Kryeministri Edi Rama deklaroi në Asamblenë e Përgjithshme të Organizatës së Kombeve të Bashkuara se Shqipëria është vendi i parë në botë që ka integruar një instrument të inteligjencës artificiale në arkitekturën e qeverisë, përmes “Diellës”, ministrës së inteligjencës artificiale.

Në fjalimin e tij, Rama theksoi se ky hap nuk është bërë për të transferuar sovranitetin nga njerëzit te makinat.

“E bëmë për t’i bërë shërbimet publike më të aksesueshme, procedurat më transparente dhe shtetin më llogaridhënës,” tha kryeministri.

Ai nënvizoi se asnjë makinë nuk mbart legjitimitet demokratik dhe asnjë algoritëm nuk trashëgon përgjegjësi kushtetuese.

“Pas çdo vendimi me ndikim publik duhet të mbetet një mandat ligjor, një institucion njerëzor e një emër që mund të thirret për t’u përgjigjur,” theksoi Rama.

Sipas tij, inteligjenca artificiale brenda një shteti llogaridhënës mund të reduktojë distancën midis qytetarëve dhe shërbimeve publike, ndërsa ajo jashtë llogaridhënies mund të eliminojë distancën midis gënjeshtrës dhe mendjes njerëzore.

Rama u referua përvojës shqiptare me atë që ai e quajti “revolucioni i flamingove”, një narrativë sipas tij, e trilluar për një “pushtim izraelit” të bregdetit shqiptar që kurrë nuk ndodhi. Sipas tij, kjo narrativë u fabrikua, u personalizua dhe u përcoll përmes zërave, faqeve dhe kanaleve që qytetarët i besonin tashmë.

“Narrativa e trilluar e një pushtimi izraelit të bregdetit shqiptar, një pushtim që kurrë nuk ndodhi, u fabrikua, u personalizua e u përcoll përmes zërave, faqeve e kanaleve të cilave qytetarët u besonin tashmë. Një qytetar mori një histori të një tradhtie kombëtare, tjetri dëgjoi një histori të një provokimi fetar, ndërsa tjetri përftoi konspiracionin e një pushtimi të huaj.  Trillime të ndryshme hyjnë në botë të ndryshme emocionale, të gjitha në shërbim të së njëjtës gënjeshtër strategjike.

Pasojat ishin reale. Qytetarët kishin arsyet e tyre për të protestuar, mos më keqkuptoni, por befas nisën të protestonin edhe kundër një armiku fantazmë. Shprehja antisemite hyn në ligjërimin tonë publik për herë të parë. Ndonjëherë, mos harroni, Shqipëria është i vetmi vend në Europë që e mbylli luftën e dytë botërore me më shumë hebrenj sesa në fillim të saj.

Frika u shndërrua në zemëratë, zemëratë u shndërrua në mobilizim dhe trillimi u shndërrua në kryeqytetin tonë. Algoritmi nuk shpiku objektivin. Një aktor njerëzor që e bëri këtë. Algoritmi nuk e zhvilloi, nuk e ndezi urrejtjen, por zbuloi si të aktivizonte urrejtjen tonë. Ky është mashtrim sistematik si shërbim”, theksoi Rama.

Ai paralajmëroi se ndërhyrjet në zgjedhje nuk kërkojnë më thjesht propaganda masive, por mund të veprojnë me precizion individual.

“Ndërhyrjet në zgjedhje nuk kërkojnë më thjesht një stacion televiziv apo një copëz propagande që i përsëritet të gjithë popullatës. Tashmë mund të veprojë me vendosmërinë e secilit prej votuesit. Dy fqinj mund të jetojnë në të njëjtën rrugë, të votojnë në të njëjtat pale zgjedhjesh dhe të jetojnë brenda realiteteve kryekëputë të ndryshme, secili prej të cilëve janë prodhuar specifikisht për secilin prej tyre. Kur kjo ndodh, demokracia nuk humbet thjesht një debat apo thjesht një radhë zgjedhjesh, humbet terrenin e përbashkët mbi të cilin bëhet i mundur debati dhe humb edhe mundësinë për ta pasur atë”, deklaroi Rama.

Rama foli edhe për kërcënimin e ri ndaj lirisë së fjalës: përdorimi si armë i lirisë së shpërndarjes.

“Kur një gënjeshtër shumëfishohet miliarda herë, e vërteta nuk ka nevojë më të censurohet, sepse thjesht varroset. Qytetari mbetet formalisht i lirë të flasë, por flet në një stuhi që asnjë zë njerëzor nuk mund ta përballojë.

Liria e fjalës për rrjedhojë mund të pësojë disfatë pa ndaluar asnjë libër të vetëm, pa burgosur asnjë gazetar të vetëm e pa fshirë as edhe një të vetmin postim.Përgjigja për fjalën e për të folurin e keq mbetet më shumë liri fjale, por përgjigja për amplifikimin e fshehtë e industrial duhet të jetë ekspozim e duhet të bëhet më herët se vonë.

Kush e krijoi mesazhin? Kush pagoi për të? U shpërnda nga njerëzit apo nga makinat? Pse u shënjestrua qytetari? A ishte reagimi i dukshëm publik origjinal, i koordinuar apo i drejtuar nga jashtë?”, u shpreh kryeministri.

/rtsh.al/