Më 19 gusht 1960, bota ndoqi me ankth dënimin e pilotit amerikan Francis Gary Powers, i cili u dënua me 10 vjet burg nga një gjykatë në Moskë. Ky dënim erdhi pas rrëzimit të avionit të tij spiun U-2 mbi territorin sovjetik, një ngjarje që shënoi një pikë kthese të rrezikshme në marrëdhëniet Lindje-Perëndim gjatë Luftës së Ftohtë.

Misioni i spiunazhit dështoi

Më 1 maj 1960, Francis Gary Powers, një pilot i rekrutuar nga CIA, u nis nga Pakistani për një mision spiunazhi me aeroplanin e tij U-2, i cili fluturonte në lartësi jashtë rrezes së mbrojtjes ajrore sovjetike. Qëllimi ishte fotografimi i instalimeve ushtarake ruse, një mision që deri në atë kohë kishte qenë i suksesshëm. Por kësaj radhe, autoritetet sovjetike ishin të përgatitura. Avioni i Powers u godit nga një raketë tokë-ajër pranë qytetit rus Sverdlovsk (tani Yekaterinburg).

Powers arriti të hidhej me parashutë, por u arrestua shpejt nga zyrtarët e KGB-së. Meqenëse qeveria amerikane nuk e dinte nëse ai kishte mbijetuar, Departamenti i Shtetit lëshoi një deklaratë të rreme, duke pretenduar se avioni i Powers ishte një aeroplan i motit i NASA-s që ishte larguar aksidentalisht nga kursi.

Turpi diplomatik dhe pasojat

Menjëherë pas kësaj, udhëheqësi sovjetik Nikita Hrushovi shkatërroi pretendimin amerikan duke njoftuar botën se Powers ishte gjallë dhe se provat, përfshirë kamerën e avionit, ishin gjetur të paprekura. Pasi u ekspozua gënjeshtra, Presidenti i SHBA-së, Dwight D. Eisenhower, pranoi se avioni ishte në mision spiunazhi. Ky skandal ndodhi pak para një samiti të rëndësishëm në Paris, i cili u anulua si pasojë e kërkesës së Hrushovit për falje zyrtare, një kërkesë që Eisenhower e refuzoi.

Shkëmbimi i të burgosurve dhe trashëgimia

Pas dënimit me burg dhe punë të detyruar, Powers u lirua dy vjet më vonë, më 1962, në një shkëmbim të famshëm të të burgosurve. Ai u kthye në SHBA në këmbim të agjentit sovjetik William Fisher (i njohur si Rudolf Abel).

Megjithëse u lirua, Powers u përball me kritika të ashpra në SHBA, ku disa media dhe analistë e etiketuan si frikacak dhe tradhtar për shkak të dështimit për të vetëshkatërruar avionin dhe për të vrarë veten. Sidoqoftë, autoritetet amerikane më vonë i dhanë mirënjohje për shërbimin e tij.

Tragjikisht, Powers vdiq në vitin 1977 pas rrëzimit të helikopterit të tij, ndërsa punonte si pilot. Djali i tij, Gary Powers Jr., i kushtoi jetën e tij ruajtjes së historisë së saktë të babait të tij, duke bashkëthemeluar Muzeun e Luftës së Ftohtë për të nderuar pilotë si ai dhe për të treguar se historia e tij ishte më komplekse se sa u raportua fillimisht.

/rtsh.al/