Në qytetin e Triestes, në verilindje të Italisë, vazhdon të jetojë një nga traditat më unike dhe jetëgjata në Evropë. Plazhi publik “La Lanterna” – i njohur gjerësisht nga vendasit si El Pedocin – vazhdon të zbatojë ndarjen gjinore që nga hapja e tij në fund të shekullit të 19-të ose fillim të shekullit të 20-të, kur qyteti ishte ende pjesë e Perandorisë Austro-Hungareze.

Pasi paguajnë një tarifë simbolike prej 1.20 eurosh, vizitorët ndahen në hyrje: gratë në të majtë dhe burrat në të djathtë. Në brezin me guralecë, një mur 3 metra i lartë mban të ndara dy gjinitë, ndërsa i vetmi vend ku burrat dhe gratë mund të bashkohen është noti në ujërat e hapura përtej valëpritësit.

Debati me turistët dhe shpërthimi i vizitorëve

Ndonëse për banorët vendas plazhi është një ritual ditor dhe një pjesë e çmuar e kujtesës kolektive, në qershor të këtij viti vendi u kthye në qendër të vëmendjes ndërkombëtare pas reagimit të një turisteje nga Milano. Pasi u informua për rregullat gjinore, ajo e cilësoi hapësirën si “absurde dhe mesjetare” dhe kërkoi rimbursim.

Megjithatë, vëmendja mediatike solli një efekt të kundërt me kritikën. Shitjet e hyrjeve u rritën nga 34,885 në korrik 2025 në 53,610 në korrik 2026. Banorët e Triestes theksojnë se plazhi nuk ka lidhje me fanatizmin, por me traditën dhe lirinë.

Pse gratë italiane e shohin murin si “simbol lirie”?

Për ekspertët e historisë dhe shkrimtarët vendas si Mauro Covacich apo gazetaren Micol Brusaferro, El Pedocin është i lidhur ngushtë me historinë e emancipimit të hershëm të femrave në Trieste nën ndikimin e perandorisë austro-hungareze.

Sipas tyre, plazhi ofron disa përparësi unike. Hapësirë pa presionin e shikimit mashkullor. Gratë shkojnë aty për t’u çlodhur, për të lexuar apo për të bërë banjë dielli pa u shqetësuar për pamjen e jashtme apo pa pasur frikë nga ngacmimet.

Rrezet dhe noti në El Pedocin janë parë historikisht si pjesë e kultivimit të trupit dhe sportit personal.

I ndodhur vetëm 20 minuta larg qendrës së qytetit, plazhi shërben si një pikë e shpejtë pushimi gjatë pauzës së drekës si për punëtoret e dyqaneve, ashtu edhe për punëtorët e portit në anën e burrave.

Edhe pse për vizitorët e huaj mund të duket si një anakronizëm, për Triestinët muri 3-metresh mbetet një simbol i diversitetit kulturor të qytetit që, siç shprehen vendasit, “nuk ka asnjë arsye pse të rrëzohet”.

/rtsh.al/