Një sëmundje tropikale jashtëzakonisht e dhimbshme, e quajtur chikungunya, tani mund të transmetohet nga mushkonjat në pjesën më të madhe të Evropës, sipas një studimi të ri.

Rritja e temperaturave për shkak të krizës klimatike do të thotë se infeksionet tani janë të mundshme për më shumë se gjashtë muaj në vit në Spanjë, Greqi dhe vende të tjera të Evropës Jugore, dhe për rreth dy muaj në vit në juglindje të Anglisë. Ngrohja e vazhdueshme globale nënkupton se është vetëm çështje kohe para se sëmundja të përhapet më tej drejt veriut, thanë shkencëtarët.

Kjo analizë është e para që vlerëson plotësisht efektin e temperaturës në kohën e inkubacionit të virusit te mushkonja tigër aziatike, e cila ka pushtuar Evropën në dekadat e fundit. Studimi zbuloi se temperatura minimale në të cilën mund të ndodhë transmetimi është 2.5°C më e ulët se vlerësimet e mëparshme, një ndryshim “mjaft tronditës”, sipas studiuesve.

Virusi chikungunya u zbulua për herë të parë në vitin 1952 në Tanzani dhe ishte i kufizuar në rajonet tropikale, ku regjistrohen miliona infeksione në vit. Sëmundja shkakton dhimbje të forta dhe të zgjatura në nyje, të cilat janë shumë dobësuese dhe mund të jenë fatale për fëmijët e vegjël dhe të moshuarit.

Një numër i vogël rastesh është raportuar në më shumë se 10 vende evropiane vitet e fundit, por shpërthime të mëdha me qindra raste goditën Francën dhe Italinë në vitin 2025.

Sandeep Tegar, nga Qendra e Mbretërisë së Bashkuar për Ekologji dhe Hidrologji (UKCEH) dhe autori kryesor i studimit, tha: “Shkalla e ngrohjes globale në Evropë është afërsisht dyfish më e lartë se mesatarja globale dhe kufiri i ulët i temperaturës për përhapjen e virusit ka shumë rëndësi, kështu që vlerësimet tona të reja janë mjaft tronditëse. Zgjerimi drejt veriut është vetëm çështje kohe.”

Dr Steven White, gjithashtu nga UKCEH, tha: “Para 20 vitesh, nëse do të thoshit se do të kishim chikungunya dhe ethe tropikale në Evropë, të gjithë do të mendonin se jeni të çmendur: këto janë sëmundje tropikale. Tani gjithçka ka ndryshuar. Kjo lidhet me këtë mushkonjë invazive dhe me ndryshimet klimatike, është kaq e thjeshtë”.

Ai shtoi se Franca kishte regjistruar rreth 30 raste në 10 vitet e fundit, por vetëm vitin e kaluar pati mbi 800 raste. Virusi u soll nga udhëtarë që ktheheshin nga territoret franceze jashtë shtetit në rajonet tropikale ku kishte shpërthime, përfshirë ishullin Réunion.

Mushkonja tigër aziatike (Aedes albopictus), e cila pickon gjatë ditës, po lëviz drejt veriut në Evropë me rritjen e temperaturave. Ajo është zbuluar në Mbretërinë e Bashkuar, por ende nuk është vendosur përfundimisht. Ekzistojnë vaksina të shtrenjta kundër chikungunya-s, por mbrojtja më e mirë është shmangia e pickimeve.

Dr Diana Rojas Alvarez, e cila drejton ekipin e Organizatës Botërore të Shëndetësisë për viruset që transmetohen nga insektet dhe rriqrat, tha se studimi tregon se transmetimi në Evropë mund të bëhet edhe më i dukshëm me kalimin e kohës. Ajo shtoi se deri në 40% e njerëzve mund të përjetojnë artrit ose dhimbje shumë të forta edhe pas pesë vitesh.

Studimi, i publikuar në Journal of the Royal Society Interface, përdori të dhëna nga 49 studime të mëparshme për të përcaktuar kohën e inkubacionit në temperatura të ndryshme. U zbulua se temperatura minimale për transmetim është 13-14°C, ndërsa më parë mendohej se ishte 16-18°C. Kjo do të thotë se rreziku i shpërthimeve është më i madh dhe zgjat më shumë se sa mendohej.

Shpërthimet në Evropë nisin zakonisht nga udhëtarë të infektuar që kthehen nga rajone tropikale dhe pickohen nga mushkonjat lokale, të cilat më pas përhapin virusin. Deri tani, dimrat e ftohtë të Evropës kanë vepruar si një “ndërprerje natyrore”, por shkencëtarët po vërejnë aktivitet të mushkonjave gjatë gjithë vitit në Evropën Jugore, gjë që mund të çojë në shpërthime më të mëdha në të ardhmen.

Në Mbretërinë e Bashkuar nuk janë raportuar ende transmetime lokale, por midis janarit dhe qershorit 2025 u regjistruan 73 raste te persona që u infektuan jashtë vendit, gati trefishi krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.

Ekspertët theksojnë se është e rëndësishme të parandalohet vendosja e mushkonjës tigër në Britani, pasi kjo specie shumë invazive mund të transmetojë edhe viruse të tjera serioze si ethet tropikale dhe Zika.