Kryeministri Edi Rama, gjatë vizitës së tij në Holandë, ka dhënë një intervistë për gazetën “De Volkskrant”, ku ka folur në lidhje me integrimin në BE, pengesat me të cilat po përballet Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut në këtë rrugë dhe po ashtu edhe për luftën në Ukrainë.

I pyetur mbi idenë e Presidentit francez, Emmanuel Macron për krijimin e  komunitet politik jashtë BE-së, Rama tha se është mbështetës i madh i këtij propozimi, por theksoi se kjo është një “ide në ajër që duhet të sillet në Tokë”. Sipas Ramës, BE ka humbur tani më dy kriza pa bërë asnjë hap para, krizën e refugjatëve dhe pandeminë e COVID, teksa thekson se lufta është shansi i tretë për të ndryshuar.

“BE ka humbur dy kriza me krizën e refugjatëve dhe pandeminë pa bërë asnjë hap përpara. Lufta është shansi i tretë për të ndryshuar. Ideja e Emmanuelit është në ajër, ajo duhet të sillet në Tokë. Në një komunitet të tillë evropian mund të diskutojmë problemet e përbashkëta: siguria, klima, etj. Gjatë pandemisë, vendet e Ballkanit duhej të vraponin drejt Rusisë, Kinës dhe Turqisë për të marrë vaksinat. BE-ja mungonte, kjo nuk ishte e mirë”, tha Rama.

Ndalur te bisedimet e zhvilluara me kryeministrin e Holandës, Mark Rutte, Rama u shpreh se dy vendet do të nisin një plan të përbashkët në muajt e ardhshëm për të promovuar idenë e Macron për një komunitet politik që bashkon vendet e BE me shtete jo anëtare.

“Marku e sugjeroi. Për herë të parë, një anëtar i BE-së dhe një anëtar jo-anëtar i BE-së do të punojnë së bashku për të ardhmen e Evropës. Dhe bashkon dy ekstreme. Na u desh të kalonim nëpër të gjitha unazat e ferrit për të arritur në zemrën e këtij vendi. Por tani po ecim përpara dhe kjo është fantastike. Rezultati i një dashurie shumë të ashpër”, tha Rama.

Intervista e plotë:

Mund të shkruani një roman të mrekullueshëm për zgjerimin e BE-së…

Samuel Beckett e ka bërë tashmë këtë: Duke pritur Godot  Rasti i Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë është një rast i artit që imiton jetën. Ne jemi si Vladimiri dhe Estragoni, duke pritur Godot. Në momentin e duhur, Vladimiri i thotë Estragonit: “A do të shkojmë?” Përgjigja: “Le të shkojmë”. Dhe pastaj askush nuk lëviz. (qesh) Ky është Bashkimi Evropian.’

Ju keni pasur një numër politikanësh nga Haga të cilët ju kanë shpjeguar se vendi juaj duhet të bënte ende disa hapa

“Ishte një rrugë e vështirë, por ai formacion na ka ndihmuar të hakmerremi duke vrapuar edhe më shpejt. Kështu dëshmuam se ishim shumë më mirë se sa ata besonin. Ky është ngushëllimi im. Por politika e BE-së po përcaktohet gjithnjë e më shumë nga egoizmi kombëtar. Gjithnjë e më pak ka rëndësi se çfarë bëni dhe gjithnjë e më shumë se si ndihen të tjerët kur marrin një vendim. Dhe gjithmonë ka një vend që kundërshton. Opozita bullgare ndaj Maqedonisë së Veriut është shembulli më i hapur. Holandezët dinë të të vrasin në mënyrë të butë, por me bullgarët nuk është një vdekje e butë”. (qesh)

Si funksionon ai variant holandez ‘i butë’?

“Pastaj ata ju thonë se nuk jeni gati, sepse ata nuk janë gati dhe kjo vazhdon përgjithmonë. Atëherë duhet të jesh i durueshëm dhe ta detyrosh veten për një ringjallje çdo herë. Tani marrëdhëniet tona me Holandën janë të shkëlqyera. Respekti që marrim tani ishte i paimagjinueshëm disa vite më parë.

A mund të luajë një rol edhe frika nga një BE që është shumë e madhe?

E sigurt! Nëse është neurotik në 27, si do të funksionojë në 33? Me gjashtë vende të Ballkanit, më të çmendurit në Evropë? Dhe të gjithë me një veto. E kuptoj këtë pikë dhe kur sheh një vend që funksionon mirë si Holanda, e kupton. Çfarë familje do të funksiononte nëse gjyshërit, prindërit, fëmijët dhe nipërit në tryezë do të kishin të gjithë të njëjtën fuqi dhe nipërit, veton? Kjo është e pamundur.’

