Një fshat i vogël malor në Sardenjë mund të jetë një “zonë blu” e re e jetëgjatësisë, pasi një studim ka zbuluar një përqendrim të pazakontë të grave që arrijnë moshën 100 vjeç.

Bëhet fjalë për Bolotanën, në zonën e Margines, në Sardenjën qendrore, rreth 110 kilometra larg zonës së njohur të jetëgjatësisë në ishull. Studiuesit nga Universiteti i Sasarit dhe Universiteti i Alabamës në Birmingham kanë zbuluar se në këtë fshat jetëgjatësia e grave është veçanërisht e lartë.

Sardenja u bë e njohur për jetëgjatësinë në vitin 1999, kur disa fshatra të largëta në zonat qendrore dhe lindore të ishullit u përfshinë në pesë “zonat blu” të botës, territore ku jetojnë një numër i pazakontë personash mbi 100 vjeç.

Sipas studimit, të publikuar në revistën shkencore “Frontiers in Aging”, 13.8% e grave në Bolotana që arrijnë moshën 70 vjeç jetojnë deri në 100 vjeç. Kjo e rendit fshatin të dytin në botë për jetëgjatësinë e grave, pas Hong Kongut. Në Itali, kjo shifër është vetëm 3.5%.

Studiuesit analizuan të dhënat e personave të lindur në Bolotana nga viti 1900 deri në 1925 dhe zbuluan se 38 prej tyre kishin jetuar më shumë se 100 vjeç. Sipas tyre, niveli i jetëgjatësisë në fshat është 57% më i lartë se mesatarja kombëtare italiane.

Studimi nisi në vitin 2024 dhe, vitin e kaluar, Bolotana kishte 12 persona mbi 100 vjeç në një popullsi prej 2,266 banorësh, rreth 12 herë më shumë se mesatarja e Sardenjës. Gjashtë prej tyre kanë ndërruar jetë, ndërsa gjashtë të tjerët janë ende gjallë dhe të gjithë janë gra. Dy më të moshuarat janë 102 vjeç. Studiuesit presin që edhe banorë të tjerë të arrijnë moshën 100 vjeç deri në fund të këtij viti dhe gjatë vitit 2027.

Giovanni Mario Pes, shkencëtari kryesor i studimit dhe një prej krijuesve të konceptit të “zonave blu”, tha se zbulimi është i rëndësishëm pasi për herë të parë pas më shumë se 25 vitesh është identifikuar një zonë e re jetëgjatësie jashtë zonës tradicionale të Sardenjës.

Sipas Pes, Bolotana ka karakteristika të ngjashme me zonën origjinale të jetëgjatësisë, por është edhe më e veçantë për shkak të dominimit të jetëgjatësisë te gratë. Ai theksoi se, megjithëse gratë dihet se jetojnë më gjatë për arsye biologjike, në Bolotana jetëgjatësia e tyre është rreth tre herë më e lartë se ajo e shumicës së grave në vendet perëndimore.

Studiuesit kanë vënë re gjithashtu rëndësinë e marrëdhënieve shoqërore. Pes përmendi rastin e Giovanna Marras, 101 vjeçe, e cila jeton me motrën e saj. Sipas tij, dy motrat jetojnë së bashku, gatuajnë dhe bisedojnë rregullisht, ndërsa te 101-vjeçarja nuk u vu re asnjë shenjë e rënies së funksioneve njohëse.

Kryetari i Bashkisë së Bolotanës, Francesco Manconi, e lidh jetëgjatësinë me një kombinim faktorësh. Ai përmendi ushqimin e freskët, natyrën e paprekur përreth fshatit dhe aktivitetin fizik. Sipas tij, të moshuarit kanë pasur gjithmonë një mënyrë jetese aktive dhe kanë ecur shumë, në disa raste deri në 20 kilometra në ditë, veçanërisht gratë.

Në Bolotana nuk mungojnë as ëmbëlsirat tradicionale. Manconi tha se banorët nuk kanë hequr dorë nga seada, një ëmbëlsirë tradicionale e mbushur me djathë, apo mustazzolus, një biskotë me erëza që konsumohet shpesh në mëngjes.

Të dhënat zyrtare të nëntorit 2025 tregojnë se në Itali jetonin 23,548 persona të moshës 100 vjeç e lart, rreth 2,000 më shumë se një vit më parë. Nga personat që arritën këtë moshë gjatë vitit të kaluar, 82.6% ishin gra.

Gratë dominojnë gjithashtu te 724 personat mbi 105 vjeç dhe te 19 personat që kanë kaluar moshën 110 vjeç.

Pavarësisht teorive mbi ushqimin, aktivitetin fizik, natyrën dhe marrëdhëniet shoqërore, studiuesit thonë se ende nuk ka një “sekret” të përcaktuar për jetëgjatësinë e jashtëzakonshme të grave në Bolotana. Studimi, siç theksoi Pes, është përqendruar në dokumentimin e fenomenit.