Një dekadë pas valës populiste të nxitur nga fitorja e Donald Trump në SHBA, disfata e fundit e Partisë Republikane në zgjedhjet e mesmandatit ka ngritur pikëpyetje në Evropë mbi një tkurrje të mundshme të këtij fenomeni politik. Për kundërshtarët e ekstremit të djathtë, ky zhvillim shihet si tregues i një rënieje më të gjerë, e cila tashmë ka përfshirë humbje të figurave si Viktor Orbán në Hungari, Aleksandar Vuçiç në Serbi dhe familja Bolsonaro në Brazil.

Sipas Péter Krekó, drejtor i Institutit të Kapitalit Politik në Budapest, kjo dinamikë shpjegohet me faktin se “kur çarjet në pushtet bëhen më të dukshme, kjo mund të shkaktojë një efekt kaskadë”.

Vëmendja kryesore politike në Evropë mbetet te Franca, ku Marine Le Pen synon presidencën në zgjedhjet e ardhshme. Humbjet e fundit të populistëve globalë, të ndërthurura me sfidat ligjore që mund të rrezikojnë kandidimin e saj, mund të ndikojnë në fushatën e Tubimit Kombëtar.

Siç vëren një qytetare nga Parisi, kjo valë ndëshkimesh për populizmin e Trumpit “me siguri do ta trondisë atë [Le Pen] – do ta shqetësojë fushatën e saj”. Megjithatë, politologu Gilles Ivaldi paralajmëron se në kontekstin specifik francez, “e djathta ekstreme ende e ka erën në vela”, duke theksuar se Franca “mund ta përjetojë fare mirë ‘momentin e saj Trump'”.

Në rrafshin global, ekspertët theksojnë se zgjedhjet e mesmandatit shënojnë “një rezultat shumë të favorshëm për të majtën e qendrës”, i cili mund të pengojë ngritjen e mëtejshme të ekstremit të djathtë.

Studiuesja Daphne Halikiopoulou nënvizon se trendi drejt këtyre lëvizjeve ka qenë përcaktues për shekullin e 21-të, por thekson se politikat nacionaliste kanë pësuar disfata të njëpasnjëshme në vende si Suedia, Holanda, Portugalia dhe Rumania. Këto rezultate, sipas Aurélien Mondon nga Universiteti i Bathit, “tregojnë qartë se politikat e ekstremit të djathtë nuk janë të njohura”.

Përballë kësaj klime, udhëheqësit e ekstremit të djathtë evropian kanë zgjedhur të distancohen nga rezultatet në SHBA. Jordan Bardella, president i Tubimit Kombëtar në Francë, u shpreh se “çfarë ndodh në vendet e tjera nuk është puna ime”, ndërsa përfaqësues të tjerë të partisë e cilësuan votën thjesht si një “refuzim të politikave të Donald Trump” dhe jo të ideologjisë së tyre.

Kandidati i qendrës së majtë në Francë, Raphaël Glucksmann, e interpretoi këtë moment me optimizëm, duke theksuar se “nuk ka asgjë të pashmangshme në politikë”.

Përtej tkurrjes elektorale, analistët theksojnë se forca e ekstremit të djathtë mbetet e lartë kur ata janë në opozitë dhe kapitalizojnë mbi zemërimin e qytetarëve ndaj qeverive në detyrë. Rreziku i vërtetë, paralajmëron Mondon, qëndron te dështimi i elitave kryesore politike dhe përfshirja e retorikës populiste nga vetë ato, duke bërë që partitë tradicionale të “përqafojnë qëndrimet e tyre”.

Sidoqoftë, humbjet e fundit tregojnë se votuesit kanë fuqinë për t’i larguar populistët nga pushteti, edhe pse prania e tyre mbetet një sfidë aktive. Siç përmbledh Halikiopoulou mbi ndikimin e zgjedhjeve në SHBA: “A ishin zgjedhjet e mesit të mandatit një goditje e madhe për Trumpin? Po. Por fakti mbetet se Trump është ende në pushtet”.

/rtsh.al/