Ju mbështesni idenë e Macron për një komunitet politik jashtë BE-së.

‘Mbështetës i madh. Sepse edhe pse nuk jemi ende anëtare të BE-së, ne jemi evropianë. Ata nuk mund të vendosin për këtë në Berlin apo Hagë. BE-ja është i vetmi ent politik në histori me kufi të jashtëm dhe kufij të brendshëm. I gjithë Ballkani Perëndimor shtrihet brenda këtyre kufijve të brendshëm. Ashtu si stomaku juaj nuk mund të komunikojë me pjesën tjetër. Secili vend duhet të gjejë rrugën e tij drejt BE-së, por kolektivisht ne duhet të jemi më të lidhur. Sidomos tani. BE ka humbur dy kriza me krizën e refugjatëve dhe pandeminë pa bërë asnjë hap përpara. Lufta është shansi i tretë për të ndryshuar. Ideja e Emmanuelit është në ajër, ajo duhet të sillet në Tokë. Në një komunitet të tillë evropian mund të diskutojmë problemet e përbashkëta: siguria, klima, etj. Gjatë pandemisë, vendet e Ballkanit duhej të vraponin drejt Rusisë, Kinës dhe Turqisë për të marrë vaksinat. BE-ja mungonte, kjo nuk ishte e mirë.’

Çfarë duhet të bëjë BE-ja me Serbinë, anëtare kandidate, e cila sapo ka nënshkruar një kontratë nafte me Rusinë?

“Kini shumë kujdes dhe mos pyesni verbërisht se çfarë nuk mund të japë Serbia. Serbia nuk mund të heqë qafe shpejt varësinë e saj kryesisht nga gazi rus, por ajo votoi kundër pushtimit të Rusisë tre herë në Kombet e Bashkuara. Kjo është unike dhe e re, askush nuk e priste këtë. Por Ballkani mbetet një zinxhir i pambrojtur. Lufta në Ukrainë mund të prishë lehtësisht stabilitetin dhe madje të çojë në konflikt të hapur.’

A është ri-pushtimi i Ukrainës nga Rusia një pikë kthese?

Lufta e detyron BE-në të bashkohet, por është gjithashtu një test i madh stresi. Pyetja është nëse njësia do të ruhet. Putini përdor mungesën e ushqimit si një armë vdekjeprurëse. Ai dëshiron të ushqejë urinë në Afrikë dhe të dërgojë një rrymë të re refugjatësh drejt Evropës. Nuk shoh asnjë hezitim tek liderët politikë, por dyshime të opinionit publik. Unë jam i shqetësuar për njerëzit në vendet e pasura dhe aftësinë e tyre për të mbetur të përfshirë në këtë luftë. Vazhdojnë të thonë: ‘Nuk më intereson inflacioni dhe benzina e shtrenjtë, nuk dua që Rusia të fitojë’? Përveç konfrontimit ushtarak, Putini po fokusohet gjithashtu në dallimet në qëndrueshmëri. Pragu i dhimbjes për Rusinë është shumë më i lartë – dhe këtu vendoset lufta.’

Cili është aspekti i vetëm më i rëndësishëm i transformimit masiv të vendit tuaj?

‘Liria për të zgjedhur vetë. Për shekuj kemi jetuar nën çati që nuk i kemi zgjedhur vetë. I imponuar nga perandoritë perandorake, regjimet e huaja. Hera e parë që shqiptarët mund të zgjidhnin vetë ishte kur vendosën të linin pas komunizmin dhe të bashkoheshin me Evropën. Në këtë kuptim, Evropa është një fe për ne – dhe një burim njohurish për tranzicionin drejt një shteti demokratik.’

Ti je artist, po ashtu edhe babai yt. Ai ndërtoi monumente në kohën e komunizmit. Cilin monument do të dëshironit të linit pas?

“Babai im ishte një skulptor zyrtar i regjimit. Besoj në komunizëm në fillim, mendoj. Por fati im është që kur filloi të humbiste besimin, më la vend që të kisha besimin tim. Kështu përfunduam nën një çati: një komunist i qetë dhe një antikomunist shumë i zhurmshëm; një artist realist dhe një artist shumë antirealist. Ai ka lënë disa monumente për përjetësi, siç është monumenti i pavarësisë së Shqipërisë. Do të doja të lë atë që tha babai: në fund të fundit është një kujtim i mirë që vlen. Kur njerëzit thonë: ai u përpoq, ai e bëri atë në rregull – kjo është e mjaftueshme për mua.

/rtsh.al/