Arnavut Alfabe Günü, Manastır Kongresi’nin 118. yıl dönümünde kutlanıyor

22 Kasım, Arnavut ulusal tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Arnavut Alfabe Günü olarak kutlanıyor. Bu özel gün, 118 yıl önce Arnavutçanın ortak ve standart alfabesinin temellerinin atıldığı Manastır Kongresi’ni anıyor.
14-22 Kasım 1908 tarihleri arasında, bugün Kuzey Makedonya sınırları içinde bulunan Manastır’da (Bitola) düzenlenen kongreye Arnavutluk’un farklı bölgelerinden ve diasporadan temsilciler katıldı. Kongrede, Arnavutçanın ortak bir alfabe ile yazılması konusunda görüşmeler yapılarak tarihi kararlar alındı.
Kongrede alınan kararlar, Arnavut eğitim, kültür ve ulusal kimliğinin gelişiminde önemli bir dönüm noktası oldu. Alfabenin birleştirilmesi, Arnavutça kitapların yayımlanmasını, anadilinde eğitimin yaygınlaşmasını ve ulusal edebiyatın gelişmesini kolaylaştırdı.
Uzun süren tartışmaların ardından Latin alfabesi temel alınarak yeni bir alfabe kabul edildi. Bu alfabe, dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh ve zh olmak üzere dokuz çift harf ile ç ve ë olmak üzere iki diakritik işaretli harften oluşuyor. Komisyon ayrıca, Arnavutlar arasında yaygın olarak kullanılması nedeniyle İstanbul alfabesinin de paralel olarak kullanılmasına izin verdi.
Bu karar, Arnavutların dilsel ve kültürel birliğini sağlamak amacıyla yıllardır sürdürülen çabaların önemli bir sonucu oldu. Kongrede ayrıca siyasi, kültürel ve eğitim alanlarında 18 maddelik bir program hazırlandı. Programın öncelikli hedefleri arasında Arnavutça ilköğretimin yaygınlaştırılması ve bir Arnavut üniversitesinin kurulması yer aldı.
Bu tarihi süreçte Arnavut Ulusal Uyanış hareketinin önemli isimlerinden Gjergj Fishta, Mit’hat Frashëri, Parashqevi Qiriazi ve Luigj Gurakuqi önemli rol oynadı.
Manastır Kongresi’nin 118. yıl dönümü dolayısıyla Arnavutluk, Kosova ve Kuzey Makedonya başta olmak üzere çeşitli bölgelerde anma, kültür ve bilim etkinlikleri düzenleniyor.
/ Bora Meco /




