Avrupa Komisyonu’nun değerlendirmekte olduğu yeni planlara göre, Arnavutluk ve Karadağ gibi ülkeler Avrupa Birliği’ne resmen üye olmadan önce Brüksel’e bir komiser gönderebilir. Magnus Lund Nielsen ve Eddy Wax’ın kaleme aldığı haber, Rapporteur tarafından yayımlandı.

AB’nin üst düzey yetkilileri, aday ülkelerin üyelik sürecinin son aşamasında Birlik kurumlarına katılım düzeyinin artırılması ihtimalini değerlendiriyor. Bu bilgi, Rapporteur tarafından elde edilen taslak belgelere dayanıyor.

Bu fikir, aday ülkelere üyelik anlaşmasını imzaladıktan sonra, ancak AB’nin 27 üyesinin tamamında ulusal onay süreci tamamlanmadan önce daha geniş bir katılım imkânı sağlayacak. Ulusal onay süreci yıllar sürebiliyor.

Tallinn’deki Uluslararası Savunma ve Güvenlik Merkezi’nin müdür yardımcısı Steven Blockmans, “Avrupa’daki siyasi iklimde yaşanan değişim göz önüne alındığında, bu sürenin daha uzun olmasını beklemek tamamen makul” dedi.

Blockmans, “Bütün fikir, bu dönemi uzatmak; çünkü önceki genişleme turlarında bu dönem oldukça sınırlıydı” diye ekledi.

Belgelere göre yeni komiser, Avrupa Komisyonu Komiserler Koleji toplantılarına katılabilecek ve AB mevzuatının hazırlanmasına katkıda bulunabilecek. Bu hak şimdiye kadar yalnızca üye ülke yetkililerine tanınmıştı.

Komisyon’un bir iç belgesinde, “Komisyon, üyelik sürecindeki bir devletin bu dönemde bir komiser de atayıp atayamayacağının incelenmesinin uygun olduğunu değerlendiriyor” ifadeleri yer alıyor.

Belgede ayrıca, “Böyle bir komiser, ilgili konularda Kolej’in çalışmalarına katılabilir; Kolej’in özerkliği, kolektif yapısı ve kolektif sorumluluğu ise tamamen korunur” deniliyor.

Bir komiserin ülkesinin AB’ye resmen katılmasından önce Brüksel’deki Berlaymont binasında göreve başlaması, tarihi bir gelişme anlamına gelecek.

Önceki genişleme turlarında olduğu gibi, bir aday ülke üyelik anlaşmasını imzaladıktan sonra Avrupa Parlamentosu’na gözlemciler de gönderebilecek.

Avrupa Komisyonu ayrıca aday ülkelerin üyelik müzakereleri resmen tamamlandıktan sonra AB kurumlarına daha erken bir aşamada dahil edilmesi ihtimalini de değerlendiriyor.

Bu aşamada ülkeler, AB’nin en üst düzey siyasi karar alma organı olan Avrupa Konseyi’ne gözlemciler, hatta potansiyel olarak ülke liderlerini gönderebilecek.

Kademeli entegrasyonun hızlandırılması

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Komisyon’un tam üyelikten önce aday ülkeleri AB’ye daha fazla yaklaştıracak kapsamlı bir teklif hazırladığı sırada, dün Batı Balkanlar turuna Tiran’dan başladı.

Komisyon’un, aday ülkeler üyelik için gerekli iç reformları uygularken, ortak pazara kademeli olarak daha derin bir entegrasyon sunması bekleniyor.

Aday ülkeler, AB’nin çeşitli program ve mekanizmalarına aşamalı olarak dahil edilecek. Bunlar arasında Tek Euro Ödeme Alanı (SEPA), Horizon araştırma programı, emisyon ticaret sistemi, dijital kamu hizmetleri, siber güvenlik girişimleri ve teknoloji ile enerji gibi alanlarda büyük ölçekli stratejik yatırımları teşvik etmeyi amaçlayan AB destekli projeler olan IPCEI’ler bulunuyor.

Avrupa Komisyonu’nun bir belgesinde, “Güvenlik ve savunma, daha derin kademeli entegrasyonun ilk öncelikleri arasında yer almalıdır” ifadelerine yer veriliyor.

/ Aida Vishko /