Është një garë armatimi më e madhe se çdo gjë që ka parë ndonjëherë Azia, tre fuqi të mëdha bërthamore dhe një me zhvillim të shpejtë, tre ekonomitë më të mëdha në botë garojnë për një avantazh në disa nga zonat më të kontestuara tokësore dhe detare në botë.

Në një anë janë Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj Japonia dhe Koreja e Jugut. Në një anën tjetër, Kina dhe partneri i saj Rusia. Dhe pala e tretë, Koreja e Veriut.

Me secilin që dëshiron të jetë një hap përpara të tjerëve, të gjithë mbyllen në një rreth vicioz që po del jashtë kontrollit. Në fund të fundit, frenimi i një njeriu është përshkallëzimi i një njeriu tjetër.

“Ne do të vazhdojmë t’i shohim këto dinamika spirale në Azinë Lindore, ku nuk kemi masa frenimi, nuk kemi kontroll të armëve”, tha Ankit Panda, një eksperte e politikave bërthamore në Carnegie Endowment for International Peace.

Vizita e liderëve japonezë në Uashington gjatë javës së kaluar shërbeu vetëm për ta theksuar këtë. Kryeministri japonez Fumio Kishida shprehu shqetësimin e tij për aktivitetet ushtarake të Kinës në Detin e Kinës Lindore dhe lëshimin e raketave balistike mbi Tajvan që ranë në ujërat pranë Japonisë në gusht.

Kishida paralajmëroi Pekinin kundër përpjekjeve për të “ndryshuar rendin ndërkombëtar” dhe tha se ishte “absolutisht e domosdoshme” që Japonia, SHBA-ja dhe Evropa të qëndrojnë të bashkuar kundër Kinës. Fjalët e tij erdhën vetëm disa ditë pasi ministrat amerikanë dhe japonezë kishin folur në mënyrë ogurzezë për “zgjerimin e vazhdueshëm dhe të përshpejtuar të arsenalit bërthamor të Kinës.

Megjithatë, sipas Koresë së Veriut dhe Kinës, është Japonia ajo që është agresori. Ata kanë parë Tokion të zotohet kohët e fundit për të dyfishuar shpenzimet e saj të mbrojtjes ndërkohë që blen armë të afta për të goditur objektivat brenda territorit kinez dhe të Koresë së Veriut. Dhe shqetësimet e tyre të supozuara do të jenë rritur vetëm me njoftimin pak ditë më parë të planeve për vendosje të reja të marinës amerikane në ishujt jugorë të Japonisë, duke përfshirë raketa të reja të lëvizshme kundër anijeve që synojnë të pengojnë çdo sulm të parë nga Pekini.

Kina pretendon se shqetësimet e saj bazohen në arsye historike. Ata thonë se kanë frikë se Tokio po i kthehet ekspansionizmit ushtarak të epokës së Luftës së Dytë Botërore, kur forcat japoneze kontrollonin zona të mëdha të Azisë. Rreth 14 milionë kinezë vdiqën dhe deri në 100 milionë u bënë refugjatë gjatë tetë viteve të konfliktit me Japoninë nga 1937 deri në 1945.

Pekini këmbëngul se planet e Japonisë, të cilat përfshijnë blerjen e armëve “kundërsulmuese” me rreze të gjatë, si raketat Tomahawk që mund të godasin bazat brenda Kinës, tregojnë se Tokio kërcënon sërish paqen në Azinë Lindore.

Por kritikët dyshojnë se Kina ka një motiv dytësor në gërmimin e plagëve historike, duke e shkëputur vëmendjen nga ngritja e saj ushtarake.

Ata theksojnë se, edhe pse Pekini kundërshton me zë të lartë shqetësimet e SHBA-së dhe Japonisë për fuqinë e tij ushtarake në rritje, ai ka rritur forcat e tij detare dhe ajrore në zonat afër Japonisë, ndërsa pretendon Ishujt Senkaku, një zinxhir i pabanuar i kontrolluar nga Japonia në Kinën Lindore.

Në fund të dhjetorit, Japonia tha se anijet e qeverisë kineze ishin pikasur në zonën e afërt përreth ishujve, të njohur si Diaoyus në Kinë. Nga 22 deri më 25 dhjetor, anijet e qeverisë kineze kaluan pothuajse 73 orë rresht në ujërat territoriale japoneze jashtë ishujve, inkursioni më i gjatë i tillë që nga viti 2012.

Nga ana tjetër, udhëheqësi i Koresë së Veriut, Kim Jong Un po bën thirrje për një “rritje eksponenciale” të arsenalit të armëve bërthamore të vendit të tij, duke filluar nga viti 2023, dhe po ndërton një flotë raketahedhësish “super të mëdhenj” të lëvizshëm që mund të godasin çdo pikë në Jug me një kokë bërthamore.

Ky është një hap i madh nga viti 2022, kur Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm (SIPRI) vlerësoi se ai kishte 20 armë bërthamore të montuara dhe materiale të mjaftueshme të zbërthyeshme për të arritur deri në 55. Treqind koka bërthamore do ta kalonin Korenë e Veriut përpara vendeve bërthamore dhe do të linin pas vetëm Rusinë, SHBA-në dhe Kinën. Një perspektivë e tillë ka bërë që presidenti i Koresë së Jugut, Yoon Suk Yeol, të zotohet për një ngritje ushtarake. Për të siguruar aleatin e saj, SHBA-ja e ka bërë të qartë se mbështetja e Uashingtonit për Korenë e Jugut është “e padiskutueshme” dhe të gjitha asetet ushtarake amerikane janë në tryezë për ta mbrojtur atë. Megjithatë, ndërsa gara e armatimeve në Azi po përshpejtohet, një gjë që është bërë e qartë është se SHBA, Japonia dhe Koreja e Jugut do të angazhohen si një grup dhe jo si individë të izoluar./ CNN

/rtsh.al/