Ndryshe nga benzina, e cila përdoret kryesisht për automjetet private, nafta është karburanti bazë që vë në lëvizje sektorët kyçë të ekonomisë si transportin e mallrave, bujqësinë, ndërtimin dhe industrinë. Çmimet e saj po shënojnë rritje të ndjeshme në nivel global, kryesisht për shkak të dëmtimeve në kapacitetet rafinuese dhe jo nevojës për naftë bruto.

Sipas analistëve dhe ekspertëve të energjisë, vatra kryesore e krizës lidhet me sulmet e përsëritura ndaj rafinerive ruse, të cilat kanë ulur prodhimin e naftës në Rusi me gati 30% krahasuar me vitin 2025. Kjo situatë e ka detyruar Moskën të kufizojë eksportet. Njëkohësisht, tensionet në Ngushticën e Hormuzit dhe mundësia që administrata amerikane të vendosë një ndalim për eksportet e naftës për të kontrolluar çmimet e brendshme përpara zgjedhjeve, po shtojnë pasigurinë në tregjet ndërkombëtare.

Ndikimi te Evropa, varësia nga importi dhe goditja ndaj biznesit e konsumatorëve

Kontinenti evropian është veçanërisht i prekur nga këto tronditje për shkak të strukturës së tij motorike. Politikat favorizuese i kanë lënë vendet e BE-së me një varësi të lartë nga nafta, ku pak më shumë se 38% e makinave të pasagjerëve përdorin këtë karburant dhe 77% e konsumit shkon për transportin rrugor.

Sipas llogaritjeve të OJQ-së Transport & Environment, kostoja shtesë për karburantin e transportit rrugor në BE arrin në 270 milionë euro në ditë (nga të cilat 203 milionë euro janë posaçërisht për naftën). Kjo rritje e drejtpërdrejtë e kostove po përcillet te konsumatorët përmes çmimeve më të larta të produkteve, duke përkeqësuar krizën e kostos së jetesës.

“Problemi me naftën është zhvendosur nga ‘nuk ka mjaftueshëm naftë bruto’ në mars/prill në ‘nuk ka kapacitet të mjaftueshëm rafinimi’ që nga gushti,” deklaroi Skip York nga Qendra për Studime të Energjisë në Universitetin Rice.

Me ardhjen e stinës së dimrit dhe rritjen e kërkesës për naftë ngrohëse, ekspertët paralajmërojnë se mungesa e kapaciteteve rezervë në rafineri mund t’i mbajë çmimet e larta dhe të vërë në provë më të gjithë zinxhirin furnizues në Evropë.

/rtsh.al/