Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), 13-19 Ekim tarihleri arasında Arnavutluk’ta öğrenci protestolarını takip eden en az 12 gazeteci ve medya çalışanının fiziksel saldırıya maruz kaldığını açıkladı. Olayların büyük bölümünde polislerin yer aldığı belirtilirken, RSF sorumluların cezalandırılması, gazetecilerin güvenliğini sağlamaya yönelik mevcut kuralların uygulanması ve yetkililerin tutumunun parlamento tarafından incelenmesi çağrısında bulundu.

RSF’nin söz konusu döneme ilişkin belgelediği verilere göre, en az 23 medya çalışanını etkileyen 28 şiddet, tehdit ve haber takibini engelleme vakası kaydedildi. En az 10 olayda, 12 gazeteciye doğrudan fiziksel güç uygulandığı bildirildi. Gazetecilerin darbedildiği, tekmelendiği, itildiği ve haber yaptıkları alanlardan uzaklaştırıldığı belirtilirken, bazı medya çalışanlarının telefonlarına el konulduğu veya el konulmaya çalışıldığı, ekipmanlarının zarar gördüğü ve polis müdahalesinde kullanılan araçlar nedeniyle yaralandığı aktarıldı.

RSF, gazetecilerin sahada karşılaştıkları tehditlerin yanı sıra siyasi baskıya da dikkat çekti. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın 18 Ekim’de News24 kanalının sahibini, hükümeti devirmek amacıyla öğrenci isyanına ilişkin haberler uydurmakla suçladığı belirtildi. RSF Prag Bürosu Direktörü Pavol Szalai, gazetecilerin polis müdahalelerini görüntüleyebilmeleri gerektiğini vurgulayarak, gazetecilere yönelik saldırıların ve haber yapmalarını engelleyen uygulamaların soruşturulmasını istedi. Szalai ayrıca Başbakan Rama’ya medyayı protestoları haberleştirdiği için hedef almaktan vazgeçme, Arnavutluk Parlamentosu’na ise polis müdahalelerini inceleme çağrısında bulundu.

18 Ekim’de en az sekiz medya çalışanı polisin müdahalesine maruz kaldı

Arnavutluk Gazeteciler Birliği’nin (AGSH) açıklamasına göre, 18 Ekim’de Associated Press’e katkıda bulunan foto muhabiri Hameraldi Agolli, görevini yaptığı sırada polis tarafından zorla durduruldu. News24 muhabiri Renaldo Salianji’nin fiziksel saldırıya uğradığı, SYRI TV muhabiri Taulant Kopliku’nun ise bir polis memuru tarafından omzundan darbedildiği ve telefonuna el konulduğu bildirildi. Kopliku, telefonunun kendisine görüntüleri silinmiş şekilde iade edildiğini belirtti.

SYRI TV’nin iki çalışanının da ayrı olaylarda saldırıya uğradığı aktarıldı. Canlı yayında 3. Polis Merkezi’ndeki yangını takip eden Marshi Korreshi’nin kaskla sırtından darbedildiği ve itildiği, Elkier Bushkolaj’ın ise polisin kullandığı kauçuk bir mermi nedeniyle bacağından yaralandığı bildirildi. Gazeteci Juljan Hoxha ile foto muhabiri Felix Bilani’nin de Başbakanlık binası yakınında polisler tarafından kasklarla itilerek bölgeden uzaklaştırıldığı ve bacaklarından darbedildiği öne sürüldü. AGSH ayrıca Klan News muhabiri Glidona Daci’nin polisle ilişkilendirilen bir olay sırasında taşların hedefi olduğunu duyurdu.

Reuters, 17 Ekim’de Tiran’daki çatışmaları takip eden iki muhabirinin kauçuk mermilerle vurulduğunu bildirdi. Aynı gün Durrës’te siyah giyimli bir grubu görüntüleyen İsviçreli serbest foto muhabiri Raimond Lueppken de sivil giyimli iki kişinin kendisinden kaydı silmesini istediğini açıkladı. RSF’nin aktardığı bilgilere göre, görüntülenen grubun üzerinde polis işaretleri bulunan yelekler vardı. Lueppken, kendisinden kayıtları silmesini isteyen kişilerin bu grupla bağlantılı olabileceğinden şüphelendiğini belirtti. Ancak söz konusu kişilerin kimlikleri ve polisle bağlantıları doğrulanmadı.

Protestoların başladığı 13 Ekim’de de ciddi bir saldırı yaşandı. Dosja.al internet haber sitesinin genel yayın yönetmeni Izmir Akulli, Arnavutluk Merkez Bankası yakınlarında bir öğrenciyle polisler arasında yaşananları görüntülerken birkaç polis memurunun yumruk ve tekmelerine maruz kaldı. Akulli, gazeteci olduğunu belirtmesine rağmen saldırının devam ettiğini ifade etti ve hastaneye kaldırıldı.

19 Ekim akşamı ise News24 muhabiri Osman Stafa ve diğer medya çalışanlarının, Tiran’daki Rruga e Dibrës çevresindeki ara sokaklarda polis tarafından gerçekleştirilen gözaltıları takip etmelerinin ve görüntülemelerinin engellendiği bildirildi.

RSF’den güvenlik önlemlerinin uygulanması çağrısı

SafeJournalists Network’ün 18 Ekim tarihli açıklamasına göre, Arnavutluk Polis Gözetim Ajansı iddia edilen usulsüzlükleri incelemeye başladı ve yedi polis memuru görevden uzaklaştırıldı. Ancak bu tedbirlerin gazetecilere yönelik saldırılarla ilgili vakaları kapsayıp kapsamadığı henüz netlik kazanmadı.

RSF’nin de imzacısı olduğu medya özgürlüğü ve sivil toplum kuruluşlarının 14 Ekim’de yayımladığı açık mektupta, Arnavutluk Devlet Polisi tarafından Mayıs 2025’te kabul edilen Gazetecilerin Güvenliğine İlişkin Kılavuz’un eksiksiz uygulanması talep edilmişti. Mektupta ayrıca polislerin karıştığı iddia edilen şiddet ve haber yapmayı engelleme olaylarının bağımsız kurumlarca soruşturulması ve konuyla ilgili parlamentoda özel bir oturum düzenlenmesi çağrısı yapılmıştı. Buna rağmen sonraki günlerde de yeni olaylar bildirildi.

RSF, Avrupa Birliği’ne (AB) aday ülke olan Arnavutluk’un medya özgürlüğü konusundaki taahhütlerinin uygulamada ne ölçüde yerine getirildiğinin değerlendirilmesini de istedi.

Arnavutluk, RSF’nin 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke ve bölge arasında 83. sırada yer alıyor.

Kaynak: https://rsf.org/en/albanian-journalists-targeted-police-violence-rsf-calls-investigations-and-parliamentary-scrutiny

/ Bora Meco /