Pse lejimi i Ukrainës nga Rusia që të transportojë grurë ka rëndësi për botën?

Marrëveshjet që Kombet e Bashkuara dhe Turqia ndërmjetësuan me Ukrainën dhe Rusinë për të lejuar që ushqimi dhe plehrat kimike të kalojnë nga vendet ndërluftuese në pjesë të botës ku miliona njerëz janë të uritur, kanë lehtësuar shqetësimet për sigurinë globale të ushqimit. Por ato përballen me rreziqe në rritje.
Moska ka rritur retorikën e saj, duke thënë se mund të mos e zgjasë marrëveshjen që skadon të hënën nëse nuk plotësohen kërkesat e saj, duke përfshirë sigurimin që dërgesat e saj bujqësore të mos përballen me pengesa.
Iniciativa për drithërat e Detit të Zi ka lejuar që 36.2 milionë ton ushqim të eksportohen nga Ukraina që nga gushti i kaluar, më shumë se gjysma në vendet në zhvillim, duke përfshirë edhe ato vende që lehtësohen nga Programi Botëror i Ushqimit.
“Nëse marrëveshja nuk rinovohet, do të kemi një rritje të re me siguri të çmimit të ushqimeve”,- tha Maximo Torero, kryeekonomist i Organizatës së OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë.
“Kohëzgjatja e kësaj rritjeje do të varet shumë nga mënyra se si do të përgjigjen tregjet.”- shtoi ai.
Lajmi i mirë është se disa analistë nuk parashikojnë një rritje të madhe të kostos së produkteve ushqimore globale si gruri, sepse ka mjaft drithëra në botë për t’u përdorur. Por shumë vende tashmë po luftojnë me çmimet e larta të ushqimeve, të cilat ndihmojnë në nxitjen e urisë.
Ukraina dhe Rusia nënshkruan marrëveshje të veçanta në gusht 2022, që rihapën tre nga portet e Ukrainës në Detin e Zi, të cilat u bllokuan për muaj të tërë pas pushtimit të Moskës. Ato gjithashtu lehtësuan lëvizjen e produkteve ruse pas sanksioneve perëndimore.
Të dy vendet janë furnizuesit kryesorë globalë të grurit, elbit, vajit të lulediellit dhe produkteve të tjera ushqimore të përballueshme në të cilat mbështeten Afrika, Lindja e Mesme dhe pjesë të Azisë.
Ukraina është gjithashtu një eksportues i madh i misrit, Rusia e plehrave, pjesë tjetër kritike e zinxhirit ushqimor.
Dërgesat e ndërprera nga Ukraina, të quajtura “shporta e bukës së botës”, përkeqësuan një krizë globale ushqimore, gjë që çoi në rritjen e çmimit të drithrave në mbarë botën.
“Një prodhues i madh bujqësor po bën luftë me një tjetër prodhues të madh bujqësor, i cili po ndikon në çmimin e ushqimit dhe plehrave për miliona njerëz në mbarë botën,”- tha Caitlin Ëelsh, drejtore e Programit Global të Sigurisë së Ushqimit dhe Ujit në Qendrën për Strategjik. dhe Studime Ndërkombëtare.
Marrëveshja jep garanci se anijet nuk do të sulmohen duke hyrë dhe dalë nga portet e Ukrainës. Anijet kontrollohen nga zyrtarë rusë dhe ukrainas, OKB dhe ata turq, për t’u siguruar që mbajnë vetëm ushqime dhe jo armë që mund të ndihmojnë palët.
Synimi për ta zgjatur çdo katër muaj, marrëveshja shihet si një fener shprese në mes të luftës dhe është rinovuar tre here, dy të fundit për vetëm dy muaj pasi Rusia këmbëngul se eksportet e saj po frenoheshin.
Marrëveshja ndihmoi në uljen e çmimeve globale të mallrave ushqimore si gruri që arritën nivele rekord pasi Rusia pushtoi Ukrainën.
Ndërsa lufta bëri që kostot e ushqimit dhe energjisë të rriteshin në mbarë botën, miliona njerëz u gjendën në varfëri dhe u përballën me pasiguri të madhe ushqimore në shumë vende lehtësisht të cenueshme.
Pasi u arrit marrëveshja e grurit, Programi Botëror i Ushqimit mori përsëri furnizim, duke lejuar 800,000 ton ndihma ushqimore humanitare që të largoheshin nga Ukraina dhe të arrinin vendet afër greminës së urisë, duke përfshirë Etiopinë, Afganistanin dhe Jemenin.
“Është një fenomen mjaft unik të kesh dy palë ndërluftuese dhe dy ndërmjetës që bien dakord për të krijuar këtë lloj korridori për të dërguar produkte humanitare, në tregjet që kanë më shumë nevojë”,- tha John Staëpert, menaxher i lartë i mjedisit dhe tregtisë për Dhomën Ndërkombëtare të Transportit, që përfaqëson 80% të flotës tregtare në botë.
