Partitë e ekstremit të djathtë kanë arritur një fitore të madhe në Parlamentin Evropian pasi të Gjelbërit morën një goditje të rëndë në zgjedhjet evropiane të së dielës. Në këtë përfundim arrihet pas një projeksioni të parë të ofruar nga BE.

Vlerësimet e grumbulluara nga parlamenti i BE-së bazohen në sondazhet e daljes ose të dhëna të tjera të sondazheve, së bashku me parashikimet që mund të përfshijnë disa kthime të pjesshme të zgjedhjeve.

Dy grupet kryesore dhe pro-evropiane, konservatorët dhe socialistët, humbën disa vende, por mbetën forcat dominuese. Të Gjelbrit pritej të humbnin rreth 20 vende.

Vlerësimet e para të mëdha që dalin nga zgjedhjet parlamentare të Bashkimit Evropian të dielën sugjerojnë se e djathta ekstreme do të ketë fitime në legjislaturë, të mbështetur nga rezultatet në Francë dhe Gjermani, duke lënë të Gjelbërit të marrin goditjen më të rëndë.

Partia e Marine Le Pen dominoi sondazhet në Francë, me partinë e saj Rally Kombëtare që qëndronte në pak më shumë se 30% ose rreth dy herë më shumë se partia centriste pro-evropiane e Presidentit Emmanuel Macron që parashikohet të arrijë rreth 15%.

Në Gjermani, kombi më i populluar në bllokun 27 anëtarësh, projeksionet treguan se Alternativa e djathtë ekstreme për Gjermaninë, ose AfD, kapërceu një varg skandalesh që përfshinin kandidatin kryesor për t’u rritur në 16.5% nga 11% në 2019 dhe u bë e dyta partia më e madhe. Në krahasim, rezultati i kombinuar për tre partitë në koalicionin qeverisës gjerman mezi arrinte 30%.

“Pas gjithë profecive të dënimit, pas breshërisë së javëve të fundit, ne jemi forca e dytë më e fortë”, tha liderja e AfD, Alice Weidel.

Bashkimi Evropian, i cili i ka rrënjët në disfatën e Gjermanisë naziste dhe Italisë fashiste, e mbajti të drejtën e fortë në skajet e politikës për dekada. Me paraqitjen e saj të fortë në këto zgjedhje, e djathta ekstreme tani mund të bëhet një lojtar kryesor në politikat që luhaten nga migrimi te siguria dhe klima.

Në kontrast të fortë, të Gjelbrit ranë nga 20% në 12% në Gjermani. Humbja e tyre mund të ketë një ndikim në politikat e përgjithshme të BE-së për ndryshimet klimatike , të cilat dallohen si më progresive në të gjithë globin.

Blloku Kristian Demokrat i qendrës së djathtë i Presidentes së Komisionit të BE-së Ursula von der Leyen, e cila tashmë ka dobësuar kredencialet e saj të gjelbra përpara zgjedhjeve, dominoi në Gjermani me pothuajse 30%, duke mposhtur partinë socialdemokrate të kancelarit Olaf Scholz, e cila ra në 14%. , edhe pas AfD-së.

“Ajo që ju keni vendosur tashmë si një prirje është akoma më mirë – forca më e fortë, e qëndrueshme, në kohë të vështira dhe në një distancë,” u tha von der Leyen mbështetësve të saj gjermanë me një lidhje video nga Brukseli.

Ashtu si Franca, e djathta e fortë, e cila e përqendroi fushatën e saj në emigracionin dhe krimin, pritej të bënte fitime të rëndësishme në Itali, ku kryeministrja Giorgia Meloni qartë po konsolidon pushtetin e saj.

Votimi do të vazhdojë në Itali deri në orët e vona të mbrëmjes dhe shumë nga 27 vendet anëtare nuk kanë publikuar ende asnjë projeksion. Megjithatë, të dhënat e publikuara tashmë konfirmuan parashikimet e mëparshme: ushtrimi masiv i BE-së në demokraci pritet të zhvendosë bllokun në të djathtë dhe të ridrejtojë të ardhmen e tij.

Me humbjen e vendeve nga qendra ndaj partive të djathta të forta, BE-ja mund ta ketë më të vështirë të miratojë legjislacionin dhe vendimmarrja ndonjëherë mund të paralizohet në bllokun më të madh tregtar në botë. “Unë shpresoj se ne do të arrijmë të shmangim një zhvendosje në të djathtë dhe se Evropa do të mbetet disi e bashkuar,” tha votuesja Laura Simon në Berlin.

