Arsyet se përse avioni privat i Yevgeny Prigozhin ra në një fushë në veriperëndim të Moskës është ende një mister. Udhëheqësit ushtarakë rusë që ai u përpoq ti dëbonte me rebelimin e tij të armatosur mbeten në pushtet. Ushtria e tij me mercenare është tashmë nën menaxhim të ri.

Dhe presidenti Vladimir Putin, autoriteti i të cilit u dëmtua keq nga rebelimi jetëshkurtër, duket po aq i fortë se kurrë më parë, me vdekjen e Prigozhin duke dërguar një mesazh rrëqethës për këdo që e sfidon atë.

Një muaj pasi Prigozhin u vra në një aksident të dyshimtë avioni, Kremlini duket se po arrin ta mbajë vdekjen e shefit profan dhe të hapur të Vagner në nivele sa më të ulëta informacioni që të jetë e mundur, një strategji e nënvizuar nga mungesa e Putinit në funeralin e tij më 29 gusht.

Funerali i Prigozhin ishte “kulmi i një operacioni të fshehtë që synonte eliminimin e tij”, tha Tatiana Stanovaya, një bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Carnegie Russia Eurasia. Ajo u krye nën mbikëqyrjen e rreptë të agjencive të sigurisë, “e mbuluar me fshehtësi dhe përfshinte taktika mashtruese”, vuri në dukje ajo.

Përkujtimoret e improvizuara të rrugëve mbinë në disa qytete për nder të 62-vjeçarit Prigozhin, por ato janë hequr në heshtje nga autoritetet.  Billbordet e rekrutimit për Grupin Wagner ishin zhdukur menjëherë pasi rebelimi u shua.

Në një indiniatë të mëtejshme, dikush vodhi një violinë që i ishte lënë në varr, një tundje me kokë ndaj adashit të grupit mercenar, kompozitorit gjerman, Richard Vagner. 

Një burrë tjetër u përpoq, por nuk arriti të vidhte një vare të vendosur atje – një tjetër simbol Vagner pasi grupi mburrej se përdorte një mjet të tillë për të rrahur për vdekje tradhtarët.

Tani, një kamerë vëzhgimi është montuar në një pemë aty pranë dhe një roje 24 orëshe monitoron varrin e mirëmbajtur të Prigozhin, i cili ishte i mbuluar me lule dhe homazhe të shkruara. Punëtorët e varrezave thonë se ka një rrjedhje të vazhdueshme të vizitorëve.

NGA SUKSESI I BAKHMUTIT TE DËSHTIMI PËRA TA MBAJUR

Arritja më e madhe e Prigozhin-it në kohën e luftës – ishte kapja e qytetit lindor të Ukrainës, Bakhmut, nën udhëheqjen e Vagnerit, në maj pas muajsh luftimesh të përgjakshme. Trupat e Kievit po kërkojnë ta rimarrin atë në kundërsulmin e tyre në mënyrë që t’i japin një goditje psikologjike Rusisë.

Megjithatë, ushtria private që dikur numëronte dhjetëra mijëra trupa është një pasuri e çmuar që Kremlini dëshiron ta shfrytëzojë dhe zyrtarët rusë po mendojnë mundësinë e dërgimit të disa luftëtarëve të Ëagner-it në Ukrainë.

Prigozhin nisi rebelimin e 23-24 qershorit, i vendosur për të rrëzuar udhëheqjen e Ministrisë së Mbrojtjes Ruse, të cilën ai e fajësoi për gabime në nxitjen e luftës në Ukrainë. Mercenarët e tij pushtuan selinë ushtarake jugore të Rusisë në Rostov-on-Don dhe më pas u nisën drejt Moskës përpara se të ndalonin befas kryengritjen.

Putini i denoncoi ata si “tradhtarë”, por Kremlini negocioi shpejt një marrëveshje që i jepte fund kryengritjes në këmbim të amnistisë nga ndjekja penale. 

Mercenarëve iu ofrua një zgjedhje për t’u tërhequr nga shërbimi, për t’u transferuar në Bjellorusi ose për të nënshkruar kontrata të reja me Ministrinë e Mbrojtjes.

Pikërisht dy muaj pas fillimit të rebelimit, një aeroplan që transportonte Prigozhin dhe togerët e tij të lartë u rrëzua më 23 gusht ndërsa po fluturonte nga Moska në Shën Petersburg, duke vrarë të 10 personat në bord.

