Një plan i diskutueshëm i Japonisë për të çliruar ujërat e zeza të trajtuara nga centrali bërthamor i Fukushimës ka ngjallur ankth dhe zemërim brenda dhe jashtë vendit, shkruan BBC.

Që nga cunami i vitit 2011, i cili dëmtoi rëndë fabrikën, më shumë se një milion ton ujëra të ndotura të trajtuara janë grumbulluar atje. Japonia tani dëshiron të fillojë ta shkarkojë atë në Oqeanin Paqësor.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), mbikëqyrësi bërthamor i OKB-së, ka publikuar një raport që miraton planin e Japonisë.

Por që kur u njoftua dy vjet më parë, plani ka qenë thellësisht i diskutueshëm në Japoni me komunitetet lokale që shprehin shqetësime për kontaminimin.

Grupet e industrisë së peshkimit dhe prodhimeve të detit në Japoni dhe rajonin më të gjerë kanë shprehur gjithashtu shqetësime për jetesën e tyre, pasi kanë frikë se konsumatorët do të shmangin blerjen e ushqimeve të detit.

Dhe fqinjët e Tokios nuk janë të lumtura. Kina ka qenë më e zëshmja, duke akuzuar Japoninë se e trajton oqeanin si “kanalizimet e saj private”. Të martën ajo kritikoi raportin e IAEA, duke thënë se përfundimet e tij ishin “të njëanshme”.

Pra, cili është plani i Japonisë dhe si i ka kapur saktësisht ujërat?

Çfarë planifikon të bëjë Japonia me mbetjet bërthamore?

Që nga fatkeqësia, kompania e termocentralit Tepco ka pompuar ujë për të ftohur shufrat e karburantit të reaktorëve bërthamorë të Fukushimës. Kjo do të thotë se çdo ditë uzina prodhon ujë të kontaminuar, i cili ruhet në depozita masive.

Më shumë se 1000 tankera janë mbushur dhe Japonia thotë se kjo nuk është një zgjidhje e qëndrueshme afatgjatë. Ajo dëshiron ta lëshojë gradualisht këtë ujë në Oqeanin Paqësor gjatë 30 viteve të ardhshme, duke këmbëngulur se është i sigurt për t’u shkarkuar.

Lëshimi i ujërave të zeza të trajtuara në oqean është një praktikë rutinë për centralet bërthamore – por duke qenë se ky është nënprodukt i një aksidenti, kjo nuk është mbetje e zakonshme bërthamore.

Tepco filtron ujin e Fukushimës përmes Sistemit të Përparuar të Përpunimit të Lëngut (ALPS), i cili redukton shumicën e substancave radioaktive në standarde të pranueshme sigurie, përveç tritiumit dhe karbonit-14.

Tritium dhe karboni-14 janë, përkatësisht, forma radioaktive të hidrogjenit dhe karbonit, dhe janë të vështira për t’u ndarë nga uji. Ato janë të pranishme gjerësisht në mjedisin natyror, ujë dhe madje edhe te njerëzit, pasi formohen në atmosferën e Tokës dhe mund të hyjnë në ciklin e ujit.

Të dyja lëshojnë nivele shumë të ulëta rrezatimi, por mund të përbëjnë rrezik nëse konsumohen në sasi të mëdha.

Uji i filtruar kalon nëpër një trajtim tjetër dhe më pas hollohet me ujë deti për të reduktuar përqendrimet e substancave të mbetura, përpara se të lëshohet në oqean. Tepco thotë se sistemi i saj i valvulave do të sigurojë që ujërat e zeza të paholluara të mos lëshohen aksidentalisht.

Qeveria japoneze thotë se niveli përfundimtar i tritiumit – rreth 1500 bekerel për litër – është shumë më i sigurt se niveli i kërkuar nga rregullatorët për shkarkimin e mbetjeve bërthamore ose nga Organizata Botërore e Shëndetësisë për ujin e pijshëm. Tepco ka thënë se niveli i karbonit-14 do të përmbushte gjithashtu standardet.

Tepco dhe qeveria japoneze kanë kryer studime për të treguar se uji i shkarkuar do të paraqesë pak rrezik për njerëzit dhe jetën detare.

Shumë shkencëtarë e kanë mbështetur gjithashtu planin. “Uji i lëshuar do të jetë një pikë në oqean, si për sa i përket vëllimit ashtu edhe radioaktivitetit. Nuk ka asnjë provë që këto nivele jashtëzakonisht të ulëta të radioizotopeve të kenë një efekt të dëmshëm për shëndetin,” tha eksperti i patologjisë molekulare Gerry Thomas, i cili punoi me shkencëtarët japonezë. mbi hulumtimin e rrezatimit dhe këshilloi IAEA mbi raportet e Fukushimës.

Çfarë thonë kritikët?

Ekspertët e të drejtave të njeriut të emëruar nga OKB-ja e kanë kundërshtuar planin, ashtu si edhe aktivistët mjedisorë. Greenpeace ka lëshuar raporte që hedhin dyshime mbi procesin e trajtimit të Tepco, duke pretenduar se nuk shkon aq larg sa duhet në heqjen e substancave radioaktive.

Kritikët thonë se Japonia duhet, për momentin, të mbajë ujin e trajtuar në rezervuarë. Ata argumentojnë se kjo blen kohë për të zhvilluar teknologji të reja përpunimi dhe lejon që çdo radioaktivitet i mbetur të reduktohet natyrshëm.

Ka edhe disa shkencëtarë që nuk janë rehat me planin. Ata thonë se kërkon më shumë studime se si do të ndikonte në shtratin e oqeanit dhe jetën detare.

