Sa herë lidhim pa kabllo telefonin me kufjet, makinën apo kompjuterin, përdorim një emër që ka lindur më shumë se 1,000 vjet më parë.

Pas teknologjisë “Bluetooth” fshihet historia e Harald Gormsson, mbretit viking që sundoi Danimarkën në shekullin X dhe që njihej me nofkën “Bluetooth”, një emër që shekuj më vonë do të bëhej pjesë e pandashme e botës së teknologjisë.

Gjurmët e historisë së tij gjenden në Jelling, një qytet i vogël në Danimarkë, rreth 250 kilometra në perëndim të Kopenhagës. Dy gurë të lashtë runikë të vendosur aty tregojnë historinë e mbretërimit të Haraldit dhe rolit të tij në formimin e Danimarkës.

Harald Gormsson, i njohur si Harald Bluetooth, sundoi në Danimarkë gjatë shekullit X. Nofka “Bluetooth” – “Blátǫnn” në nordishten e vjetër – u dokumentua për herë të parë rreth 150 vjet pas vdekjes së tij dhe besohet se lidhej me një dhëmb të nxirë ose të kalbur.

Një prej veprave më të rëndësishme të Haraldit ishte konvertimi i Danimarkës në krishterim, që mendohet të ketë ndodhur rreth vitit 965. Guri më i madh runik i Jellingut, i porositur prej tij, deklaron se ai “fitoi për vete gjithë Danimarkën dhe Norvegjinë dhe i bëri danezët të krishterë”. Në të gjendet edhe një prej paraqitjeve më të hershme të Krishtit në Skandinavi.

Në një kohë kur pjesa më e madhe e Evropës veriore ishte e ndarë në territore të vogla të drejtuara nga prijës të ndryshëm, përhapja e krishterimit i dha Haraldit një mënyrë për të konsoliduar pushtetin, për të forcuar lidhjet e Danimarkës me Evropën e krishterë dhe për të ndihmuar në bashkimin e shtetit në formim.

“Është ndërtimi i kombit të Danimarkës pas 200 viteve të epokës vikinge, ku popujt e veriut patën një kurbë të fortë të të mësuarit. Ata u njohën me forma të ndryshme të politikës në Evropë, me atë që krishterimi mund të bënte për ta dhe me centralizimin e pushtetit në një shtet”, shpjegon Adam Bak, kurator në Qendrën dhe Muzeun Kongernes Jelling.

Historia e Haraldit është e shkruar edhe në vetë peizazhin e Jellingut. Babai i tij, Gorm, kishte porositur gurin më të vogël dhe më të vjetër runik në kujtim të bashkëshortes së tij, Thyra. Besohet se aty gjendet përdorimi i parë i shkruar i emrit “Danimarkë” brenda territorit të vendit.

Për këtë arsye, guri njihet shpesh si “certifikata e lindjes së Danimarkës”.

Në kohën e Harald Bluetooth, Jellingu ishte qendra e pushtetit. Zona kishte qenë fillimisht një vend varrimi pagan, por gjatë mbretërimit të Haraldit aty u ndërthurën traditat pagane me ato të krishtera.

Sot, shtylla të bardha shënojnë vendin ku dikur ngrihej rrethimi i monumenteve të Jellingut, ndërsa qindra shenja tregojnë gjurmët e një strukture gjigante në formë anijeje. Në këtë peizazh ndodhen edhe dy tuma varrimi dhe një kishë e krishterë.

Në vitin 1994, tumat e Jellingut, gurët runikë dhe kisha u shpallën pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, duke u bërë vendi i parë në Danimarkë që mori këtë status.

Por historia e Harald Bluetooth nuk përfundoi me epokën vikinge.
Më shumë se një mijë vjet më vonë, emri i mbretit do të merrte një jetë të dytë, këtë herë në botën e teknologjisë.

Në fund të viteve ’90, kompani si Toshiba, IBM, Nokia, Intel dhe Ericsson po zhvillonin një teknologji të re që do të mundësonte lidhjen e pajisjeve të prodhuesve të ndryshëm. Përpara se teknologjia të merrte emrin përfundimtar, asaj i duhej një emër i përkohshëm, një emër kod.

Jim Kardach, një inxhinier amerikan i Intel, po bashkëpunonte me inxhinierë suedezë kur biseda u kthye te vikingët. I intriguar nga historia e tyre, Kardach lexoi një libër mbi historinë e mbretit Harald Bluetooth dhe u mahnit nga fakti se ai kishte bashkuar Danimarkën dhe Norvegjinë.

Paralelizmi me teknologjinë e re ishte i qartë: ashtu si Harald kishte bashkuar territore, “Bluetooth” do të bashkonte pajisje të ndryshme.

Emri ishte menduar vetëm si emër kod, por ai u zbulua përpara se të publikohej njoftimi zyrtar për teknologjinë. Dhe, në vend që të zhdukej, “Bluetooth” mbeti.

Sipas Adam Bak, njerëzit e marketingut nuk ishin aspak të kënaqur me këtë zgjedhje.

“Njerëzit e PR-it e urrenin emrin sepse e lidhnin ‘Bluetooth’ me higjienën e keqe të dhëmbëve”, tha Bak, duke shpjeguar se ishin propozuar edhe emra të tjerë, më të qartë për atë që bënte teknologjia, por shumë më pak interesantë.

Në fund, ishte pikërisht veçantia e emrit që e bëri atë të paharrueshëm.
Edhe logoja e teknologjisë lidhet drejtpërdrejt me Harald Bluetooth. Simboli i njohur në pajisjet elektronike bashkon dy runa nordike, ato që përfaqësojnë shkronjat “H” dhe “B”, inicialet e Harald Bluetooth.

Në vitin 2023, me rastin e 25-vjetorit të teknologjisë, Jim Kardach dhe disa prej figurave të lidhura me krijimin e saj udhëtuan drejt Jellingut. Ata zhvilluan një vizitë simbolike për t’i “kërkuar falje” Harald Bluetooth që kishin përdorur emrin e tij pa leje.

Muzeu e pranoi me humor “faljen” dhe u dha atyre leje që ta vazhdojnë përdorimin e emrit edhe për 1,000 vitet e ardhshme.
“Haraldit i pëlqente të tregonte veten”, tha Bak. “Mendoj se do të ishte shumë i lumtur të dinte se miliarda njerëz e thonë emrin e tij çdo ditë.”

Kështu, një mbret viking i shekullit X, një dhëmb i nxirë, dy gurë runikë në një qytet të vogël danez dhe një teknologji që sot lidh miliarda pajisje në mbarë botën u bashkuan në një prej historive më të pazakonta të teknologjisë moderne.