Ambiciet e Shteteve të Bashkuara ndaj Groenlandës janë rikthyer fuqishëm në qendër të vëmendjes ndërkombëtare këtë fillim viti 2026. Administrata e Presidentit Donald Trump po shqyrton një strategji të re për të rritur ndikimin në ishullin strategjik, duke anashkaluar Danimarkën përmes një “marrëveshjeje asociimi”.

Sipas raportimeve të prestigjiozes britanike The Economist, Shtëpia e Bardhë po punon për një opsion që do të krijonte një marrëdhënie direkte mes SHBA-së dhe Groenlandës, të ngjashme me Paktin e Shoqatës së Lirë (COFA) që Uashingtoni ka me shtete të Paqësorit si Mikronezia apo Ishujt Marshall.

Plani amerikan, baza dhe tregti e lirë

Draft-marrëveshja e përfolur synon të shmangë aneksimin formal, por të arrijë të njëjtat qëllime strategjike. Ajo parashikon një pakt politik dhe ushtarak që do t’i lejonte Pentagonit të vendoste trupa lirisht në ishull dhe të zgjeronte infrastrukturën ushtarake pa pasur nevojë për aprovimin e vazhdueshëm të Kopenhagenit. Në këmbim, Groenlanda do të përfitonte nga një partneritet tregtar pa taksa me SHBA-në.

Kjo lëvizje vjen mes tensioneve në rritje me Danimarkën, e cila ka refuzuar kategorikisht çdo diskutim mbi sovranitetin e ishullit.

Reagimi i Danimarkës, më shumë ushtri në ishull

Përgjigjja e Kopenhagenit ka qenë e menjëhershme. Ministri danez i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen, ka njoftuar forcimin e pranisë ushtarake në territor.

“Ne do të forcojmë praninë tonë ushtarake në Groenlandë. Do të kemi gjithashtu një prani më të madhe të NATO-s, me më shumë stërvitje,” citohet të ketë thënë Poulsen për agjencinë Ritzau. Ai theksoi se Groenlanda është pjesë e Komonuelthit Danez dhe se ky fakt nuk mund të vihet në dyshim ndërkombëtarisht.

Fronti i përbashkët evropian

Lëvizja amerikane ka alarmuar kancelaritë evropiane. Në një deklaratë të rrallë të përbashkët, liderët kryesorë të BE-së, përfshirë Presidentin francez Macron, Kancelarin gjerman Merz, Kryeministren italiane Meloni, atë polak Tusk dhe Kryeministrin spanjoll Sánchez, i kanë dalë në krah Danimarkës.

“Siguria e Arktikut mbetet një përparësi kyçe për Evropën dhe është themelore për sigurinë ndërkombëtare dhe transatlantike,” thuhet në deklaratë, duke nënvizuar se NATO e konsideron rajonin prioritet.

Londra mban ekuilibrin

Ndryshe nga tonet e ashpra të Brukselit, Londra zyrtare ka zgjedhur një qasje më të butë. Një zëdhënës i Kryeministrit britanik, Keir Starmer, hodhi poshtë kritikat se Trump përbën një “kërcënim” për Evropën.

“Presidenti Trump është një aleat i besueshëm,” deklaroi zëdhënës i Downing Street, duke minimizuar përplasjen dhe duke theksuar se marrëdhënia speciale SHBA-Mbretëri e Bashkuar mbetet jetike.

/rtsh.al/