Arnavutluk, Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik müzakereleri kapsamında, girişimcilik ve sanayi politikalarını kapsayan 20. Fasıl’ın müzakerelerinin kapatılması için gerekli şartları yerine getirdi. AB’nin resmî belgesinde, ülkenin bu faslın kapatılması için gereken son kriteri de karşıladığı teyit edildi. Ancak bu gelişme, sürecin sona erdiği anlamına gelmiyor. Asıl zorluk, AB mevzuatıyla uyumlu hâle getirilen kuralların ve politikaların somut olarak uygulanması olacak.

Bu fasıl, iş ortamını, işletmelere sağlanan desteği, sanayinin gelişimini ve yatırımlar için daha elverişli koşulların oluşturulmasını doğrudan etkiliyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) sağlanacak destek büyük önem taşıyor. Arnavutluk ekonomisinin önemli bir bölümünü oluşturan bu işletmeler açısından AB standartlarına uyum; daha az bürokratik engel, daha fazla finansman olanağı ve pazarda rekabet edebilmek için daha iyi koşullar anlamına gelmeli.

Avrupa Birliği, Arnavutluk’un bu alandaki politikalarının büyük ölçüde AB politikalarıyla uyumlu olduğunu değerlendiriyor. Bununla birlikte, öngörülen tedbirlerin uygulamaya geçirilmesini talep ediyor. Amaç; verimliliği artırmak, girişimciliği teşvik etmek ve Arnavut şirketlerinin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü yükseltmek.

İşletmelerin günlük faaliyetlerini etkileyen bir diğer önemli sorun ise faturaların geç ödenmesi. Arnavutluk, gecikmiş ödemelere ilişkin kurallarını AB mevzuatına uyumlu hâle getirmiş olsa da bu kuralların etkin biçimde uygulanması büyük önem taşıyor. Faturaların zamanında ödenmemesi, şirketlerin nakit akışını yönetmesini, yükümlülüklerini yerine getirmesini ve faaliyetlerini sürdürmesini zorlaştırıyor. Özellikle küçük işletmeler açısından bu gecikmeler ciddi bir mali baskı oluşturabiliyor. Bu nedenle kuralların etkili biçimde uygulanması, ticari ilişkilerin iyileştirilmesine ve girişimcilik için daha öngörülebilir bir ortam oluşturulmasına katkı sağlayabilir.

Yatırımlar da öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Arnavutluk’un, yıl sonuna kadar stratejik yatırımlara ilişkin yasal çerçeveyi tamamlaması ve Avrupa Birliği standartlarına uygun, yatırımları düzenleyen birleşik bir yasa kabul etmesi gerekiyor.

Açık ve istikrarlı bir yasal çerçeve; hukuki güvence, şeffaf prosedürler ve öngörülebilir kurallar arayan yatırımcılar açısından büyük önem taşıyor. Ancak yalnızca yasaların kabul edilmesi yeterli değil. Bu yasaların nasıl uygulandığı, yatırımcılara eşit muamele edilmesinin güvence altına alınması ve yatırımları geciktirebilecek ya da caydırabilecek bürokratik engellerin ortadan kaldırılması da aynı derecede önemli.

Arnavutluk ekonomisinde önemli bir yere sahip olan turizm sektörü de özel bir yaklaşım gerektiriyor. Turizmin gelişimi; çevreyi ve kültürel mirası koruyan, aynı zamanda yerel topluluklara daha doğrudan ekonomik faydalar sağlayan sürdürülebilir bir modele dayanmalı. Ziyaretçi sayısının ve gelirlerin artması, iyi bir planlama, uygun altyapı ve ekonomik kazanımların daha geniş kesimlere yayılmasıyla desteklenmediği sürece tek başına yeterli olmayacak.

Avrupa Birliği aynı zamanda kamu ihalelerinde şeffaflığın artırılmasını, hizmetlerin dijitalleştirilmesini, yolsuzlukla ve kayıt dışı ekonomiyle mücadele tedbirlerinin güçlendirilmesini istiyor. Bu alanlar yalnızca AB’ye katılım sürecini değil, şirketler arasındaki rekabeti, kamu kaynaklarının kullanımını ve yatırımcıların kurumlara duyduğu güveni de doğrudan etkiliyor.

20. Fasıl’ın kapatılması, Arnavutluk’un Avrupa Birliği ile yürüttüğü üyelik müzakerelerinde bir başka ilerleme adımı olarak değerlendiriliyor. Bu faslın da tamamlanmasıyla Arnavutluk’un müzakerelerini kapattığı fasıl sayısı dörde yükselirken, geriye tamamlanması gereken 29 fasıl kalıyor. Arnavutluk’un hedefi, müzakere sürecini 2027 yılı sonuna kadar tamamlamak.

Ancak müzakere takvimleri ve hedeflerin ötesinde asıl soru, bu taahhütlerin ekonomi ve vatandaşlar için nasıl somut sonuçlara dönüşeceği. İşletmeler için daha elverişli bir ortam, daha güvenli yatırımlar, zamanında yapılan ödemeler, daha fazla şeffaflık ve daha verimli kamu kurumları; Avrupa Birliği ile uyum sürecinin uygulamada beklenen değişimi sağlayıp sağlamadığını belirleyecek temel göstergeler olacak.

/ Aida Vishko /