Ligjvënësit e BE-së, të cilët shërbejnë një mandat pesë-vjeçar në Parlamentin me 720 vende, kanë një fjalë për çështjet nga rregullat financiare deri te politikat klimatike dhe bujqësore. Ata miratojnë buxhetin e BE-së, i cili financon prioritetet, duke përfshirë projektet e infrastrukturës, subvencionet e fermave dhe ndihmën e dorëzuar në Ukrainë . Dhe ata mbajnë një veto mbi emërimet në komisionin e fuqishëm të BE-së.

Këto zgjedhje vijnë në një kohë testimi për besimin e votuesve në një bllok prej rreth 450 milionë banorësh. Gjatë pesë viteve të fundit, BE-ja është tronditur nga pandemia e koronavirusit , një rënie ekonomike dhe një krizë energjetike e nxitur nga konflikti më i madh tokësor në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Por fushata politike shpesh përqendrohet në çështjet shqetësuese në vende individuale dhe jo në interesa më të gjera evropiane.

Maratona e votimit të së dielës përfundon një cikël zgjedhor katër ditor që filloi në Holandë të enjten.

Një sondazh jozyrtar i daljes atje sugjeroi se partia e djathtë anti-migrante e Geert Wilders do të bënte fitime të rëndësishme , edhe pse një koalicion i partive pro-evropiane ndoshta e ka shtyrë atë në vendin e dytë.

Duke hedhur votën e tij në rajonin e Flanders, kryeministri belg Alexander De Croo, vendi i të cilit mban presidencën e radhës të BE-së deri në fund të muajit, paralajmëroi se Evropa ishte “më shumë nën presion se kurrë”.

Që nga zgjedhjet e fundit të BE-së në 2019, partitë populiste ose të ekstremit të djathtë tani udhëheqin qeveritë në tre kombe – Hungari, Sllovaki dhe Itali – dhe janë pjesë e koalicioneve qeverisëse në të tjera, duke përfshirë Suedinë, Finlandën dhe, së shpejti, Holandën. Sondazhet u japin populistëve një avantazh në Francë , Belgjikë, Austri dhe Itali .

“E drejta është e mirë”, u tha gazetarëve kryeministri hungarez Viktor Orbán, i cili drejton një qeveri të ashpër nacionaliste dhe anti-migrante. “Të shkosh drejtë është gjithmonë mirë. Shkoni djathtas!”

Pas zgjedhjeve vjen një periudhë e ndërrimit të kuajve, pasi partitë politike rishikojnë vendet e tyre në aleancat në mbarë kontinentin që drejtojnë legjislaturën evropiane.

Grupi më i madh politik – Partia Popullore Evropiane (EPP) e qendrës së djathtë – ka lëvizur më tej gjatë zgjedhjeve aktuale për çështje si siguria, klima dhe migrimi.

Ndër pyetjet më të ndjekura është nëse Vëllezërit e Italisë – partia qeverisëse e populistëve Meloni, e cila ka rrënjë neofashiste – qëndron në grupin më të ashpër të Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë apo bëhet pjesë e një grupi të ri të djathtë të fortë që mund të formojë vazhdën e zgjedhjeve. Meloni gjithashtu ka mundësinë të punojë me EPP-në.

Një skenar më shqetësues për partitë pro-evropiane do të ishte nëse ECR bashkon forcat me grupin Identiteti dhe Demokracia e Le Pen për të konsoliduar ndikimin e djathtë.

Grupi i dytë më i madh – Socialistët dhe Demokratët e qendrës së majtë – dhe të Gjelbërit refuzojnë të bashkohen me ECR-në.

Pyetjet mbeten gjithashtu se cilit grup mund t’i bashkohet partia Fidesz në pushtet e Orbanit. Më parë ishte pjesë e PPE-së, por u detyrua të largohej në vitin 2021 për shkak të konflikteve mbi interesat dhe vlerat e saj. Alternativa e ekstremit të djathtë për Gjermaninë u përjashtua nga grupi Identitet dhe Demokraci pas një vargu skandalesh që rrethuan dy kandidatët kryesorë për Parlamentin Evropian.

Zgjedhjet sjellin gjithashtu një periudhë pasigurie pasi zgjidhen liderë të rinj për institucionet evropiane. Ndërsa ligjvënësit po përpiqen për vendet në aleanca, qeveritë do të konkurrojnë për të siguruar vendet e larta të punës në BE për zyrtarët e tyre kombëtarë.

Kryesorja midis tyre është presidenca e degës së fuqishme ekzekutive, Komisioni Evropian, i cili propozon ligje dhe vëzhgon për të siguruar respektimin e tyre. Komisioni gjithashtu kontrollon telat e BE-së, menaxhon tregtinë dhe është mbikëqyrësi i konkurrencës në Evropë.

Poste të tjera janë ato të presidentit të Këshillit Evropian, i cili kryeson samitet e presidentëve dhe kryeministrave, dhe shefit të politikës së jashtme të BE-së, krye diplomatit të bllokut. AP

/rtsh.al/