Ndre Mjeda, Αλβανός ποιητής και πατριώτης, γεννημένος πριν από 160 χρόνια

Ο Αλβανός κληρικός, ποιητής, φιλόλογος και πατριώτης Ndre Mjeda (Ντρέ Μιέντα) γεννήθηκε στη Σκόδρα στις 20 Νοεμβρίου 1866. Αναδείχθηκε σε εξέχουσα προσωπικότητα της Αλβανικής Εθνικής Αναγέννησης.
Ο Mjeda έλαβε την αρχική του εκπαίδευση στη γενέτειρά του. Συνέχισε τις θρησκευτικές του σπουδές σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισπανία, η Ιταλία και η Πολωνία. Το 1883, σπούδασε ρητορική, λατινικά και ιταλικά στην Κροατία.
Το 1901, ο Mjeda και ο αδελφός του, Lazër Mjeda, ίδρυσαν την πολιτιστική και γλωσσική εταιρεία «Agimi» («Η Αυγή»). Η εταιρεία ανέπτυξε ένα ιδιαίτερο αλφάβητο για την αλβανική γλώσσα και εξέδωσε διάφορα σχολικά εγχειρίδια χρησιμοποιώντας αυτό το σύστημα γραφής. Το 1908, ο Mjeda εκπροσώπησε τη Σκόδρα στο Συνέδριο του Μοναστηρίου (Manastir). Συμμετείχε στην Επιτροπή για τη Σύνταξη Ενιαίου Αλβανικού Αλφαβήτου και συνέβαλε στη διαδικασία τυποποίησής του. Από το 1916, υπηρέτησε επίσης στην Αλβανική Λογοτεχνική Επιτροπή στη Σκόδρα. Η επιτροπή αυτή διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις συζητήσεις σχετικά με την αλβανική λογοτεχνική γλώσσα.
Μεταξύ 1920 και 1924, ο Mjeda διετέλεσε βουλευτής. Μετά τις πολιτικές αλλαγές του 1924, αποσύρθηκε από την πολιτική και συνέχισε το θρησκευτικό του έργο στο Kukël, όπου υπηρετούσε ως εφημέριος ήδη από το 1907. Από το 1930, δίδαξε στο Ιησουιτικό Κολέγιο της Σκόδρας.
Μεταξύ των πιο γνωστών έργων του συγκαταλέγονται το «Gjuha Shqipe» («Η Αλβανική Γλώσσα») —ένα ποίημα που εκφράζει τη βαθιά αγάπη του για τη μητρική του γλώσσα— και το «Andrra e jetës» («Το Όνειρο της Ζωής»), το οποίο απεικονίζει τις κακουχίες και τη φτώχεια των απλών ανθρώπων. Ένα ακόμη αξιόλογο έργο του, το «Lokja» («Η Μητέρα»), αποτελεί επίσης μέρος της λογοτεχνικής του κληρονομιάς. Στα έργα «Lissus» και «Scodra», ο Mjeda ανακαλεί την ιστορία αυτών των αρχαίων πόλεων και διερευνά την αλβανική ταυτότητα. Το ποίημά του «Lirija» («Ελευθερία»), που δημοσιεύτηκε το 1937, αντικατοπτρίζει τα πατριωτικά του ιδεώδη.
Ο Mjeda συνέβαλε επίσης σημαντικά στην αλβανική γλωσσολογία. Οι μελέτες του κάλυπταν τη γραμματική, τη λεξικολογία και την ιστορία της αλβανικής γλώσσας. Ερεύνησε, επιπλέον, πρώιμα αλβανικά κείμενα, συμπεριλαμβανομένων έργων των Pjetër Budi και Pjetër Bogdani.
Ένα απόσπασμα από το «Gjuha Shqipe» («Αλβανική Γλώσσα») αποτυπώνει την αφοσίωσή του στη μητρική του γλώσσα:
Πάνω από τη φωνή που βγάζει το αηδόνι,
η αλβανική λαλιά αντηχεί μέσα μου·
πάνω από το άρωμα που φέρνει ο υάκινθος,
παρηγορεί διαρκώς την καρδιά μου.
Σε ξένους τόπους, σε χώρες μακρινές,
όπου πέρασα τη ζωή μου για πολλά χρόνια,
για σένα μόνο χτυπά κάθε μέρα η φτωχή μου καρδιά,
κι ο πόθος φέρνει δάκρυα στα μάτια μου.
Ο Ndre Mjeda απεβίωσε στη Σκόδρα την 1η Αυγούστου 1937.