Një hetim u nis, por nuk u publikuan gjetje. Moska hodhi poshtë një ofertë nga Brazili, ku u ndërtua avioni i biznesit Embraer, për t’u bashkuar me hetimin.

Një vlerësim paraprak i inteligjencës amerikane arriti në përfundimin se një shpërthim i qëllimshëm shkaktoi rrëzimin dhe zyrtarët perëndimorë kanë vënë në dukje një listë të gjatë të armiqve të Putinit që janë vrarë. Kremlini i quajti akuzat se ai ishte pas rrëzimit si një “gënjeshtër absolute”.

Një ditë pas rrëzimit, Putin bëri elegji të thatë për Prigozhin në një fjalim të shkurtër televiziv, duke thënë se ai e njihte atë që nga fillimi i viteve 1990. 

Prigozhin ishte “një njeri me fat të vështirë”, i cili “kishte bërë gabime të rënda në jetë”, tha ai, pa shfaqur asnjë emocion. I pyetur javën e kaluar pse hetimi zyrtar nuk ka dhënë ndonjë rezultat, zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov u përgjigj shkurt se ishte një “hetim i vështirë”. 

PAS RRËZIMIT, NJË LLOGARI E HAPUR

Pavarësisht çdo dëmi të shkaktuar ndaj Putinit nga rebelimi, vdekja e Prigozhin ishte një sinjal i fuqishëm për elitat ruse për të sfiduar autoritetin e tij.

Ndërkohë, zyrtarët rusë lëvizën me shpejtësi për të marrë kontrollin e personelit dhe aseteve të kompanisë. Zëvendësministri i Mbrojtjes, Gjeneral Yunus-Bek Yevkurov kryesoi një delegacion në Siri, Libi, Republikën e Afrikës Qendrore dhe vende të tjera ku Vagner ka vepruar për t’u thënë udhëheqësve të tyre se Ministria e Mbrojtjes do të marrë përsipër punën.

“Vdekja e udhëheqësve të Vagner-it i lejon Kremlinit të vendosë kontrollin mbi mercenarët në Afrikë,” tha ekspertja e Afrikës Alexandra Fokina në një analizë të fundit. 

“Rëndësia strategjike e Afrikës për Rusinë po rritet dhe Moska ka të ngjarë të përpiqet t’i ‘kombëtarizojë’ ato asete pa humbje të efikasitetit.”

Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht që mercenarët Ëagner në Afrikë do të vendosen nën kontrollin e Ministrisë së Mbrojtjes. Në vend të kësaj, Fokina tha se Kremlini mund të lejojë disa prej tyre të operojnë në mënyrë autonome si një entitet privat nën udhëheqjen e re, të emëruar nga qeveria.

“Duke ruajtur një model të tillë hibrid, Moska do të jetë në gjendje të vazhdojë përdorimin e mercenarëve në ‘zonën gri’, duke mbajtur zyrtarisht një distancë nga aktivitetet e Vagner në rajon,” tha Fokina.

Operacionet afrikane të Ëagner-it vareshin shumë nga kontaktet personale të zhvilluara nga Prigozhin dhe togerët e tij, lidhje që mund të prisheshin nëse Ministria e Mbrojtjes përpiqet të marrë kontrollin e plotë, vuri në dukje ajo.

“Zgjedhja e një të emëruari nga radhët e ‘instruktorëve rusë’ që punojnë në Afrikë do t’i mundësonte Kremlinit të mbështetet në kanalet ekzistuese të komunikimit me udhëheqjen lokale,” tha ajo.

Pavarësisht nëse të gjithë mercenarët e Ëagner janë nën komandën e qeverisë ose disa lejohen të veprojnë privatisht, Moska ka të ngjarë të ruajë ndikimin e saj në Afrikë.

“Apeli i Rusisë si garantues i sigurisë dhe partner ushtarak mbetet i paprekur, pavarësisht nga fati i Grupit Ëagner”, shkruan Mathieu Droin dhe Tina Dolbaia në një analizë të botuar nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

Në Bjellorusi, kampet fushore që strehonin disa mijëra trupa Vagner pas kryengritjes janë zvogëluar pas vdekjes së Prigozhin. Presidenti i Bjellorusisë Alexander Lukashenko tha se atyre mund t’u ofrohen kontrata me ushtrinë e tij.

