësh kërkimi të kujdesshëm nën mikroskop.

Metoda STAR: IA gjen spermën e fshehur

Me shpresa minimale, çifti iu drejtua Qendrës së Fertilitetit të Universitetit të Kolumbias për të provuar një qasje të re të quajtur metoda STAR (Sperm Tracking and Recovery). Kjo metodë përdor inteligjencën artificiale për të ndihmuar në identifikimin dhe rikuperimin e spermatozoideve të fshehura tek burrat që dikur mendohej se nuk kishin fare spermë të lëvizshme.

Dr. Zev Williams, drejtor i Qendrës së Fertilitetit të Universitetit të Kolumbias dhe udhëheqësi i ekipit kërkimor, kaloi pesë vjet duke zhvilluar këtë sistem. Ai ishte i mahnitur nga rezultatet: “Një pacient dha një mostër dhe teknikë shumë të kualifikuar kërkuan për dy ditë në atë mostër për të gjetur spermë. Ata nuk gjetën asnjë. Ne e sollëm atë në Sistemin STAR të bazuar në inteligjencën artificiale. Brenda një ore, gjeti 44 spermë. Kështu që në atë moment, kuptuam: ‘Uau, kjo është vërtet një ndryshim rrënjësor. Kjo do të bëjë një ndryshim kaq të madh për pacientët'”.

Për rastin e çiftit, sistemi i IA analizoi mostrën e spermës dhe arriti të gjente tre spermatozoide të fshehura. Këto spermatozoide u rikuperuan dhe u përdorën për të fekonduar vezët e gruas nëpërmjet IVF-së, duke çuar në shtatzëninë e parë të suksesshme të mundësuar nga metoda STAR. Fëmija pritet të lindë në dhjetor.

“Më duheshin dy ditë për të besuar se isha vërtet shtatzënë,” tha gruaja. “Ende zgjohem në mëngjes dhe nuk mund ta besoj nëse kjo është e vërtetë apo jo. Ende nuk e besoj se jam shtatzënë derisa të shoh skanimet.”

Si funksionon metoda STAR?

Kur një mostër sperme vendoset në një çip të projektuar posaçërisht nën mikroskop, sistemi STAR lidhet me mikroskopin nëpërmjet një kamera me shpejtësi të lartë dhe një teknologji imazherie me fuqi të lartë. Ai skanon mostrën, duke marrë më shumë se 8 milionë imazhe në më pak se një orë për të gjetur atë që është trajnuar të identifikojë si një qelizë sperme. Menjëherë, sistemi e izolon atë qelizë sperme në një pikë të vogël mediale, duke u lejuar embriologëve të rikuperojnë qeliza që me sy të lirë mund të mos ishin gjetur kurrë.

“Është si të kërkosh një gjilpërë të shpërndarë nëpër një mijë kashta, duke e përfunduar kërkimin në më pak se një orë dhe duke e bërë kaq butësisht, pa asnjë lazer apo njollë të dëmshme, sa spermatozoidi mund të përdoret ende për të fekonduar një vezë,” shpjegoi Williams.

Roli i IA në fertilitetin mashkullor dhe sfidat e reja

Është vlerësuar se partneri mashkull përbën deri në 40% të të gjitha rasteve të infertilitetit në Shtetet e Bashkuara, dhe deri në 10% e burrave me infertilitet janë azoospermikë. Tradicionalisht, opsionet e trajtimit për azoosperminë përfshinin ndërhyrje kirurgjikale invazive për të nxjerrë spermatozoidet direkt nga testikujt, një proces i dhimbshëm dhe me rrezik dëmtimi permanent.

“Kjo është shpesh një diagnozë vërtet zemërthyes, tronditëse dhe e papritur,” tha Williams. Metoda STAR ofron një alternativë më pak invazive dhe më efikase. Përdorimi i metodës STAR për të gjetur, izoluar dhe ngrirë spermatozoidet për një pacient do të kushtonte pak më pak se 3,000 dollarë gjithsej.

Dr. Sevann Helo, urologe në Klinikën Mayo, theksoi se IA është veçanërisht e përshtatshme për kërkimin e spermës së rrallë, pasi “IA mbështetet vërtet në të mësuarit – duke i treguar asaj një imazh se si duket një spermë, çfarë forme ka, çfarë karakteristikash duhet të ketë – dhe më pas duke qenë në gjendje të përdorë atë algoritëm të të mësuarit për të ndihmuar në identifikimin e atij imazhi specifik që po kërkoni.”

Dr. Aimee Eyvazzadeh, endokrinologe riprodhuese, shtoi se IA po transformon kujdesin për fertilitetin duke ndihmuar në vlerësimin e cilësisë së vezëve, kontrollin e embrioneve të shëndetshme, personalizimin e protokolleve të medikamenteve të IVF-së dhe parashikimin e shkallëve të suksesit.

Megjithatë, ka edhe shqetësime. Dr. Gianpiero Palermo, profesor i embriologjisë në Weill Cornell Medicine, paralajmëroi se modelet aktuale të IA janë ende të paqëndrueshme dhe kërkojnë validim shtesë. Ai shprehu rezervat se “kjo qasje është e gabuar sepse në mënyrë të pashmangshme disa burra nuk do të kenë spermatozoide, nuk ka rëndësi se si ekzemplarët e tyre shqyrtohen, qoftë nga njerëzit apo nga një makinë.”

Megjithatë, Williams mbetet optimist: “Është e mahnitshme të mendosh se teknologjitë më të përparuara që kemi aktualisht po përdoren për të zgjidhur këtë problem vërtet të lashtë.”

/rtsh.al/