Një studim i publikuar në vitin 2024 nga Universiteti i Stanfordit në revistën “Nature Aging” tregon se plakja njerëzore nuk ndodh gradualisht, siç është besuar më parë, por ndodh në dy valë të përshpejtuara rreth moshës 44 dhe 60 vjeç.

Studimi analizoi mbi 11,000 molekula në gjakun e pjesëmarrësve dhe zbuloi se rreth 81% e tyre shfaqin ndryshime të theksuara në këto dy periudha të jetës. Sipas studiuesit kryesor, Juan Carlos Verján, këto ndryshime sinjalizojnë për një plakje të përshpejtuar të trupit në nivel biologjik, që shkon përtej asaj që na tregon mosha kronologjike.

Plakja biologjike dhe ndikimi në shëndet

Ndryshe nga mosha që festohet çdo vit, mosha biologjike matet përmes ndryshimeve në proteina, metabolitë dhe aktivitetin e gjeneve. Kjo ndihmon të kuptojmë pse disa njerëz duken ose ndihen më të vjetër apo më të rinj sesa mosha që kanë në dokument.

Studimi sugjeron se këto “shpërthime plakjeje” mund të shpjegojnë edhe rritjen e rasteve të sëmundjeve kronike në këto periudha, siç është sëmundja e arteries koronare, e cila rritet ndjeshëm pas moshës 40 dhe sërish pas 60.

Çfarë e shkakton plakjen e përshpejtuar?

Shkencëtarët ende nuk kanë një përgjigje të qartë pse ndodhin këto ndryshime të mëdha në trup në këto dy mosha. Faktorët e stilit të jetesës, si ushqyerja dhe aktiviteti fizik, nuk u përfshinë drejtpërdrejt në këtë studim, por besohet se luajnë një rol. Verján thekson se inflamacioni në trup mund të jetë një faktor kyç, veçanërisht në moshën 60 vjeç, ku u vu re një rritje e enzimave antioksiduese në gjak.

Gratë dhe burrat plaken njësoj?

Studimi vëren se ndryshimet molekulare ndodhin në mënyrë të ngjashme tek burrat dhe gratë, duke përjashtuar hormonet si shkaktarë kryesorë të këtyre kulmeve të plakjes.

Trupi nuk plaket njësoj kudo

Ndërsa analiza u përqendrua tek gjaku, shkencëtarët theksojnë se shpejtësia e plakjes mund të ndryshojë nga një organ në tjetrin. Për shembull, te disa individë, zemra mund të plaket më shpejt se veshkat, duke sjellë nevojën për studime më të thelluara mbi plakjen e indeve të veçanta.

Çfarë mund të bëjmë?

Një nga rekomandimet kryesore që del nga ky studim është moderimi i konsumit të alkoolit dhe kafeinës, veçanërisht për ata që i afrohen të 40-ave dhe 60-ave. Trupi me kalimin e viteve metabolizon më ngadalë këto substanca, duke bërë që ndikimi i tyre negativ të shtohet.

/rtsh.al/