Në ditët e sotme, Shkenca në zhvillim merr pikënisje në arkivin e revistës së Shoqatës e quajtur “Transaksionet Filozofike” duke lejuar përdoruesit të zbulojnë se si shkenca u krijua, u diskutua dhe u nda që në fillimet e historisë së saj.

Letra e parë e nënshkruar nga një grua

Në 1734, një grua që jetonte në New England e quajtur Martha Gerrish i shkroi Shoqërisë Mbretërore se kishte parë një pamje të rrallë astronomike të quajtur Parhelion, një fenomen optik që shfaqet në qiell si dy aureolë pranë diellit.

Kjo ishte dhe letra e parë në arkivin e revistës së Shoqatëse quajtur Transaksionet Filozofike, që dihet se është dërguar nga një grua në emrin e saj pasi shumica e grave në atë kohë kishin akses të kufizuar në arsimin formal dhe nuk konsideroheshin intelektuale të barabarta me burrat.

Një vizatim nga Martha Gerrish e cila nënshkroi letrën drejtuar Shoqërisë Mbretërore me emrin e saj. Zonja Gerrish e pranon këtë konsideratë në letrën e saj kur shkroi: “Nëse kjo do të vinte nga një dorë mashkullore, besoj se do të ishte një dhuratë e pranueshme për Shoqërinë Mbretërore”.

Letra tregon se “gratë kanë kontribuar në shkencë për shekuj edhe kur puna e tyre nuk ishte publike”, shpjegon historiania e Shoqërisë Mbretërore, Louisiane Ferlier.

Dinozaurët Viktorianë

Gjuetari i dinosaurëve Gideon Mantell dërgoi vizatime të detajuara nga zbulimet në 1849 që ai bëri nga fosilet e dinosaurëve në bregun Jurasik, në Anglinë jugore. “Disa nga vizatimet në fakt ishin bërë nga gruaja e tij”, shpjegon bibliotekari i Shoqërisë Mbretërore, Keith Moore, dhe ishin thelbësore për t’u treguar shkencëtarëve të tjerë se çfarë ishte zbuluar përpara se të shpiket fotografia.

Gjuetarët e fosileve nxorën gjetjet e tyre të dinosaurëve dhe ua dërguan shkencëtarëve për studim. “Vizatimet e fosileve të dinosaurëve ishin thelbësore për koleksionistët, por edhe për anatomistët, të cilët po përpiqeshin të kuptonin se si kockat përshtateshin së bashku për të formuar një kafshë”, shton Moore. “Ju keni një tufë kockash këtu. Si janë bashkuar ato? Këto ditë ne e dimë se si duket një dinosaur, por kur po filloni nga e para absolute, këto vizatime ishin vërtet të dobishme,” shpjegon ai sipas BBC.

Zbulimi i planetit Uran

William Herschel i shkroi Shoqërisë në 1782 për të thënë se ai kishte parë një “planet parësor të sistemit tonë diellor”. “Ishte një zbulim tronditës në atë kohë”, thotë Moore, sepse shkencëtarët mendonin se kuptonin se çfarë kishte në qiell.

Por William Herschel po përdorte një teleskop të ri të fuqishëm dhe “papritmas ai gjeti diçka të re, që ishte planeti i parë i zbuluar në historinë moderne”.

Por nëse Herschel do të kishte pasur rrugën e tij, ne do ta quajmë planetin Uran diçka krejtësisht ndryshe. Ideja e tij ishte ta emëronte atë “Georgium Sidus”, sipas mbretit të ulur George III.

Eksperimentet e hershme të fotografisë

Shumë kohë përpara se telefonat inteligjentë dhe kamerat dixhitale të ishin kudo, shpikësit në vitet 1830 dhe 1840 po eksperimentonin me një ide të re. Disa nga përpjekjet e para për të kapur imazhe u dërguan në Shoqërinë Mbretërore. Një novator, William Henry Fox Talbot, shkroi në 1839 se ai mendonte se kishte zbuluar diçka që mund të kishte “shumë aplikime të dobishme dhe të rëndësishme”.

“Letrat e tij zbulojnë gjithashtu se si shpikjet ndonjëherë mund të ndodhin përmes dështimit”, shpjegon bibliotekari z. Moore.

I frustruar nga aftësitë e tij të dobëta në vizatim, Talbot u përpoq të shpikte një mënyrë të re për të kapur fotografi. Përveç këtyre katër gjetjeve, Shoqëria Mbretërore,  një nga organizatat kryesore shkencore në botë ka mijëra objekte të tjera të mbledhura që kur u themelua në 1660.

Shkencëtarët themelorë, duke përfshirë Benjamin Franklin, Edmund Halley dhe Isaac Newton dërguan gjetjet e tyre kërkimore në revistën e Shoqërisë.

Bërja e historisë së shkencës më të aksesueshme për publikun është “thelbësore”, Ferlier, e cila ndihmoi në dixhitalizimin e arkivit. “Ajo tregon se si shkenca ka evoluar dhe është rritur në një disiplinë me kontrolle dhe ekuilibra që ne mund t’i besojmë sot,” shpjegon ajo.

/rtsh.al/