Të martën (1 Nëntor), izraelitët do të shkojnë në qendrat e votimit për të zgjedhur parlamentin e ri. Është hera e pestë në më pak se katër vjet që zhvillohen votime në vend. Mbajtja e zgjedhjeve kaq të shpeshta ngre edhe disa pyetje.

Pse Izraeli ka zgjedhje kaq shpesh?

Izraeli ka një sistem parlamentar të përbërë nga disa parti dhe asnjëra prej të cilave nuk ka marrë ndonjëherë vota të mjaftueshme për të siguruar shumicën e vendeve në parlament. Kjo do të thotë se partitë duhet të bashkohen për të formuar koalicione dhe për të arritur 61 vendet e nevojshme për të formuar një qeveri. Ato koalicione gjithashtu mund të jenë të lëkundshme humbni mbështetjen e një partie, ose ndonjëherë edhe një deputeti, duke humbur shumicën.

Faktori tjetër është Benjamin Netanyahu. Ai shërbeu si kryeministër për më shumë se kushdo tjetër në historinë izraelite, është në mes të një gjyqi për akuzat e korrupsionit dhe në përgjithësi është një figurë polarizuese. Disa politikanë të lartë të qendrës së djathtë, të cilët bien dakord me të ideologjikisht, refuzojnë të punojnë me të për arsye personale ose politike.

Kjo e bëri të vështirë ndërtimin e shumicës së qëndrueshme qeverisëse pas katër zgjedhjeve të mëparshme dhe vitin e kaluar, kundërshtarët e tij arritën të bashkojnë një koalicion partish si kurrë më parë nga i gjithë spektri politik për ta mbajtur atë jashtë pushtetit. Por ai koalicion qëndroi vetëm për një vit e pak, përpara se liderët e tij, Yair Lapid dhe Naftali Bennett, të largoheshin dhe të bënin thirrje për zgjedhje të reja.

Cilët janë pretendentët kryesorë këtë herë?

Partia e qendrës së djathtë të Netanyahut, Likud, me siguri do të jetë partia me më shumë ulëse në parlament pas votimit të së martës, nëse sondazhet janë të sakta. Ata ndoshta do të fitojnë rreth 30 vende, një e katërta e totalit. Njeriu me të cilin ai bashkëpunoi për të mbledhur qeverinë e fundit, Naftali Bennett, nuk po kandidon këtë herë pasi partia e tij është copëtuar dhe përballet me një zhdukje të mundshme elektorale.

Ministri i Mbrojtjes Benny Gantz po synon një paraqitje të fortë në krye të një partie të re të quajtur Uniteti Kombëtar, një pasardhëse e partisë së tij ‘Blu dhe Bardhë’ që tani përfshin ish-aleatin e Bennett Gideon Saar dhe ish-shefin e shtabit të Forcave të Mbrojtjes të Izraelit Gabi Eisenkot, duke e bërë të tijën debutim politik.

Një koalicion i ekstremit të djathtë i quajtur Partia Zioniste Fetare, i kryesuar nga Bezalel Smotrich dhe Itamar Ben Gvir, mund të jetë grupi më i madh i ekstremit të djathtë i ulur ndonjëherë në parlament.

Nga ana tjetër, Partia Laburiste dikur e fuqishme që qeverisi Izraelin si një shtet njëpartiak për 30 vitet e para nën drejtimin e David Ben-Gurion, pritet të fitojë vetëm një pjesë të vogël të vendeve.

Si funksionojnë zgjedhjet?

Izraeli është një demokraci parlamentare, ku njerëzit votojnë për partinë që ata mbështesin. Çdo parti që merr të paktën 3.25% të votave popullore merr një numër të caktuar vendesh në parlament bazuar në përqindjen e numrit të përgjithshëm të votave që fitoi.

Pragu prej 3.25% synon të mbajë partitë shumë të vogla jashtë parlamentit, një përpjekje për ta bërë më të lehtë ndërtimin e koalicioneve qeverisëse.

Izraeli ka eksperimentuar në të kaluarën me zgjedhjen e kryeministrit drejtpërdrejt, veçmas nga parlamenti, në mënyrën se si SHBA zgjedh presidentin dhe Kongresin veç e veç. Kjo mënyrë rezultoi e vështirë dhe vendi iu kthye zgjedhjeve standarde parlamentare.

Çfarë pritet të ndodhë?

Sondazhet përfundimtare sugjerojnë se partia e Netanyahut dhe aleatët e saj të mundshëm janë duke u rrotulluar rreth numrit prej 60 vendesh. Nëse blloku i tij fiton qartë një shumicë, rruga e tij drejt ndërtimit të një qeverie është e qartë dhe ai do të kthehet në pushtet.

Nëse blloku pro-Netanyahu bie nën 61 vende, gjërat janë më të ndërlikuara. Netanyahu do të kishte ende shansin e parë për të formuar një qeveri nëse partia e tij Likud është më e madhja në parlament, gjë që mund të rezultojë në javë negociatash që nuk shkojnë askund.

Kryeministri aktual në detyrë Lapid mund të ketë më pas një shans të përpiqet të formojë një qeveri, duke supozuar se partia e tij Yesh Atid është e dyta më e madhe. Por qeveria e tij në largim përfshinte një parti arabe e cila që atëherë është fragmentuar në parti më të vogla të cilat mund të mos bashkohen me një qeveri tjetër izraelite.

Cilat janë çështjet kryesore për votuesit izraelitë?

Izraelitët janë të shqetësuar nga të njëjtat çështje që janë njerëzit anembanë botës  veçanërisht për koston e jetesës. Ata janë gjithashtu të fokusuar gjithmonë te siguria. Në rajon, ambiciet bërthamore të Iranit dhe mbështetja e grupeve militante janë gjithmonë një shqetësim, ku dhuna është e lartë këtë vit midis izraelitëve dhe palestinezëve.

Disa zona kanë shqetësimet e tyre specifike, si për shembull ultra-ortodoksët, të cilët duan mbështetjen e shtetit për institucionet e tyre dhe përjashtimin nga shërbimi ushtarak si dhe sionistët fetarë, të cilët duan mbështetje për vendbanimet në Bregun Perëndimor.

Por në masë dërrmuese, zgjedhjet izraelite këto ditë kanë të bëjnë me një çështje dhe një njeri: Benjamin Netanyahun. / Përkthyer nga CNN

/rtsh.al/