“Ne kemi parë një vlerësim joadekuat të ndikimit radiologjik dhe ekologjik që na bën shumë të shqetësuar se Japonia jo vetëm që nuk do të jetë në gjendje të zbulojë se çfarë po futet në ujë, sedimente dhe organizma, por nëse e bën, nuk ka asnjë mundësi për ta hequr atë. Nuk ka asnjë mënyrë për ta rikthyer xhindin në shishe,” tha biologu detar Robert Richmond.

Tatsujiro Suzuki, një profesor i inxhinierisë bërthamore nga Qendra Kërkimore për Heqjen e Armëve Bërthamore të Universitetit Nagasaki, i tha BBC-së se plani “nuk do të çonte domosdoshmërisht në ndotje serioze ose do të dëmtonte publikun – nëse gjithçka shkon mirë”.

Por duke pasur parasysh se Tepco dështoi të parandalonte fatkeqësinë e vitit 2011, ai mbetet i shqetësuar për një lëshim të mundshëm aksidental të ujit të kontaminuar, tha ai.

Çfarë kanë thënë fqinjët e Japonisë?

Kina ka kërkuar që Japonia të arrijë një marrëveshje me vendet e rajonit dhe institucionet ndërkombëtare përpara se të lëshojë ujin.

Pekini ka akuzuar gjithashtu Tokion për shkeljen e “detyrimeve morale dhe ligjore ndërkombëtare” dhe paralajmëroi se nëse vazhdon me planin, “duhet të mbajë të gjitha pasojat”.

Të dy vendet kanë aktualisht një marrëdhënie të ashpër, me rritjes së fundit ushtarake të Japonisë dhe lëvizjet provokuese të Kinës rreth Tajvanit që rrisin tensionet.

Tokio është angazhuar në bisedime me fqinjët e saj dhe ka pritur një ekip ekspertësh të Koresë së Jugut në një turne në uzinën e Fukushimës në maj. Por nuk është e sigurt se sa larg do të angazhohej për të marrë miratimin e vendeve fqinje përpara se të vazhdojë me planin.

Në kontrast me Kinën, Seuli – i cili ka qenë i prirur të ndërtojë lidhje me Japoninë – ka frenuar shqetësimet e tij dhe të martën tha se “respekton” gjetjet e IAEA.

Por kjo qasje ka zemëruar publikun e Koresë së Jugut, 80% e të cilëve janë të shqetësuar për çlirimin e ujit sipas një sondazhi të fundit.

Mijëra persona kanë marrë pjesë në protestat në Seul duke bërë thirrje për veprime të qeverisë, pasi disa blerës nga frika e ndërprerjeve të furnizimit me ushqim kanë grumbulluar kripë dhe gjëra të tjera të nevojshme.

Të martën, aktivistët në Seul protestuan kundër raportit të IAEA dhe qeverisë japoneze dhe koreano-jugore

Si përgjigje, parlamenti i Koresë së Jugut miratoi një rezolutë javën e kaluar duke kundërshtuar planin e çlirimit të ujit – megjithëse është e paqartë se çfarë ndikimi do të kishte kjo në vendimin e Japonisë. Zyrtarët po fillojnë gjithashtu “inspektime intensive” të ushqimeve të detit dhe po i përmbahen një ndalimi ekzistues të importeve japoneze të ushqimeve të detit nga rajonet përreth uzinës së Fukushimës.

Për të zbutur frikën e publikut, kryeministri Han Duck-soo tha se do të ishte i gatshëm të pinte ujin e Fukushimës për të treguar se është i sigurt, ndërsa një zyrtar tha javën e kaluar se vetëm një pjesë e vogël e shkarkimit do të përfundonte në ujërat koreane.

Diku tjetër në rajon, disa vende ishullore kanë shprehur gjithashtu shqetësime me grupin rajonal të Forumit të Ishujve të Paqësorit duke e quajtur planin një tjetër “katastrofë të madhe të ndotjes bërthamore”.

Si është përgjigjur Japonia?

Autoritetet japoneze dhe Tepco kanë kërkuar të bindin kritikët duke shpjeguar teknologjinë shkencore që qëndron pas procesit të trajtimit dhe ata do të vazhdojnë ta bëjnë këtë me “një nivel të lartë transparence”, premtoi të martën kryeministri Fumio Kishida.

Në materialet e publikuara në faqen e saj të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Japonia theksoi gjithashtu se impiantet e tjera bërthamore në rajon – veçanërisht ato në Kinë – shkarkojnë ujë me nivele shumë më të larta të tritiumit. BBC ishte në gjendje të verifikonte disa nga këto shifra me të dhëna publike nga centralet bërthamore kineze.

Por shfajësimi më i madh mund të jetë me raportin e IAEA, të publikuar nga shefi i agjencisë Rafael Grossi gjatë vizitës në Japoni.

Raporti, i cili erdhi pas një hetimi dy vjeçar, zbuloi se Tepco dhe autoritetet japoneze po përmbushnin standardet ndërkombëtare të sigurisë në disa aspekte, duke përfshirë objektet, inspektimet dhe zbatimin, monitorimin e mjedisit dhe vlerësimet e radioaktivitetit.

Të martën, zoti Grossi tha se plani do të kishte “një ndikim të papërfillshëm radiologjik mbi njerëzit dhe mjedisin”.

Me vulën e miratimit nga mbikëqyrësi bërthamor botëror, Japonia mund të fillojë shkarkimin e ujit të Fukushimës që në gusht, sipas disa raporteve – duke krijuar terrenin për një përballje të intensifikuar me kritikët e saj.

( Sipas BBC )