Maliye Bakanı, bütçe yasa tasarısını Hukuk İşleri ve Kamu Yönetimi Komisyonunda sunarken, bütçenin üç temel öncelik üzerine hazırlandığını açıkladı. Bunlar sosyal refahın artırılması, mali istikrarın korunması ve Avrupa Birliği’ne entegrasyon kapsamında yatırımların ve reformların sürdürülmesi olarak sıralandı.

Bakan Malaj’a göre 2027 yılında bütçe gelirlerinin 907,9 milyar lek, yani yaklaşık 9,4 milyar avro olması öngörülüyor. Bütçe açığının GSYH’nin yüzde 2,3’ü seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, hükümet kamu borcunu GSYH’nin yüzde 52,4’üne düşürmeyi hedefliyor. Bu doğrultuda mali konsolidasyon politikasının sürdürüleceği belirtildi.

Emeklilere yönelik destekler

2027 bütçesinin temel önceliklerinden birini emeklilere yönelik destekler oluşturuyor. Malaj, emeklilere yönelik mali destek politikasının iki temel önlemle sürdürüleceğini açıkladı.

Bunlardan ilki, emekli maaşlarının yıllık enflasyon oranına göre artırılmasına yönelik endeksleme uygulamasının temmuz ayından Nisan 2027’ye çekilmesi. İkinci önlem ise emeklilere verilen aylık ikramiye tutarının, ilgili kategorilere göre 1 Ocak 2027 itibarıyla iki katına çıkarılması.

Malaj, konuya ilişkin şu bilgileri verdi:

“Somut olarak, emekli maaşlarının Nisan 2027’de endekslenmesi için yaklaşık 1,35 milyar lek bütçe ayrılması öngörülüyor. Ayrıca emeklilere kategorilerine göre verilen aylık ikramiye tutarı 1 Ocak 2027’den itibaren iki katına çıkarılacak. Bu uygulamanın 2027 yılı toplam maliyetinin 20 milyar lek olması bekleniyor.”

Emeklilerin yanı sıra bütçede başka sosyal destek önlemleri de bulunuyor. Bunlar arasında:

• Engelli çocuklara yönelik ödemelerin iki katına çıkarılması,

• Bu çocukların bakıcılarının sosyal ve sağlık sigortası primlerinin karşılanması,

• Çocuklara 5 yaşına kadar aylık destek sağlayan doğum yardımının sürdürülmesi,

• Sosyal ve uygun fiyatlı konut projeleri için yaklaşık 1,3 milyar lek ayrılması yer alıyor.

Malaj, sosyal koruma harcamalarının 279,7 milyar leke ulaşacağını ve bunun toplam bütçe harcamalarının yaklaşık yüzde 30’unu oluşturacağını belirtti.

Kamu yatırımları ve eğitim

2027 yılında kamu yatırımlarının GSYH’nin yüzde 6,9’una karşılık gelen 201,5 milyar lek seviyesinde olması öngörülüyor. Bu kaynak altyapı, kamu hizmetleri ve ekonomik kalkınmayı destekleyen projelerde kullanılacak.

Eğitim sektörü için ise 93,7 milyar lek bütçe ayrılması planlanıyor. Bu tutar, önceki finansman seviyesine göre 3,8 milyar lek artış anlamına geliyor.

Malaj, eğitimin ülkenin geleceğine yapılan doğrudan bir yatırım olduğunu belirterek, 2027 bütçesinde bu sektöre yönelik harcamaların artırılacağını ifade etti.

Bakanın açıkladığı başlıca eğitim yatırımları şöyle:

• İhtiyaç sahibi üniversite öğrencilerinin burslarının artırılması için ilave 1,1 milyar lek.

• Temel eğitim altyapısının iyileştirilmesi için ilave 400 milyon lek.

• Çocukların okul sonrasında saat 17.00’ye kadar eğitim ve etkinliklere katılmasını sağlayan “Okul Sonrası” (After School) programı için 500 milyon lek.

• Bilimsel araştırmalar için ilave 100 milyon lek.

Sağlık sektörü

Sağlık sektörüne 87,2 milyar lek ayrılması öngörülüyor. Bu rakam, önceki bütçeye göre 6 milyar lek artış anlamına geliyor.

Ek finansman kapsamında:

• İlaç ve tıbbi cihazlar için 1 milyar lek,

• 400 bin hasta için geri ödemeli reçete desteği,

• 20 hastanenin rehabilitasyonu ve inşası planlanıyor.

Güvenlik ve kamu düzeni

Kamu güvenliği ve asayiş hizmetleri için 36,7 milyar lek ayrılması öngörülüyor. Bu bütçenin içerisinde Arnavutluk Devlet Polisi çalışanlarının maaşlarına yönelik ilave 3,3 milyar lek de bulunuyor.

Malaj’ın açıklamasına göre, müfettiş rütbesindeki 8 bin 500’den fazla polis memurunun temel maaşına 20 bin lek zam yapılacak. Diğer rütbelerdeki personelin maaşlarına ise rütbelerine bağlı olarak 10 bin ile 15 bin lek arasında artış uygulanacak.

Adalet sektörü için yaklaşık 27,1 milyar lek, yani 280 milyon avro kaynak ayrılması planlanıyor.

Tarım ve çiftçilere destek

Tarım sektörünün bütçesi 17,9 milyar leke ulaşacak. Bu kapsamda devlet bütçesinden ilave 1,1 milyar lek finansman sağlanacak.

2027 yılında destekleme programlarından yaklaşık 43 bin 660 çiftçinin yararlanması öngörülüyor.

Malaj’ın açıkladığı başlıca destekler şunlar:

• Çiftçilere yönelik yüzde 10 KDV telafisi uygulamasının sürdürülmesi için yıllık 3 milyar lek.

• Ulusal Destek Programı için ilave 100 milyon lek.

• Sulama ve drenaj sistemlerinin iyileştirilmesi için ilave 400 milyon lek.

Bakan, çiftçilere yönelik doğrudan destek programının toplam büyüklüğünün 5,3 milyar leke çıkarılmasının öngörüldüğünü belirtti.

Altyapı, enerji ve savunma

Altyapı ve Enerji Bakanlığı için 75,4 milyar lek bütçe ayrılması planlanıyor.

Savunma Bakanlığına ise 76,7 milyar lek kaynak tahsis edilmesi öngörülüyor. Bu rakam, önceki finansman seviyesine göre 7 milyar lek artış anlamına geliyor.

Malaj, savunma harcamalarının GSYH’nin yüzde 2,35’ine ulaşacağını belirterek şu açıklamada bulundu:

“2027 yılı için Savunma Bakanlığına 76,7 milyar lek ayrılması öngörülüyor. Bu tutara ilave 7 milyar lek finansman dahil. Savunma harcamaları GSYH’nin yüzde 2,35’i seviyesine ulaşacak.”

/ Aida Vishko /