Edhe pse shumë udhëtarë do të kenë dëgjuar për kishat e Lalibela të gdhendura në shkëmb në Etiopi, pak do të dinë për “Lalibela e re” që është gdhendur nga një murg në faqen e shkëmbit.

Të vendosura thellë në shkëmbinj në malësitë e Etiopisë veriore, 11 kishat monolite u ndërtuan në fund të shekullit të 12-të dhe në fillim të shekullit të 13-të nga mbreti Lalibela, i cili, siç pretendonte ai, i kishte ndërtuar kishat me udhëzimin e Zotit.

Kishat Lalibela u parashikuan të ishin një Jerusalem “i ri” dhe një vend pelegrinazhi për komunitetin e madh të krishterë ortodoks të Etiopisë.

Sot, kishat mbeten një vend kryesor pelegrinazhi për të krishterët e Etiopisë. Ata janë gjithashtu një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s dhe udhëtarët ndërkombëtarë dynden këtu për të parë një nga pikat historike më të jashtëzakonshme të Afrikës.

Sipas udhërrëfyesit lokal Workeye Desale Alemu, ka dy arsye të mundshme pse kishat u vendosën në shkëmb. E para ishte si një formë mbrojtjeje: gjatë shekujve në vazhdim, pushtuesit myslimanë kishin shkatërruar shumë nga kishat më të dukshme, dhe kështu mbreti Lalibela se vendosja e tyre poshtë shkëmbinjve do t’i mbante të fshehura nga sulmuesit e mundshëm.

Arsyeja tjetër, sipas Alemu, është se mbreti Lalibela “u frymëzua gjithashtu nga tregimi biblik se Jezusi lindi në një shpellë në Betlehem dhe u varros në një shpellë në Golgota”.

Cilado qoftë arsyeja, kishat në Lalibela janë arkitekturore të jashtëzakonshme.

Një nga kishat, Bete Medhane Alem, e cila është 33 m e gjatë, 23 m e gjerë dhe 10 m e lartë, konsiderohet të jetë kisha më e madhe monolite në botë; ndërsa kisha Bete Amanuel është e njohur për gdhendjet e saj të shkëlqyera në gurë.

Por në një shpat mali të vetmuar rreth 60 km në jug të Lalibela, po ndërtohet një tjetër version i kishës poshtë shkëmbinjve.

Aty po ndërtohet Dagmawi Lalibela (që do të thotë Lalibela e dytë). Puna filloi në vitin 2010 dhe deri më tani janë ndërtuar shtatë kisha monolite. Kur të përfundojë, si Lalibela, kompleksi do të përbëhet nga 11 kisha të gdhendura në shkëmb.

Abu Gebre Meskel Tesema, thotë se një nga arsyet pse zgjodhi këtë vend për Lalibela e dytë, është për shkak të pranisë së afërt të një burimi uji të shenjtë dhe se ndërtimi i kishave në shkëmb dhe faqe shkëmbore i bën ato “më afër Zotit”.

Tesema përdor me qëllim vetëm mjetet më elementare të ndërtimit, vetëm dalta dhe çekiçë, si dhe teknikat e ndërtimit nga koha e mbretit Lalibela, pra pa tulla, pa llaç apo lëndë druri, dhe të gjitha matjet bëhen me sy.

Sipas Alemu, përdorimi i këtyre teknikave tradicionale të ndërtimit “i bën njerëzit të ndihen më të përkushtuar shpirtërisht”.

/rtsh.al/