Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, AB’nin genişleme sürecinin yeni bir dönemden geçtiğini belirterek, bu yıl son 25 yılda elde edilenden daha fazla ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Kos, 6 Ekim’de Strazburg’da genişleme politikasının gözden geçirilmesine ilişkin önerinin sunulmasından önce, İtalya’nın saygın gazetesi “Corriere della Sera”ya verdiği röportajda aday ülkelerin mevcut durumunu ve üyelik sürecindeki farklı ilerleme hızlarını değerlendirdi.

“İşte benim genişleme ‘duvarım’. En önde Karadağ ve Arnavutluk’un bulunduğu ülkeler grubu var; onları Moldova ve Ukrayna takip ediyor. Ortada ise Bosna-Hersek, Kosova ve Kuzey Makedonya ile henüz işe başlamadık. Ardından Sırbistan geliyor. Bu yıl genişleme konusunda son 25 yıldakinden daha fazla sonuç elde ediyoruz” dedi.

Kos’a göre, “genişleme fırsat penceresi bir süre daha açık kalacak; ancak süreç, üye ülkelerdeki siyasi gelişmelerden ve jeopolitik faktörlerden etkileniyor.”

“Jeopolitik bir saat işliyor: Rusya’nın savaşı, Batı Balkanlar’daki istikrarsızlık ve Çin ile de yaşanan nüfuz rekabeti nedeniyle Avrupa, komşuluğunda bir boşluğa izin veremez” ifadelerini kullandı.

Kos, bunun yanında aday ülkelerden beklenen reformlara ve “liyakat temelinde ilerlemeye dayalı bir saatin” de bulunduğunu vurguladı.

Karadağ konusunda Avrupa Komiseri, ülkenin tüm kriterleri bu yılın sonunda veya gelecek yılın başında karşılayabileceğini söyledi.

Ukrayna konusunda ise Kos, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından belirlenen 1 Ocak 2027 tarihinde üyeliğin gerçekleşmesi ihtimalini reddetti ve üyelik sürecinin liyakat esasına dayandığını vurguladı.

“Bu tarihin mümkün olmadığı açık” diyen Kos, Ukrayna’daki savaşın Avrupa’nın jeopolitiğini değiştirdiğini ve genişlemeyi AB’nin öncelik gündemine yeniden taşıdığını belirtti.

“Üyelik sürecinde ayrıcalıklar veya standartların düşürülmesi söz konusu değil. Ancak Ukrayna’nın hayatta kalma mücadelesi verdiğini dikkate almalıyız ve bu nedenle ona yardımcı olmak da bizim görevimiz” dedi.

Kos, yıl sonuna kadar Ukrayna için mümkün olduğunca çok sayıda müzakere faslının açılmasını umduğunu ifade etti.

Kos, Avrupalı liderler tarafından ele alınması gereken dört temel konu belirledi: genişlemenin mevcut üye ülkeler üzerindeki etkisi, AB’nin iç reformları, üyelik sonrasında hukukun üstünlüğü ve demokrasinin güvence altına alınması için koruyucu mekanizmalar ve daha güçlü kademeli entegrasyon fikirleri.

Ona göre kademeli entegrasyon, tam üyeliğe alternatif haline gelmemeli.

“Kademeli entegrasyon yalnızca, tam anlamıyla AB üyesi olma yolunda açıkça ilerleyen ancak daha fazla zamana ihtiyaç duyan aday ülkeler için kullanılabilir. Bu, üyeliğin yerine geçmez” dedi Kos.

Sırbistan konusunda Avrupa Komiseri, ülkenin Balkanlar’ın istikrarı açısından önemini vurgularken, savaş suçlularının yüceltilmesini, soykırımın inkâr edilmesini ve revizyonizmi eleştirdi; Ratko Mladiç’in cenazesine atıfta bulundu.

“Sırbistan, Avrupa yolunda ne kadar ciddi olduğuna yalnızca sözleriyle değil, eylemleriyle de karar vermeli” dedi.

Kos, Arnavutluk ve bölgedeki diğer ülkelerin genişleme sürecindeki rolüyle ilgili olarak ise İtalya’nın Batı Balkanlar Dostları Grubu’ndaki ve genel olarak genişleme sürecindeki rolünü takdir etti.

“İtalya, AB’nin kurucu üyesi olarak, o bölgedeki ülkelerle gerçekten mükemmel ilişkilere sahip olması nedeniyle belirleyici bir rol oynuyor” dedi Avrupa Komiseri.

Kos son olarak, daha fazla ülkenin olası katılımı karşısında AB’nin reform edilmesi konusuna da değindi. Karar alma prosedürlerinin basitleştirilmesini, güvenlik ve savunma politikasında oybirliğinden nitelikli çoğunluğa geçilmesini, bir grup ülkenin birlikte ilerlemesi ihtimalini ve “passerelle” hükümlerinin kullanılmasını gündeme getirdi.

Ayrıca AB Antlaşmaları’nın, komiserlerin toplam üye devlet sayısının üçte ikisine kadar daha az sayıda komiser bulunmasına olanak tanıdığını hatırlattı.

/ Aida Vishko /