Forcat e tjera Ëagner mund të kthehen në Ukrainë nën kujdesin e Gardës Kombëtare të Rusisë, sipas kanaleve të aplikacioneve të mesazheve të lidhura me grupin mercenar, megjithëse nuk ka asnjë konfirmim zyrtar për një plan të tillë.

ARMIQTË E PRIGOZHIN ENDE NE PUSHTET

Udhëheqësit ushtarakë bashkë me Prigozhin, mallkuan dhe ndëshkuan në video pranverën e kaluar – ministri i Mbrojtjes, Sergei Shoigu dhe shefin e Shtabit të Përgjithshëm gjeneral, Valery Gerasimov. Por ato mbeten në pushtet dhe kanë siguruar efektivisht pozicionet e tyre pavarësisht thirrjeve të tij për largim.

“Shoigu dhe Gerasimov duket se kanë fituar shumë,” tha Mark Galeotti, një ekspert i Rusisë me bazë në Londër, i cili drejton firmën konsulente Mayak Intelligence. “Pozicioni i tyre u shpëtua pikërisht nga rebelimi i Prigozhin.”

Ai vuri në dukje se ndërsa Shoigu dhe Gerasimov ishin “figura fenomenalisht të papëlqyeshme brenda ushtrisë” dhe të fajësuar gjerësisht për keqpërdorimin e luftës, ata gjithashtu janë shumë të dobishëm për Kremlinin si një “rrufepritës, duke tërhequr të gjitha kritikat, në vend të vetë Putinit”.

Shoigu mori pjesë në bisedimet e Putinit këtë muaj me udhëheqësin koreano-verior Kim Jong Un dhe shoqëroi Kim teksa inspektoi bombarduesit strategjikë të Rusisë me aftësi bërthamore dhe një anije luftarake në një vizitë që ushqeu shqetësimet perëndimore për një marrëveshje të mundshme që Moska të përdorte arsenalet e mëdha të municioneve të Phenianit për t’u përdorur në Ukrainë.

Gjenerali Sergei Surovikin, të cilin Prigozhin e kishte përmendur si një zëvendësues të mundshëm të Gerasimov, u zhduk nga opinioni publik pas rebelimit dhe përfundimisht u shkarkua si shef i Forcave Ajrore pas një hetimi dy mujor për lidhjen e tij të mundshme me kryengritjen – një shenjë që autoritetet punuan në mënyrë metodike. për të çrrënjosur çdo mospajtim në radhë.

Shoigu dhe Gerasimov hoqën gjithashtu oficerë të tjerë të lartë që dukeshin tepër ambiciozë ose sfidues, duke përfshirë gjeneralmajor Ivan Popov, komandant i ushtrisë së 58-të në rajonin e Zaporizhzhia të Ukrainës, i cili u shkarkua pasi foli për sfidat me të cilat përballeshin trupat e tij në mes të kundërsulmit të Kievit.

Surovikin u emërua koordinator i mbrojtjes ajrore për Komonuelthin e Shteteve të Pavarura, një aleancë e vendeve ish-sovjetike. Ndonëse është një punë simbolike pa fuqi apo ndikim dhe qartësisht një ulje poshtëruese, fakti që ai nuk ishte larguar nga ushtria fare sinjalizoi se hetimi nuk e kishte implikuar atë në ndonjë keqbërje serioze.

Në fillim të këtij muaji, Surovikin u pa në Algjeri si pjesë e një delegacioni ushtarak rus. Galeotti theksoi se pavarësisht degradimit, Surovikin e ka mbajtur gradën. Nëse Putini riorganizon udhëheqjen ushtarake, ai mund të kthehet me një punë të lartë.

“Surovikin tani është në një pozicion në të cilin ai nuk ka fuqi dhe prestigj, por as përgjegjësi. Ai nuk mund t’i prishë gjërat, ” tha Galeotti në një podcast të fundit.

Një pasardhës i Shoigut mund ta bëjë Surovikin një shef të ri të Shtabit të Përgjithshëm, tha ai, duke shtuar: “Ata nuk kanë shumë figura vërtet të afta”. AP

/rtsh.al/