Truri i njeriut nuk është një organ i vetëm, por dy sisteme të ndara që u zhvilluan në mënyrë të pavarur përpara se të bashkoheshin, sipas një kërkimi të ri revolucionarizues.

Shkencëtarët e Universitetit të Stanfordit bënë këtë zbulim ndërsa përpiqeshin të zgjidhnin një enigmë të gjatë laboratorike: pse qelizat staminale të trungut të trurit ishin pothuajse të pamundura për t’u rritur në një pjatë, ndërsa qelizat nga pjesa e përparme e trurit rriteshin me lehtësi.

Duke ekzaminuar se si formohet truri në fazat e tij më të hershme, ekipi zbuloi se seksionet e përparme dhe të pasme të organit lindin nga blloqe fillestare qelizore plotësisht të ndryshme.

Më parë mendohej se i gjithë truri zhvillohej nga një qelizë e vetme “prind” kryesore.

Megjithatë, duke vëzhguar embrionet gjatë gastrulacionit — fazës kritike të zhvillimit ku një grumbull i thjeshtë qelizash fillon të organizohet në struktura të vërteta trupore — ekipi i Stanfordit identifikoi dy grupe të dallueshme qelizore.

Një grup qelizash ishte i programuar ekskluzivisht për të formuar pjesën e përparme të trurit, ndërsa tjetri ishte i përkushtuar vetëm për të krijuar pjesën e pasme. Analizat e mëtejshme treguan se udhëzimet gjenetike brenda këtyre dy grupeve ishin paketuara në mënyra plotësisht të ndryshme, duke i kyçur ato në rrugë të ndara që kurrë nuk kryqëzohen.

“Të kesh trurin si një organ të vetëm do të ishte ndoshta më efikas, por ne mbështetemi në këtë mënyrë primordiale për ta bërë trurin si dy pjesë të ndara,” tha Dr. Kyle Loh, profesor i asociuar i biologjisë së zhvillimit në Stanford.

Studiuesit besojnë se në historinë e largët evolucionare, këto dy sisteme ekzistonin në vende fizike të ndara brenda kafshëve primitive — të ngjashme me mënyrën se si meduzat kanë rrjete nervore të ndara në pjesë të ndryshme të trupit të tyre.

Hindbrain-i (truri i pasëm), i vendosur në bazën e kafkës, vepron si qendra automatike e kontrollit të trupit, duke rregulluar funksione jetësore si rrahjet e zemrës, frymëmarrjen dhe ciklet e gjumit.

Midbrain-i dhe forebrain-i (truri i mesëm dhe i përparmë) merren me të menduarin e nivelit të lartë, duke përfshirë gjuhën, logjikën dhe arsyetimin abstrakt.Pavarësisht origjinës së tyre të ndarë, dy sistemet integrohen pa probleme për të kryer detyrat e përditshme.

Studiuesit zbuluan të njëjtën strukturë me dy sisteme edhe te krimbat e acornit — krijesa detare që ndajnë një paraardhës të përbashkët të largët me njerëzit — duke treguar se ky dizajn me dy pjesë daton të paktën 500 milionë vjet më parë, shkruan ‘The Indipendent’. 

Gjetjet, të publikuara në Nature Neuroscience, shënojnë një përparim të madh për kërkimin mjekësor.Të armatosur me njohuritë se si formohen në mënyrë unike qelizat e hindbrain-it, ekipi ka arritur me sukses të shndërrojë qelizat staminale njerëzore në neurone motorike funksionale të hindbrain-it në laborator për herë të parë.

Për studiuesit, aftësia për të prodhuar këto qeliza nervore specifike pritet të përshpejtojë në mënyrë dramatike kërkimin mbi sëmundjet fatale neurodegenerative si skleroza laterale amiotrofike (ALS) dhe atrofia muskulore spinale (SMA), të cilat synojnë dhe shkatërrojnë në mënyrë specifike neuronet motorike në pjesën e poshtme të trurit.

“Aftësia jonë për të krijuar numra të mëdhenj neurons motorike të hindbrain-it njerëzor në një pjatë Petri nga qelizat staminale ofron një qasje të re për të modeluar këto sëmundje.

Shpresa është që një ditë të ofrojmë terapi rigjeneruese për pacientët që vuajnë nga shumë sëmundje neurodegenerative që ekzistojnë”  tha Jokhai.

/rtsh.al/