Një panel mozaiku romak me temë erotike, i cili u vodh nga një kapiten gjerman nazist gjatë Luftës së Dytë Botërore, është kthyer në parkun arkeologjik të Pompeit. Kjo vepër arti u riatdhesua nga Gjermania përmes kanaleve diplomatike, pas kthimit të tij nga trashëgimtarët e pronarit të fundit gjerman.

Pronari i fundit e kishte marrë mozaikun si dhuratë nga një kapiten i Wehrmacht-it, i cili shërbente në zinxhirin e furnizimit ushtarak në Itali gjatë luftës. Mozaiku, që përshkruan një çift të dashuruarish, konsiderohet një vepër me “interes të jashtëzakonshëm kulturor” nga ekspertët.

Rëndësia kulturore dhe historike

Gabriel Zuchtriegel, drejtor i Parkut Arkeologjik të Pompeit dhe bashkëautor i një eseje për veprën, theksoi rëndësinë e saj.

“Është momenti kur tema e dashurisë familjare bëhet një subjekt artistik,” shpjegoi Zuchtriegel. “Ndërsa periudha helenistike (nga shekulli i katërt deri në shekullin e parë para Krishtit) ngazëllonte pasionin e figurave mitologjike dhe heroike, tani shohim një temë të re.”

Ai shtoi se kthimi i mozaikut është si “shërimi i një plage të hapur” dhe lejon rindërtimin e historisë së periudhës së shekullit të parë para shkatërrimit të Pompeit.

Procesi i riatdhesimit dhe “Mallkimi i Pompeit”

Trashëgimtarët e pronarit të fundit në Gjermani kontaktuan njësinë e Karabinierëve në Romë, e cila është e specializuar në mbrojtjen e trashëgimisë kulturore. Ata kërkuan informacion se si ta kthenin mozaikun në shtetin italian. Pas hetimeve dhe verifikimeve të autenticitetit dhe prejardhjes, mozaiku u riatdhesua në shtator 2023. Bashkëpunimi me Parkun Arkeologjik të Pompeit ishte thelbësor për të gjurmuar origjinën e tij pranë Vezuvit, pavarësisht mungesës së të dhënave fillestare.

Pas kthimit, paneli iu caktua Parkut Arkeologjik të Pompeit, ku, i kataloguar në mënyrë të përshtatshme, do të mbrohet dhe do të jetë i disponueshëm për qëllime edukative dhe kërkimore.

Drejtori i parkut vuri në dukje se kthimi i vullnetshëm nga trashëgimtarët sinjalizon një ndryshim të rëndësishëm në “mentalitet”, ku “ndjenja e posedimit (të artit të vjedhur) bëhet një barrë e rëndë”. Zuchtriegel përmendi “Mallkimin e Pompeit”, një supersticion popullor që prek ata që vjedhin artefakte nga qyteti i lashtë, shpesh duke i shtyrë turistët të kthejnë sendet e vjedhura, duke pretenduar fat të keq.

Ky kthim shënon një fitore për trashëgiminë kulturore dhe dëshmon ndërgjegjësimin në rritje për rëndësinë e kthimit të objekteve të vjedhura në vendet e tyre të origjinës.

/rtsh.al/