RTSH.al

Kosova, uluslararası toplumdan gelen eleştirilerin ardından Özel Mahkeme Yasası’nı değiştirmek için yeni bir girişim başlatıyor

Kosova, Lahey merkezli Özel Mahkemeler ve Özel Savcılık Ofisi Yasası’nda değişiklik yapmak amacıyla yeni bir girişim başlatacak. Bu karar, 2015 tarihli yasada yapılması planlanan mevcut değişikliklerin uluslararası toplumun sert itirazları nedeniyle kabul edilememesinin ardından geldi.

Kosova Başbakanı Albin Kurti ile muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK), perşembe günü yeni bir yasal girişim konusunda uzlaşmaya vardı. Anlaşma, Lahey merkezli Özel Mahkeme’nin yetkilerini sınırlandırmayı öngören yasa değişikliklerinin oylanmasının birkaç gün içinde ikinci kez ertelendiği gün sağlandı.

Ekim ayında kabul edilen değişiklikler, yasanın ilk girişimcisi olan PDK’nin talebi üzerine Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula tarafından yeniden değerlendirilmek üzere Meclis’e iade edilmişti. Söz konusu değişiklikler, Özel Mahkeme’nin Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) dört eski üst düzey yöneticisini ilk derece mahkemesinde mahkûm etmesinden birkaç hafta sonra kabul edilmişti.

Başbakan Kurti, günün erken saatlerinde PDK Genel Başkan Vekili Vlora Çitaku ile bir araya gelerek konuyu görüştü. Kurti, uluslararası toplumun itirazlarına yol açan bir yasanın yürürlüğe girmesine izin verme konusunda daha önce çekincelerini dile getirmişti.

PDK, değişikliklerin önce kabul edilmesi ve yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki iki hafta içinde uluslararası toplumun endişelerini giderecek şekilde yeniden düzenlenmesi konusunda ısrar etmişti. Ancak parti sonunda bu talebinden vazgeçti.

Kurti, Meclis oturumunda yaptığı konuşmada, PDK’nin yasayı değiştirme konusundaki “iyi niyetinden” şüphe duymadığını belirtti. Ancak bunun tek başına yeterli olmadığını vurgulayarak, “Başarılı olmamız, bu sürecin sonunda kazanan taraf olmamız gerekiyor” dedi.

Kurti sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bunun için geri gönderilmeyecek, iptal edilmeyecek, aksine gerçek hayatta ve uygulamada sonuç doğuracak bir yasaya ihtiyacımız var.”

Çitaku ise daha sonra düzenlediği basın toplantısında, Başbakan ile yasanın içeriği ve yapılması gereken değişiklikler konusunda uzlaştıklarını açıkladı.

Çitaku, “Farklılıklarımız parlamenter prosedürle ilgiliydi. Sonuç olarak bugün izlenecek yol konusunda da anlaşmaya vardık. Gelecek hafta, kendi somut önerilerimiz ve uzmanların önerileri doğrultusunda yeni bir yasa girişimi başlatacağız” dedi.

Kurti, Özel Mahkeme Yasası’na ilişkin yeni taslağın gelecek hafta sunulmasını beklediğini belirtti. Taslağın içeriğinin önce tartışmaya açılacağını, ardından oylamaya sunulacağını ifade etti.

Başbakan ayrıca yeni düzenlemenin Kosova’nın anayasal ve yasal çerçevesine uygun olması gerektiğini belirterek bunun adaletin sağlanmasına katkıda bulunması çağrısında bulundu.

Kabul edilmeyen değişiklikler neleri içeriyordu?

Sonuçta kabul edilemeyen başlıca değişiklikler, Özel Mahkeme’nin yargı yetkisini daraltmayı amaçlıyordu. Buna göre mahkemenin yetkisi ağırlıklı olarak organ kaçakçılığı iddiaları ile doğrudan bağlantılı cinayet, işkence ve insanlık dışı muamele suçlarıyla sınırlandırılacaktı.

Ayrıca mahkemenin zamansal yetki alanının 1 Temmuz 1999 ile 31 Aralık 2000 tarihleri arasını, coğrafi yetki alanının ise yalnızca Kosova topraklarını kapsaması öngörülüyordu.

Yasa tasarısında ayrıca:

  • Azami hapis cezasının 15 yılla sınırlandırılması,

  • Mahkûm edilen kişilerin cezalarını Kosova’da çekebilmeleri,

  • Cumhurbaşkanlığı affından yararlanabilmelerinin mümkün hâle getirilmesi öngörülüyordu.

Yeni yetki alanının dışında kalacak davaların, ilgili deliller ve dosyalarla birlikte Kosova’nın adalet sistemine devredilmesi planlanıyordu.

Hâlihazırda devam eden davalar ise Lahey’de temyiz aşamasında sürdürülecekti. Değişiklikler, mevcut mahkûmiyet kararlarının otomatik olarak iptal edilmesini veya hükümlülerin serbest bırakılmasını öngörmüyordu.

Uluslararası toplumun tepkisi

Söz konusu değişikliklerin kabul edilmesine yönelik girişim, uluslararası toplumdan tepki gördü. Avrupa Birliği, önerilen düzenlemelerin Kosova’nın uluslararası yükümlülüklerini ihlal ettiğini açıkladı.

Kosova, 2014 yılının Nisan ayında dönemin Cumhurbaşkanı Atifete Jahjaga ile Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton arasında gerçekleştirilen mektup teatisi kapsamında üstlendiği taahhütleri ihlal etme riskiyle karşı karşıya kaldı.

Bu taahhütler kapsamında Kosova, Özel Mahkemeler’in görev alanını veya işleyişini etkileyen her türlü yasal değişiklik konusunda Avrupa Birliği ile istişarede bulunmayı ve Özel Mahkeme ile Özel Savcılık Ofisi’nin ilgili soruşturma ve yargı süreçleri tamamlanana kadar çalışmalarını sürdürmesini garanti etmeyi kabul etmişti.

Söz konusu yükümlülükler, Kosova Anayasası’nın 162. maddesiyle de bağlantılı. Bu madde, Özel Mahkemeler’in anayasal temelini ve bu mahkemelerle ilgili konularda Kosova Anayasa Mahkemesi bünyesindeki Özel Dairenin münhasır yargı yetkisini düzenliyor.

/ Aida Vishko / 

Benzerleri

RTI