Një kopje personale e pacenuar e librit të Isaac Njutonit “Opticks” që u gjet së fundmi pasi ishte zhdukur për një shekull do të dalë në ankand. Traktati ndriçues i Njutonit analizon natyrën themelore të dritës dhe konsiderohet si një nga tre veprat kryesore të Revolucionit Shkencor mbi optikën. Kopja e humbur prej kohësh u zbulua nga koleksionisti i librave David DiLaura ndërsa ai po rendiste koleksionin e tij gjatë pandemisë COVID-19. Libri do të shitet në Panairin e Librave në San Francisko të mbajtur nga 3 deri më 5 shkurt dhe pritet të arrijë çmimin e jashtëzakonshëm prej 460,000 dollarë.

Ndërsa organizonte koleksionin e tij, DiLaura, një profesor emeritus në Universitetin e Kolorados, gjeti një kopje të Newton’s Opticks që e kishte blerë 20 vjet më parë. Pllaka e librit tregonte se libri ishte një botim i dytë, i botuar në 1717 dhe më parë në pronësi të një njeriu të quajtur James Musgrave. Inspektimi nga afër, zbuloi një fletore të dytë të fshehur nga i pari duke zbuluar se pronari i mëparshëm ishte Charles Huggins.

Duke hulumtuar dy emrat, DiLaura mësoi se pasi Njutoni vdiq pa testament në 1727, librat dhe pasuritë e tij u blenë nga një individ i quajtur John Huggins, i cili ia dha ato si dhuratë djalit të tij Charles, një rektor në Oxfordshire. Artikujt iu dorëzuan pasardhësit të Charles si rektor, James Musgrave, dhe u kaluan për breza përpara se një numër i madh i artikujve të shiteshin në vitin 1920. Libri më pas u konsiderua i humbur deri në zbulimin e DiLaura.

Opticks e Njutonit u botua për herë të parë në 1704 dhe ishte kulmi i dekadave të hetimeve të fizikanit mbi natyrën e dritës. Ndryshe nga “Principia Mathematica” e tij më e famshme, e cila përvijonte tre ligjet e lëvizjes dhe ishte shkruar në latinisht, Njutoni shkroi Opticks në anglisht popullore, duke e bërë atë të arritshme për një audiencë më të gjerë.

Nga shumë zbulime të detajuara në faqet e tij, Njutoni shpjegoi se si prizmat e qelqit mund të shpërbënin dritën e bardhë dhe ta rindërtonin atë me ngjyrat përbërëse të spektrit optik dhe përshkroi se si perceptimi ynë i ngjyrës vjen nga mënyra se si një material përthith, transmeton ose reflekton në mënyrë selektive ngjyrat e ndryshme brenda dritës së bardhë.

/rtsh.al/