Gjatë historisë, shumë shpikje dhe zbulime të rëndësishme janë zhvilluar në mënyrë të pavarur nga njerëz të ndryshëm në vende të largëta, por në të njëjtën periudhë kohore. Kjo dukuri tregon se disa ide janë të pashmangshme dhe shpesh të nxitura nga nevojat e kohës, progresi shkencor dhe bashkëpunimi global i njohurive.

Fotografi me ngjyra – Më 7 maj 1869, Louis Ducos du Hauron i paraqiti Shoqatës Franceze të Fotografisë metodën e tij për fotografinë me ngjyra duke përdorur filtra jeshilë, vjollcë dhe portokalli me pigmente të kuqe, blu dhe të verdhë. Rastësisht, Charles Cros zbuloi një proces pothuajse identik për të njëjtin grup atë ditë. Të pavetëdijshëm për punën e njëri-tjetrit, të dy nuk ishin takuar kurrë më parë. Ducos du Hauron vazhdoi të përmirësonte fotografinë me ngjyra, ndërsa Cros e zhvendosi fokusin te regjistrimi i zërit, duke i publikuar idetë e tij përpara se të shfaqej gramafoni i Thomas Edison.

Llamba – Llamba u shpik në mënyrë të pavarur nga Thomas Edison në SHBA dhe Joseph Swan në Mbretërinë e Bashkuar gjatë fundit të viteve 1870. Të dy përdorën filamente karboni për të krijuar ndriçim elektrik praktik, duke përmirësuar ndjeshëm ndriçimin e brendshëm dhe duke zgjatur orët e përdorimit. Swan e patentoi dizajnin e tij në vitin 1878 dhe e demonstroi atë në fillim të vitit 1879, ndërsa llamba e Edisonit u ndez me sukses në janar të vitit 1879.

Kloroform – Kloroformi u zbulua në mënyrë të pavarur në fillim të shekullit të 19-të nga disa kimistë, përfshirë Samuel Guthrie, Eugène Soubeiran dhe Justus von Liebig. Ai u bë shpejt popullor si anestetik për shkak të fuqisë dhe lehtësisë së përdorimit gjatë operacionit. Përpara kloroformit , operacionet kirurgjikale ishin shpesh jashtëzakonisht të dhimbshme dhe traumatike. Pavarësisht disa rreziqeve shëndetësore, ajo transformoi praktikën mjekësore duke mundësuar operacione pa dhimbje. Zbulimi shënoi një përparim të madh në anestezi, duke përmirësuar në mënyrë drastike rezultatet e pacientëve dhe mundësitë kirurgjikale në spitalet në mbarë botën.

Telefon – Alexander Graham Bell është i famshëm për shpikjen e telefonit, por më 14 shkurt 1876, ditën kur ai paraqiti patentën e tij, Elisha Gray paraqiti një kërkesë për patentë për një pajisje të ngjashme. Gray e akuzoi Bellin për vjedhje, duke shkaktuar një betejë të gjatë ligjore. Në vitin 2020, Dr. Benjamin Brown, një profesor i fizikës, shqyrtoi letrat dhe shënimet e tyre, duke arritur në përfundimin se koncepti i Bellit në fakt erdhi një muaj para atij të Grayt.

ATM (Makinë Automatike për Bankomat) – Dy bankomatet e para në botë u lançuan vetëm nëntë ditë larg njëra-tjetrës. Më 27 qershor 1967, Banka Barclays në Londër zbuloi një makinë të projektuar nga John Shepherd-Barron, e frymëzuar nga shpërndarësit e çokollatës, por që jepte para në dorë. Pak më shumë se një javë më vonë, një makinë e ngjashme, bankomat , u lançua në Suedi në Uppsala Sparbank. U zhvillua nga Metior, një kompani tashmë e njohur për sistemet e saj elektronike të përdorura në dyert e mbyllura dhe pagesat e karburantit.

Mikroçip – Në fund të viteve ’50, Jack Kilby i Texas Instruments konceptoi qarkun e integruar, ose mikroçipin, dhe paraqiti një patentë në shkurt të vitit 1959. Vetëm pesë muaj më vonë, inxhinieri Robert Noyce paraqiti një patentë të veçantë për një shpikje të ngjashme me një dizajn të ndryshëm dhe më praktik. Në foto është një prototip nga viti 1958. Ndërsa Kilby ishte i pari, versioni i Noyce-it me bazë silikoni ishte plotësisht i integruar dhe më i lehtë për t’u prodhuar në masë sesa prototipi i germaniumit i Kilby-t.

/rtsh.al/