İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar’ın Tiran ziyareti vesilesiyle, Arnavutluk Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı, İsrail heyetine Holokost sırasında Yahudilerin korunması ve kurtarılmasında Arnavutların oynadığı olağanüstü rolü belgeleyen tarihî ve arşivsel belgelerden oluşan bir seçki sundu.

Sergide, tarihin en karanlık dönemlerinden birinde sergilenen cesaret, dayanışma ve insanlığın özel bir hikâyesini anlatan resmî yazışmalar, seyahat belgeleri ve diplomatik belgeler öne çıkarıldı.

Bakanlar Hoxha ve Sa’ar, Nazi zulmünden kaçan Yahudilere yardım etmek için Arnavut yetkililerin ve diplomatların yürüttüğü çalışmaları yansıtan arşiv belgelerini yakından inceledi. Bu çalışmalar, hem Arnavutluk’ta yaşayan Yahudilere hem de sığınacak bir yer arayışıyla ülkeye gelen çok sayıda kişiye yönelik yardımları kapsıyordu. O dönemde Arnavutluk, Yahudiler için güvenli bir sığınağa dönüşmüştü.

Her pasaportun, vizenin, resmî yazının ve özenle hazırlanmış sahte kimlik belgesinin ardında bir insan hayatı ve hayatta kalma umudu vardı.

Bakanlar ayrıca, Holokost’u Anma Günü’nde dikilen ve hafızanın, sorumluluğun ve dostluğun simgesi olan “Anı Ağacı”nı da ziyaret etti. Zeytin ağacında, Tiran’daki “Sami Frashëri” Lisesi ile Berlin’deki “Refik Veseli” Okulu öğrencilerinin mesajları yer alıyor.

Arnavutluk Avrupa ve Dışişleri Bakanlığının basın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Arnavutların onur kodu olan Besa’nın rehberliğinde hareket eden, kayıtsızlık yerine insanlığı, korku yerine cesareti seçen kişilerin kahramanca eylemlerinden, bugün de bu hafızayı canlı tutan gençlere kadar bu miras, sınırları ve nesilleri aşarak aktarılmaya devam ediyor.

Bu miras, Arnavutluk ile İsrail arasındaki kalıcı dostluk ve ortaklığın güçlü bir temelini oluşturmaya devam ediyor.”

/ Aida Vishko /