Presidenti rus Vladimir Putin tha se Moska nuk do ta zgjasë marrëveshjen e grurit nëse Perëndimi nuk i përmbush “premtimet e dhëna për ne”.
“Ne kemi treguar në mënyrë të përsëritur vullnetin e mirë për të zgjatur këtë marrëveshje,”- u tha Putin gazetarëve të enjten. “Mjaftueshëm është mjaftueshëm.”
Ai tha se dëshiron t’i jepet fund sanksioneve ndaj Bankës Bujqësore Ruse dhe kufizimeve mbi transportin dhe sigurimin që ai këmbëngul se kanë penguar eksportet bujqësore.
Disa kompani kanë qenë të kujdesshme për të bërë biznes me Rusinë për shkak të sanksioneve, por aleatët perëndimorë kanë dhënë garanci se ushqimi dhe plehrat janë të përjashtuar nga sanksionet.
“Nuk është e pazakontë në situata si kjo që vendet të përdorin çfarëdo leva që kanë për të provuar të ndryshojnë regjimet e sanksioneve,”- tha Simon Evenett, profesor i tregtisë ndërkombëtare dhe zhvillimit ekonomik në Universitetin e St. Gallenit në Zvicër.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, i dërgoi një letër Putinit këtë javë duke i propozuar lehtësimin e transaksioneve përmes bankës bujqësore, tha një zëdhënës.
“Pretendimet ruse se sektori i saj i bujqësisë po vuan, kundërshtohen nga realiteti” sepse prodhimi dhe eksportet janë rritur që para luftës”,- tha Ëelsh.
Rusia eksportoi një shifër rekord prej 45.5 milionë tonë metrikë grurë gjatë vitit tregtar 2022-2023, me një tjetër rekord prej 47.5 milionë tonë metrikë që pritet të shkojë gjatë vitit 2023-2024, sipas vlerësimeve të Departamentit të Bujqësisë të SHBA.
Kush preket?
Komiteti Ndërkombëtar i Shpëtimit e quan marrëveshjen e grurit “një rrugë shpëtimi për 79 vendet dhe 349 milionë njerëz në vijën e parë të pasigurisë ushqimore”.
“Afrika Lindore, për shembull, ka parë si thatësirën e rëndë ashtu edhe përmbytjet, duke shkatërruar të korrat për 2.2 milionë njerëz që varen nga bujqësia për jetesën e tyre”,- tha Shashëat Saraf, drejtor rajonal i urgjencës së grupit për Afrikën Lindore.
“Është kritike që marrëveshja të zgjatet për një afat më të gjatë për të krijuar njëfarë parashikueshmërie dhe stabiliteti”,- tha ai në një deklaratë.
Vendet që varen nga ushqimi i importuar, nga Libani në Egjipt, do të duhet të gjejnë furnizues jashtë rajonit të Detit të Zi, gjë që do të rriste kostot sepse ato janë më larg, thonë analistët.
Kjo do të komplikonte kostot për vendet që gjithashtu kanë parë dobësimin e monedhave të tyre dhe rritjen e nivelit të borxhit, sepse ata paguajnë për dërgesat e ushqimit në dollarë.
Për vendet dhe njerëzit me të ardhura të ulëta, ushqimi “do të jetë më pak i përballueshëm” nëse marrëveshja e grurit nuk rinovohet, u tha gazetarëve kryeekonomisti i Programit Botëror të Ushqimit, Arif Husain.
Po Ukraina?
Ekonomia e Ukrainës varej nga bujqësia edhe para luftës. 75% e eksporteve të saj të drithërave kalonin përmes Detit të Zi.
Ajo mund të dërgojë ushqimin e saj nëpërmjet tokës ose lumit përmes Evropës, kështu që nuk do të shkëputet nga tregjet botërore nëse marrëveshja e drithit përfundon, por ato rrugë kanë një kapacitet më të ulët se dërgesat detare dhe kanë nxitur zemërimin e fermerëve në vendet fqinje.
Megjithatë, Shoqata e Drithërave të Ukrainës dëshiron të dërgojë më shumë grurë përmes lumit Danub në portet fqinje të Rumanisë në Detin e Zi, duke thënë se është e mundur të dyfishohen eksportet mujore përgjatë asaj rruge në 4 milionë tonë metrikë.
Dërgesat e grurit të Ukrainës kanë rënë me më shumë se 40% nga mesatarja e paraluftës, me USDA që pret 10.5 milionë tonë metrikë të eksportuar në vitin e ardhshëm.
Ukraina ka akuzuar Rusinë për ngadalësimin e inspektimeve të anijeve dhe pengimin e inspektimeve të reja që t’i bashkohen nismës, duke çuar në një rënie të eksporteve të saj ushqimore nga 4.2 milionë tonë metrikë në tetor në 2 milionë në qershor. Apnews
/rtsh.al/
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e RTSH, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e RTSH, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Komentet 0
Ende nuk ka komente. Bëhuni i pari që komenton.




