OHCHR: Geçmişle yüzleşmek, sürdürülebilir bir geleceğin ve insan haklarına saygının temelidir

Geçmişle yüzleşme, tarihî hafızanın korunması ve insan haklarının geliştirilmesi, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR) temsilcilerinin Eski Devlet Güvenlik Servisi Belgeleri Bilgilendirme Kurumu’na (AIDSSH) gerçekleştirdiği ziyaretin ana gündemini oluşturdu.
OHCHR’nin Avrupa Çok Ülkeli Ofisi Başkanı Elodie Cantier-Aristide, Dosyalar Kurumu’nun geçmişin belgelenmesi ve tanınması konusunda yürüttüğü çalışmaları takdir ederek, kurumun girişimlerine yönelik iş birliği ve destek olanaklarını değerlendirmeye hazır olduklarını ifade etti.
AIDSSH Başkanı Gentiana Sula ve kurum temsilcileriyle gerçekleştirilen görüşmede Cantier-Aristide, toplumun hafıza süreçlerine ve baskıcı rejimlerin mirasının ele alınmasına dahil edilmesinin önemini vurguladı.
Cantier-Aristide, “Yaptığınız çalışmalar, insan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik en temel çabaların bir parçasıdır” dedi. Ayrıca kurumun geçmişin tanınmasına ilişkin çalışmalarını yalnızca kurumsal prosedürlerle sınırlı tutmayarak toplumun farklı kesimlerine yayma yaklaşımını takdir etti.
Cantier-Aristide’ye göre çatışmaların ve baskıcı rejimlerin mirasıyla yüzleşmek, tarihsel nedenlerin ele alınmasını ve geniş toplumsal katılımı gerektiriyor. Bunların sürdürülebilir bir geleceğin inşası için temel koşullar olduğunu belirtti.
AIDSSH Başkanı Gentiana Sula ise arşiv belgelerinin incelenmesinde teknoloji ve yapay zekânın önemine dikkat çekti. Sula, bu teknolojilerin kullanımının, komünist rejim tarafından zulme uğrayan kişilere yönelik geçmişteki damgalama ve ayrımcı etiketlemeleri yeniden üretmeden gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin zorluğa da değindi.
Sula ayrıca deneyim paylaşımının ve Balkanlar’da arşivleri, araştırma merkezlerini, tarihçileri ve farklı alanlardan uzmanları bir araya getirecek bölgesel bir hafıza ağının oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı.
“Gerçek, akademik standartlara ve olgular ile kaynaklar üzerinden doğrulama süreçlerine tabi olmalıdır” diyen Sula, tarihsel araştırmalarda bilimsel yaklaşımın önemini vurguladı.
OHCHR’nin 16-19 Kasım tarihlerinde Arnavutluk’ta gerçekleştirdiği misyon kapsamında düzenlenen ziyaret sırasında heyet, eski Devlet Güvenlik Servisi’nin arşiv koleksiyonunu, siyasi takibata ilişkin belgeleri, belgelere erişim prosedürlerini ve kurumun vatandaşlara sunduğu hizmetleri yakından inceleme fırsatı buldu.
Sunumlarda ayrıca belgelerin yönetimi ve gizliliklerinin kaldırılması süreçleri, komünist rejim döneminde kaybolan kişilerin araştırılması ve AIDSSH’nin araştırma ve eğitim girişimleri ele alındı. Bu girişimler arasında “Geçmişten Öğreniyoruz” platformu da yer aldı.
OHCHR ve AIDSSH’nin mesleki bilgi ve deneyim paylaşımı, uluslararası etkinlikler ve araştırma girişimlerine destek gibi somut iş birliği olanaklarını değerlendirmek üzere iletişimlerini sürdürmesi bekleniyor.
/ Aida Vishko /



